Heimurinn þarfnast milljón fleiri ljósmæðra Unnur Berglind Friðriksdóttir skrifar 5. maí 2026 08:33 5. maí er alþjóðadagur ljósmæðra. Í ár er yfirskriftin: Heimurinn þarfnast milljón fleiri ljósmæðra. Þú eða einhver sem þú þekkir hefur þurft eða mun þurfa á ljósmóður að halda. Eins og staðan er í dag hafa því miður ekki allir aðgang að ljósmæðraþjónustu. Talið er að það skorti eina milljón ljósmæðra í heiminum. Að brúa þetta bil gæti komið í veg fyrir flest dauðsföll mæðra og nýbura, dregið úr óþarfa inngripum og tryggt að konur og kynsegin fólk fái örugga og einstaklingsmiðaðaþjónustu. Traust er kjarni ljósmóðurstarfsins: traust sem byggist upp með samfelldri þjónustu, nánum tengslum og fagþekkingu. Á tveggja mínútna fresti deyr kona af fylgikvillum tengdum meðgöngu eða fæðingu. Á 17 sekúndna fresti deyr barn í móðurkviði og á hverju ári deyja 2,3 milljónir nýbura á fyrstu 28 dögum ævinnar. Mörg þessara dauðsfalla mætti koma í veg fyrir. Óþarfa keisaraskurðir eru að aukast á ógnvekjandi hraða án þess að skila betri heilsufarslegum árangri og í sumum tilvikum valda þeir bæði skammtíma- og langtíma fylgikvillum. Á sama tíma heldur ofbeldi gagnvart konum áfram á einum viðkvæmasta tíma lífs þeirra. Um allan heim hefur dregið úr réttindum einstaklinga til kynheilbrigðis. Konur fá ekki þá þjónustu sem þær þurfa og þeim gert erfitt að taka upplýstar ákvarðanir um eigin líkama og framtíð. En það er til lausn: fjölgum ljósmæðrum! Ljósmæður geta stutt við heilsu og þarfir kvenna og kynsegin fólks. Raunar geta ljósmæður veitt 90% af nauðsynlegri þjónustu á sviði kynheilbrigðis, mæðraverndar og heilsu nýbura. Fjölgun ljósmæðra getur dregið úr mæðra – og nýburadauða með því að veita sérhæfða, örugga þjónustu á meðgöngu og við fæðingu. Fjölgun ljósmæðra til að veita samfellda, persónulega og upplýsta þjónustu sem verndar heilsu kvenna. Fjölgun ljósmæðra getur komið í veg fyrir illa meðferð og vanrækslu í fæðingu með því að stuðla að virðingu og mannúð gagnvart konum, byggt á trausti og persónulegri umönnun. Fjölgun ljósmæðra getur eflt kynheilbrigði með því að tryggja aðgengi að getnaðarvörnum, öruggri þjónustu vegna þungunarrofs og upplýstu vali. Setjum þetta í tölur: Ein milljón ljósmæðra til viðbótar gæti komið í veg fyrir 67% mæðradauða, 64% nýburadauða og 65% andvana fæðinga og þannig bjargað 4,3 milljónum mannslífa fyrir árið 2035. Það er kominn tími til að heilsa kvenna verði sett í forgang. Við skorum á stjórnvöld og leiðtoga í alþjóðlegri heilbrigðisþjónustu að fjölga ljósmæðrum, styðja við þær og tryggja sjálfbærni ljósmæðrastéttarinnar um heim allan því að fjárfesting í ljósmæðrum er fjárfesting í heilsu kvenna. Til að gera þetta að veruleika hvetjum við stjórnvöld, sameiginlega, til að: Fjárfesta í ljósmæðrum og viðurkenna þær sem lykilstétt í heilbrigðisþjónustu og innleiða stefnu sem gerir ljósmæðrum kleift að starfa að fullu innan síns starfssviðs og veita fjölskyldum örugga og virðingarríka þjónustu. Tryggja ljósmæðrum menntun, færni og úrræði sem þær þurfa til að veita hágæða þjónustu í valdeflandi starfsumhverfi. Fjárfesta í leiðtogahlutverki ljósmæðra þannig að þær hafi áhrif á ákvarðanir er varða starf þeirra. Skrifaðu undir áskorunina og hjálpaðu okkur að safna einni milljón undirskrifta til að krefjast einnar milljónar ljósmæðra til viðbótar og þeirrar fjárfestingar sem þarf til að láta það verða að veruleika. Ljósmæður sameiginlega um heim allan stefna að því að safna einni milljón undirskrifta, einni fyrir hverja þá ljósmóður sem heimurinn þarfnast. Skrifa undir hér : https://millionmore.org/petition/ Höfundur er formaður Ljósmæðrafélags Íslands. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Heilbrigðismál Mest lesið Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson Skoðun Halldór 20.06.2026 Halldór Fórnarlambsnaglinn Sigurður Árni Reynisson Skoðun Sumarsólstöður: Tími birtu, þakklætis og helgisiða Þuríður Stefánsdóttir Skoðun Af hverju ekki að segja Nei … af hverju ætti að segja kannski? Gunnar Ármannsson Skoðun Þegar jafnrétti verður blóraböggull Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir Skoðun Árásargjarnir lobbíistar vindorkuiðnaðarins Anna Soffia Kristjánsdóttir Skoðun Síðustu móhíkanarnir Viðar Halldórsson Skoðun EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Yngvi Ómar Sigrúnarson Skoðun Skoðun Skoðun Já til að SJÁ Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Fórnarlambsnaglinn Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Þegar jafnrétti verður blóraböggull Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Sumarsólstöður: Tími birtu, þakklætis og helgisiða Þuríður Stefánsdóttir skrifar Skoðun Skýr mörk fyrir vindorku, sterkari vernd fyrir náttúruna Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Hver hugsar þegar þú notar gervigreind — þú eða vélin? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Mannréttindastofnun og réttindagæsla fatlaðs fólks Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Af hverju ekki að segja Nei … af hverju ætti að segja kannski? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Árásargjarnir lobbíistar vindorkuiðnaðarins Anna Soffia Kristjánsdóttir skrifar Skoðun 19. júní í skugga bakslags: Jafnrétti er ekki sjálfgefið Martha Lilja Olsen skrifar Skoðun Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Síðustu móhíkanarnir Viðar Halldórsson skrifar Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar Skoðun EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hvern vantar enn við borðið? Jana Birta Björnsdóttir,Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar Skoðun Áfram gakk Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Hvað þarf að vera til staðar ef dánaraðstoð verður heimiluð? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hver borgar þegar samningurinn er svikinn? Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun ESB aðild er óskynsamleg frá efnahagslegu sjónarmiði Kristinn Sv. Helgason skrifar Skoðun Er kominn tími á nýtt norrænt leiðtogahlutverk? Haukur Logi Jóhannsson skrifar Skoðun Þegar fyrirmyndirnar horfa í skjáinn Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hver framleiðir matinn okkar eftir 20 ár? Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Er dr. Henry Alexander bara til punts? Henry Alexander Henrysson skrifar Skoðun Gervigreind er að breyta því hvað það þýðir að vera góður stjórnandi Gísli Rafn Ólafsson skrifar Skoðun Af hverju borgum við evrópsk metverð fyrir grænmeti sem endist í tvo daga? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Mikilvægur áfangi fyrir Norðurland og landið allt Heimir Örn Árnason skrifar Skoðun Stjórnsýsluframkvæmd við vörslusviptingu búfjár, meðalhóf eða flýtilausn? Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Frelsi ungra Íslendinga til framtíðar Hjörvar Sigurðsson skrifar Skoðun Evrópa í áfalli, skilin eftir í gervigreindarkapphlaupinu. Verður Ísland líka utangátta? Björgmundur Örn Guðmundsson skrifar Skoðun Til hamingju með Þjóðarhöll! Dagur B. Eggertsson skrifar Sjá meira
5. maí er alþjóðadagur ljósmæðra. Í ár er yfirskriftin: Heimurinn þarfnast milljón fleiri ljósmæðra. Þú eða einhver sem þú þekkir hefur þurft eða mun þurfa á ljósmóður að halda. Eins og staðan er í dag hafa því miður ekki allir aðgang að ljósmæðraþjónustu. Talið er að það skorti eina milljón ljósmæðra í heiminum. Að brúa þetta bil gæti komið í veg fyrir flest dauðsföll mæðra og nýbura, dregið úr óþarfa inngripum og tryggt að konur og kynsegin fólk fái örugga og einstaklingsmiðaðaþjónustu. Traust er kjarni ljósmóðurstarfsins: traust sem byggist upp með samfelldri þjónustu, nánum tengslum og fagþekkingu. Á tveggja mínútna fresti deyr kona af fylgikvillum tengdum meðgöngu eða fæðingu. Á 17 sekúndna fresti deyr barn í móðurkviði og á hverju ári deyja 2,3 milljónir nýbura á fyrstu 28 dögum ævinnar. Mörg þessara dauðsfalla mætti koma í veg fyrir. Óþarfa keisaraskurðir eru að aukast á ógnvekjandi hraða án þess að skila betri heilsufarslegum árangri og í sumum tilvikum valda þeir bæði skammtíma- og langtíma fylgikvillum. Á sama tíma heldur ofbeldi gagnvart konum áfram á einum viðkvæmasta tíma lífs þeirra. Um allan heim hefur dregið úr réttindum einstaklinga til kynheilbrigðis. Konur fá ekki þá þjónustu sem þær þurfa og þeim gert erfitt að taka upplýstar ákvarðanir um eigin líkama og framtíð. En það er til lausn: fjölgum ljósmæðrum! Ljósmæður geta stutt við heilsu og þarfir kvenna og kynsegin fólks. Raunar geta ljósmæður veitt 90% af nauðsynlegri þjónustu á sviði kynheilbrigðis, mæðraverndar og heilsu nýbura. Fjölgun ljósmæðra getur dregið úr mæðra – og nýburadauða með því að veita sérhæfða, örugga þjónustu á meðgöngu og við fæðingu. Fjölgun ljósmæðra til að veita samfellda, persónulega og upplýsta þjónustu sem verndar heilsu kvenna. Fjölgun ljósmæðra getur komið í veg fyrir illa meðferð og vanrækslu í fæðingu með því að stuðla að virðingu og mannúð gagnvart konum, byggt á trausti og persónulegri umönnun. Fjölgun ljósmæðra getur eflt kynheilbrigði með því að tryggja aðgengi að getnaðarvörnum, öruggri þjónustu vegna þungunarrofs og upplýstu vali. Setjum þetta í tölur: Ein milljón ljósmæðra til viðbótar gæti komið í veg fyrir 67% mæðradauða, 64% nýburadauða og 65% andvana fæðinga og þannig bjargað 4,3 milljónum mannslífa fyrir árið 2035. Það er kominn tími til að heilsa kvenna verði sett í forgang. Við skorum á stjórnvöld og leiðtoga í alþjóðlegri heilbrigðisþjónustu að fjölga ljósmæðrum, styðja við þær og tryggja sjálfbærni ljósmæðrastéttarinnar um heim allan því að fjárfesting í ljósmæðrum er fjárfesting í heilsu kvenna. Til að gera þetta að veruleika hvetjum við stjórnvöld, sameiginlega, til að: Fjárfesta í ljósmæðrum og viðurkenna þær sem lykilstétt í heilbrigðisþjónustu og innleiða stefnu sem gerir ljósmæðrum kleift að starfa að fullu innan síns starfssviðs og veita fjölskyldum örugga og virðingarríka þjónustu. Tryggja ljósmæðrum menntun, færni og úrræði sem þær þurfa til að veita hágæða þjónustu í valdeflandi starfsumhverfi. Fjárfesta í leiðtogahlutverki ljósmæðra þannig að þær hafi áhrif á ákvarðanir er varða starf þeirra. Skrifaðu undir áskorunina og hjálpaðu okkur að safna einni milljón undirskrifta til að krefjast einnar milljónar ljósmæðra til viðbótar og þeirrar fjárfestingar sem þarf til að láta það verða að veruleika. Ljósmæður sameiginlega um heim allan stefna að því að safna einni milljón undirskrifta, einni fyrir hverja þá ljósmóður sem heimurinn þarfnast. Skrifa undir hér : https://millionmore.org/petition/ Höfundur er formaður Ljósmæðrafélags Íslands.
Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Gervigreind er að breyta því hvað það þýðir að vera góður stjórnandi Gísli Rafn Ólafsson skrifar
Skoðun Af hverju borgum við evrópsk metverð fyrir grænmeti sem endist í tvo daga? Valerio Gargiulo skrifar
Skoðun Stjórnsýsluframkvæmd við vörslusviptingu búfjár, meðalhóf eða flýtilausn? Sævar Þór Jónsson skrifar
Skoðun Evrópa í áfalli, skilin eftir í gervigreindarkapphlaupinu. Verður Ísland líka utangátta? Björgmundur Örn Guðmundsson skrifar