RÚV, aðgerðasinnar og íslenskan okkar Jón Pétur Zimsen skrifar 3. janúar 2026 12:30 Íslenskan á í vök að verjast en tungan er það sem skilgreinir okkur sem þjóð. Vigdís Finnbogadóttir sagði eitt sinn: „Ef íslenskan hverfur tapast þekking og við hættum að vera þjóð.“ Vigdís vildi undirstrika að íslenska tungumálið er ekki aðeins samskiptatæki, heldur ein af grunnstoðum þjóðar- og menningarauðs. Hún tengdi tungumálið beint við þjóðartilfinningu, menningarlega sjálfsmynd og sjálfstæði okkar. Íslenskan er örmál sem verður að styðja og vernda með öllum tiltækum ráðum annars töpum við henni á stuttum tíma. Því miður er ekki nóg að enskan sæki á hana þá nýta sumir starfsmenn ríkisútvarpsins stöðu sína og reyna markvisst að breyta henni með tilliti til pólítískrar hugmyndafræði. Sú hugmyndafræði er líklega sprottin upp úr deiglu aðgerðasinna , stundum í líki fræðimanna, sem vilja stjórna tungumálinu og orðaforðanum í þágu eigin sérhagsmuna og valdasækni. Að skilgreina hvað teljist „rétt“ og „þóknanlegt“ orðfæri og hugsun er bein leið til aukinna áhrifa og valda. Líkja mætti íslenskunni við náttúru landsins, öðru þjóðardjásni okkar. Náttúran tekur hægfara breytingum með sínum hræringum og ágangi veðurs, það ætti íslenskan líka að gera. Hins vegar þykir sumum starfsmönnum RÚV og aðgerðasinnum eðlilegt að menn spænist um á vélknúnum ökutækjum skiljandi eftir sig, líklega, óafturkræfar slóðir og sár. Það er ekki eðlileg þróun eða breytingar. Með þessu er íslenskan ekki að breytast, það er verið að breyta henni hratt og af ásetningi. Hvað segir í málstefnu RÚV?: „Allt starfsfólk RÚV skal vanda mál sitt og vera til fyrirmyndar um málnotkun.“ Er það raunin? Aðgerðasinnarnir segja að ekkert sé í raun rangt eða rétt hvað íslenskuna varðar, allt til að dyggðaskreyta sig og láta alla vita hve ,,vakandi“ og „umburðarlyndar“ þeir eru. Hér er ekki um eðlilega þróun íslenskunnar að ræða, heldur markvissa hugmyndafræðilega íhlutun sem er til þess fallin að skapa samviskubit hjá fólki ef það fylgir ekki „réttu“ málsniði eða notar ekki „réttu“ orðin. Á þá ætíð að breyta tungunni þegar tíðarandi breytist og nýir framsæknir aðgerðasinnar krefjast breytinga í nafni mannúðar, gæsku og umburðarlyndis á kostnað íslenskunnar sjálfrar? Munum að þegar tungumál breytast breytist hugsun um leið. Tungan er rót hugsunar. Hvernig eiga aðfluttir að bera virðingu fyrir íslenskunni ef við gerum það ekki sjálf? Hvaða hvata hafa þeir til að læra tungumálið þegar eigendur þess leyfa fámennum hópi stjórnlyndra, en ábyrgðarlausra, einstaklinga að hola það að innan? Göngum um íslenskuna eins og við viljum að almennt sé gengið um náttúruna; af virðingu, þannig að komandi kynslóðir fái notið hennar eins og fyrri kynslóðir, án svöðusára og markvissrar afbökunar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Jón Pétur Zimsen Íslensk tunga Fjölmiðlar Sjálfstæðisflokkurinn Mest lesið Þjóðarmorð? Finnur Th. Eiríksson Skoðun Heimilislæknar og reglugerðardrög Alma D. Möller Skoðun Sterkari skólar fyrir öll börn Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Einstaklingurinn og fullveldið Signý Sigurðardóttir Skoðun Skilvirk núna en ekki ef við göngum í ESB Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun Það sem við gefum áfram Sigurður Árni Reynisson Skoðun Breyttar áherslur í borgarskipulagi Þórarinn Hjaltason Skoðun Traust á lögmönnum er ekki einkamál lögmanna Vilbert Gústafsson Skoðun Ég hef líka trú á Ögmundi Arnar Sigurðsson Skoðun „Áður en við segjum já eða nei“ Hilmar Kristinsson Skoðun Skoðun Skoðun Þeir seldu áhættuna sem tækifæri — og sendu þjóðinni reikninginn Baldur Pétursson skrifar Skoðun Traust á lögmönnum er ekki einkamál lögmanna Vilbert Gústafsson skrifar Skoðun Upplýsingar eru ekki ógn, þær eru forsenda Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Heimilislæknar og reglugerðardrög Alma D. Möller skrifar Skoðun Einstaklingurinn og fullveldið Signý Sigurðardóttir skrifar Skoðun Skilvirk núna en ekki ef við göngum í ESB Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Sterkari skólar fyrir öll börn Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Ég hef líka trú á Ögmundi Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun „Áður en við segjum já eða nei“ Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Þjóðarmorð? Finnur Th. Eiríksson skrifar Skoðun Breyttar áherslur í borgarskipulagi Þórarinn Hjaltason skrifar Skoðun Hernaðarbrölt Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Það sem við gefum áfram Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Ríkið má ekki skorast undan Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Gjaldtaka hins opinbera þarf að vera fyrirsjáanleg Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Bandaríkin 250 ára: frelsi, stjórnarskrá og lærdómur fyrir Ísland Júlíus Valsson skrifar Skoðun Getum við gert enn betur? Já í ágúst Elvar Örn Arason skrifar Skoðun Húsnæðiskaupmáttur Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Hef trú á Arnari Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Börn eiga ekki að bíða meðan kerfið rífst Guðmundur Ármann skrifar Skoðun Júlí - mánuður fötlunarstolts Freyja Haraldsdóttir ,Jana Birta Björnsdóttir skrifar Skoðun Níutíu ár af sameiginlegu öryggi Ragnar Þór Ingólfsson skrifar Skoðun Var þetta sýndarsamráð? Sigurborg Kr. Hannesdóttir skrifar Skoðun Hvað vitum við í ágúst? Staðreyndir og möguleikar Íslands Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Töpum við fullveldinu ef við göngum í ESB? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Samningurinn sem allir hafa lesið skrifar Skoðun UT-mál Reykjavíkurborgar Haukur Arnþórsson skrifar Skoðun Er Ísland tilbúið fyrir dánaraðstoð? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Þolendur sem vitni í eigin málum Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Maðurinn sem treysti þjóðinni, en ekki lengur Halldór Jörgen Olesen skrifar Sjá meira
Íslenskan á í vök að verjast en tungan er það sem skilgreinir okkur sem þjóð. Vigdís Finnbogadóttir sagði eitt sinn: „Ef íslenskan hverfur tapast þekking og við hættum að vera þjóð.“ Vigdís vildi undirstrika að íslenska tungumálið er ekki aðeins samskiptatæki, heldur ein af grunnstoðum þjóðar- og menningarauðs. Hún tengdi tungumálið beint við þjóðartilfinningu, menningarlega sjálfsmynd og sjálfstæði okkar. Íslenskan er örmál sem verður að styðja og vernda með öllum tiltækum ráðum annars töpum við henni á stuttum tíma. Því miður er ekki nóg að enskan sæki á hana þá nýta sumir starfsmenn ríkisútvarpsins stöðu sína og reyna markvisst að breyta henni með tilliti til pólítískrar hugmyndafræði. Sú hugmyndafræði er líklega sprottin upp úr deiglu aðgerðasinna , stundum í líki fræðimanna, sem vilja stjórna tungumálinu og orðaforðanum í þágu eigin sérhagsmuna og valdasækni. Að skilgreina hvað teljist „rétt“ og „þóknanlegt“ orðfæri og hugsun er bein leið til aukinna áhrifa og valda. Líkja mætti íslenskunni við náttúru landsins, öðru þjóðardjásni okkar. Náttúran tekur hægfara breytingum með sínum hræringum og ágangi veðurs, það ætti íslenskan líka að gera. Hins vegar þykir sumum starfsmönnum RÚV og aðgerðasinnum eðlilegt að menn spænist um á vélknúnum ökutækjum skiljandi eftir sig, líklega, óafturkræfar slóðir og sár. Það er ekki eðlileg þróun eða breytingar. Með þessu er íslenskan ekki að breytast, það er verið að breyta henni hratt og af ásetningi. Hvað segir í málstefnu RÚV?: „Allt starfsfólk RÚV skal vanda mál sitt og vera til fyrirmyndar um málnotkun.“ Er það raunin? Aðgerðasinnarnir segja að ekkert sé í raun rangt eða rétt hvað íslenskuna varðar, allt til að dyggðaskreyta sig og láta alla vita hve ,,vakandi“ og „umburðarlyndar“ þeir eru. Hér er ekki um eðlilega þróun íslenskunnar að ræða, heldur markvissa hugmyndafræðilega íhlutun sem er til þess fallin að skapa samviskubit hjá fólki ef það fylgir ekki „réttu“ málsniði eða notar ekki „réttu“ orðin. Á þá ætíð að breyta tungunni þegar tíðarandi breytist og nýir framsæknir aðgerðasinnar krefjast breytinga í nafni mannúðar, gæsku og umburðarlyndis á kostnað íslenskunnar sjálfrar? Munum að þegar tungumál breytast breytist hugsun um leið. Tungan er rót hugsunar. Hvernig eiga aðfluttir að bera virðingu fyrir íslenskunni ef við gerum það ekki sjálf? Hvaða hvata hafa þeir til að læra tungumálið þegar eigendur þess leyfa fámennum hópi stjórnlyndra, en ábyrgðarlausra, einstaklinga að hola það að innan? Göngum um íslenskuna eins og við viljum að almennt sé gengið um náttúruna; af virðingu, þannig að komandi kynslóðir fái notið hennar eins og fyrri kynslóðir, án svöðusára og markvissrar afbökunar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.