Er ekki alltaf brjálað að gera?

Ég fæ þessa spurningu undantekningalaust þegar ég kem í vinnuferðir heim til Íslands eftir að hafa flutt til Suður-Ítalíu fyrir tæpu ári síðan. Fólk heilsar mér brosandi og segir hvað sé gaman að sjá mig og svo kemur spurningin, oft með ákveðinni eftirvæntingu: „Er ekki alltaf brjálað að gera?“

Ég skil þessa spurningu vel. Við Íslendingar eru vinnusöm þjóð og stolt af því að vera dugleg, afkastamikil og með mörg járn í eldinum. „Brjálað að gera“ hefur orðið að hálfgerðu stöðutákni. Ég þekki það á eigin skinni, því ég var sjálf stórnotandi.

Brjálað að gera... eða bara OF mikið?

Ég hef starfað í íslensku atvinnulífi í áratugi, bæði sem stjórnandi mannauðsmála og sem sjálfstætt starfandi ráðgjafi. Ég hef alltaf elskað vinnuna mína og haft ástríðu fyrir að gera vel. Vetrarfríin komu yfirleitt aftan að mér af því ég var svo upptekin að ég gleymdi að skipuleggja þau. Sumarfríin voru stundum meira eins og verkefni sem þurfti að troða inn í dagskrána. Og dymbilvikan? Pökkuð. En mér fannst þetta æðislegt. Ég var að gera gagn fyrir íslenskt atvinnulíf. Ég var metnaðarfull. Ég var dugleg. Ég var verðmæt. Ég var ómissandi. Eða þannig leið mér alla vega.

Ráðgjafinn sem féll í gildruna

Einn daginn sat ég með stjórnanda sem hafði svo brjálað að gera að hann vissi ekki hvað sneri upp né niður. Hann hafði ekki tíma fyrir fjölskylduna, vinirnir sátu á hakanum, hugsanirnar voru út um allt og örmögnun var handan við hornið.

Ég vinn við að styðja fólk við að hætta að hafa brjálað að gera, finna leiðir til að vinna á skynsamari hátt og velja meðvitað að verja tímanum í það sem skiptir raunverulega máli. Nema þennan dag, þar sem við stjórnandinn sátum að greina leiðir út úr vandanum, þá upplifði ég frekar óþægilega staðreynd. Ég sjálf var ekki að fara eftir eigin ráðum, heldur var pikkföst í „brjálað-að-gera-gildrunni“ og örmögnun var líklega ekki langt undan.

Mér brá. Eftir vinnu bókaði ég því stefnumót með sjálfri mér. Bara ég, engiferte, hugurinn minn, blað og penni. Ég ákvað að hætta að pæla í hvernig ég myndi ná að komast yfir allt sem ég þurfti að gera. Í staðinn valdi ég að horfa inn á við.

Hvað var ég í raun og veru að gera við tímann minn?

Hvar var ég að gera mest gagn og skapa mesta virðið? Hvað var ég að gera af gömlum vana eða metnaði? Hvað var skemmtilegt og nærandi? Og hvað var alger óþarfi sem ég gat hætt að gera?

Ég fann strax ótrúlega margar glufur og dýrmæti tíminn minn, þessi takmarkaða auðlind, var stöðugt að leka út um þær. Ég tók meðvitaða ákvörðun á staðnum. Ég tímdi ekki að eyða tímanum svona lengur.

Krafturinn í hægari takti

Stuttu síðar tókum við fjölskyldan ákvörðun um að flytja til Puglia á Suður-Ítalíu, meðal annars til að einfalda lífið okkar og læra betur að njóta þess. Þar suðurfrá er allt annar taktur í samfélaginu. Lífið er rólegra en hlutirnir ganga samt áfram. Ekki alltaf á sama hraða og við erum vön á Íslandi, en mér finnst það dásamlegt. Það er magnað að uppgötva hvað það er ótrúlega mikill kraftur falinn í hægari takti.

Þegar við vorum búin að koma okkur fyrir í Puglia og rólegheitin voru orðin daglegt norm, þá fann ég hvað taugakerfið mitt var orðið laskað eftir allt brjálæðið. Ég þurfti hvíld. Endurstillingu.

Rými fyrir lífið

Smám saman fór ég að vinda ofan af mér. Breyta hugarfarinu. Fækka verkefnum. Breyta vinnulaginu. „Work smarter, not harder“. Stytta vinnudagana. Meira að segja fækka vinnudögum, sem mér hefði áður þótt algerlega óhugsandi. Helgarfrí komu aftur inn í myndina.

Nema hvað, með tímanum gerðist dálítið sem ég hafði gleymt að væri mögulegt. Það myndaðist nýtt rými. Rými fyrir hvíld, hugmyndir og fólk. Rými til að gera ekki neitt, rými fyrir mig og fjölskylduna, rými fyrir lífið. Þá skildi ég að metnaður og velgengni hafa ekkert með það að gera hvort það sé brjálað að gera. Þvert á móti, ef það er alltaf brjálað að gera þá er hugurinn stöðugt á fullu og það verður minna rými fyrir sköpun, nýjar hugmyndir, hvíld, tengsl, upplifanir og hamingjuna í hversdagsleikanum.

Við fjölskyldan völdum fyrir okkur að setja lífsgæði ofar annríki. Við völdum meiri ró og einfaldara líf. Ég er aldeilis ekki að halda því fram að fólk þurfi að flytja til Ítalíu til að skapa það líf sem það langar í. Það var bara gamall draumur sem við létum rætast í leiðinni. Markmiðið mitt með þessum skrifum er að vekja fólk til umhugsunar um að það er hægt að auka lífsgæðin og velja á meðvitaðri hátt hvernig við verjum tímanum okkar, óháð búsetu eða starfi. Það er hægt að skapa meira rými og tíma með því að staldra við og gera smávægilegar breytingar hér og hvar.

Það þarf ekki að umbylta lífinu til að auka lífsgæðin

Kannski þarf bara að æfa sig í að setja mörk og segja „nei“.

Eða búa til „stop-do“ lista í staðinn fyrir „to-do“ lista.

Kannski þarf að hætta að svara tölvupóstum utan vinnutíma.

Eða fækka fundum og stytta þá.

Kannski þarf að fara heim úr vinnunni á réttum tíma.

Mögulega þarf að taka fríið sem búið er að fresta allt of lengi.

Kannski þarf að skilja eftir nokkrar eyður í dagatalinu af og til.

Og mögulega þarf að æfa sig í að gera stundum ekki neitt eftir vinnu eða um helgar og bara njóta þess að vera til.

Það er dýrmætt að spyrja okkur sjálf hvort við séum raunverulega að verja tímanum okkar í það líf sem við viljum lifa og hvaða litlu breytingar við getum gert til að auka lífsgæði okkar.

Hvað ef „brjálað að gera“ væri ekki merki um velgengni?

Það tók mig langan tíma að læra að eiga frítíma án samviskubits. Og ég þurfti líka að læra að ég þarf ekki að hafa brjálað að gera til að vera verðmæt eða hafa jákvæð áhrif.

Ég hugsa oft um af hverju við erum svona stolt af því að hafa alltaf brjálað að gera. Hvað ef það væri ekki merki um velgengni? Hvað ef það væri merki um að við þyrftum að staldra aðeins við?

Nú er ég komin heim til Íslands eftir langt hlé. Það er yndislegt að hitta fjölskylduna, vini, kunningja og viðskiptavini. Það leið ekki á löngu þar til ég fékk spurninguna: „Er ekki alltaf brjálað að gera?“ En núna brosti ég bara og svaraði einlæglega: „Nei. Það er bara nákvæmlega jafn mikið að gera hjá mér og ég vil hafa það.“

Þetta er minn gagnlegasti lærdómur.

Það þarf ekki að vera brjálað að gera til að lífið sé gott.

Höfundur er kona sem nýtur lífsins, stjórnendaráðgjafi og fyrirlesari.