Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns

Pútín varði mestum hluta símtalsins þess í stað í að lesa Stubb og Støre pistilinn um sögu slavneska fólksins í gegnum aldirnar og hinar svokölluðu „grunnástæður“ innrásar Rússa í Úkraínu.

Stubb ræddi símtalið við blaðamenn í Finnlandi í gær og líkti því við hálfmaraþon, þar sem það hefði tekið sambærilega langan tíma. Hann sagði, samkvæmt YLE, að helsta markmið símtalsins hefði verið að ræða möguleika á friði við Pútín og koma áleiðis skilaboðum frá Úkraínumönnum.

Blaðamenn Financial Times hafa eftir heimildarmönnum sínum að símtalið hafi nánast ekkert snúist um mögulegt vopnahlé í Úkraínu. Þá segir í frétt miðilsins að Stubb og Støre hafi ákveðið að trufla ekki eldræðu Pútíns um sögu Rússlands til að sjá hversu alvarlega honum væri um viðræður við Evrópuríki.

Pútín hefur í gegnum árin verið margrætt um sögu Rússlands og slavneska fólksins og hefur notað þá sögu til að reyna að réttlæta innrásina í Úkraínu. Í síðustu viku hélt forsetinn því fram að nýleg genarannsókn sannaði að Rússar og Úkraínumenn væru sama þjóðin.

Þá er þetta ekki í fyrsta sinn sem Pútín heldur langa ræðu yfir öðrum þjóðarleiðtogum um söguna en það gerði hann á fundi sínum með Donald Trump Bandaríkjaforseta í Alaska í fyrra. Pútín talaði þá lengi um leiðtoga slavneska fólksins á miðöldum og hafa fjölmiðlar vestanhafs haft eftir heimildarmönnum sínum að sá fyrirlestur hafi alls ekki fallið í kramið hjá Trump.

FT var þeirra á meðal en miðillinn sagði frá því að Trump hefði á endanum hækkað róminn til að stöðva frásögn Pútíns af þeim Rúrik frá Garðaríki, Jaróslav hinum vitra og öðrum gömlum slavneskum leiðtogum. Þá hótaði Trump því að fara af fundinum ef Pútín héldi áfram.

Margræddar „grunnástæður“

Auk þess að tala um söguna talaði Pútín um „grunnástæður“ innrásarinnar og sakaði Atlantshafsbandalagið og Evrópusambandið um að draga stríðið á langinn. Þá sagði hann að ekki væri hægt að koma á friði án þess að taka tillit til hagsmuna Rússa.

Þegar Pútín og aðrir ráðamenn í Rússlandi tala um meintar „grunnástæður“ innrásarinnar í Úkraínu eða um öryggishagsmuni Rússa eru þeir að vísa til kröfu þeirra um að ríkjum Austur-Evrópu verði vísað úr Atlantshafsbandalaginu.

Fyrir innrásina í Úkraínu krafðist Pútín þess að Úkraínu yrði meinaður aðgangur að NATO og að bandalagið myndi flytja alla hermenn og búnað úr aðildarríkjum sem gengu til liðs við bandalagið eftir 1997. Þar á meðal eru Pólland og Eystrasaltsríkin, sem hafa varað við því að Rússar vilji auka umsvif sín á svæðinu og draga úr fullveldi þeirra.

Sjá einnig: „Ekki taka. Endurheimta. Þetta er okkar“

Pólland, Ungverjaland og Tékkland gengu til liðs við Atlantshafsbandalagið árið 1999. Árið 2004 gerðu Búlgaría, Rúmenía og Slóvakía það einnig auk Eystrasaltsríkjanna Eistlands, Lettlands og Litáen. Í kjölfarið af því gengu Albanía, Króatía, Svartfjallaland og Norður-Makedónía það einnig. Þessi ríki eru á gömlu yfirráðasvæði Sovétríkjanna.

Þá hafa Rússar einnig ítrekað haldið því fram að með því að styðja varnir Úkraínumanna séu bakhjarlar Úkraínu að framlengja stríðið þar og stigmagna það.

Rússum hefur um nokkuð skeið vegnað illa á víglínunni í Úkraínu.

Sagði Stubb og Støre ekki hafa sagt neitt nýtt

Ráðgjafi Pútíns sagði blaðamönnum einnig í gær að Stubb og Støre hefðu rætt möguleikann á því að Pútín fundaði með Vólódómír Selenskí, forseta Úkraínu. Júrí Úsjakóv, umræddur ráðgjafi, sagði að Pútín hefði sagt, eins og hann hefði sagt milljón sinnum áður, að ef Selenskí vildi hitta Pútín ætti hann að koma til Moskvu. Þar yrði öryggi hans tryggt.

Dmitrí Peskóv, talsmaður Pútíns, sagði einnig að Stubb og Støre hefðu ekkert nýtt lagt fram og því væri of snemmt að segja til um hvort þetta símtal myndi einhverjar afleiðingar hafa.

Það að þeir hafi hringt í Pútín hefur verið gagnrýnt og þá meðal annars af Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur. Hún gagnrýndi sérstaklega að Stubb og Støre hefðu ekki haft samráð við aðra leiðtoga.

Giorgia Meloni, forsætisráðherra Ítalíu, hefur einnig sagt að símtalið varpi ljósi á það að samstöðu skorti innan Evrópu.