Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar 8. september 2026 19:31 Ný Pisa-könnun Nú er hrópað "frammistaða barna á Íslandi hafi hrunið". Þeim líður samt vel. Háskólasamfélgið og menntayfirvöld bera hér mikla ábyrgð á menntunarstiginu, en börnin eru þolendur sem bera mistökin til næstu kynslóðar. Þegar Kennaraháskólinn var lagður niður 2008 og námið og þróunarstarfið lagt inn í Háskóla Íslands var við þessu varað. Háskólinn með sína "akdemisku" nálgun myndi fjarlægjast starf kennarans á gólfinu og vinnuna með börnin á vettvangi. Áherslurnar breyttust, framgangur byggðist á rannsóknum og ritrýndum greinum en miklu síður á kennslunni sjálfri og starfi kennarans. „Kennaramenntunin“ lenti þá í samkeppni við önnur svið innan Háskólans um fjármagn og þróunarstarf og "akademiskan" framgang, Ég man frá umræðunni á þessum tíma 2008 var það nefnt að eftir 10 til 15 ár frá árinu 2008 færu að sjá þess alvarlegu merki í samfélaginu sem nákvæmlega eru að koma á daginn. Kennaraháskólinn og kennaramenntun þarf að geta þróast á sínum eigin forsendum sem kennslustofnun og skóli sem miðar að starfsmenntun og starfi á vettvangi. Hér er ekki við kennarana sjálfa eða börm að sakast. Háskóli Íslands ræður ekki við verkefnið Áfram mun „Háskólasamfélagið“ ekki þora að líta í eigin barm og frekar mun vera kallað á alla aðra og svo börnin töluð niður sem þolendur. Vissulega er þetta nokkur einföldun en hollt væri að lesa umræður og greinargerðir með lögunum um að leggja Kennarahaskólann niður á sínum tíma 2008 Svo sorglega stemma varnaðarorðin sem þá voru flutt. Í mínum uppvexti var kennarastarfið talið eitt það mikilvægasta hjá þjóðinni. Byggðar kennaraíbúðir við hlið skólanna til þess að tryggja stöðu góðra kennara. Úr ræðu á alþingi þegar samþykkt var að leggja Kennaraháskólann niður 17. mars 2007 „Háskóli byggist á fólki og þeim nemendum sem þar eru á hverjum tíma og styrkur þeirra er oft smæðin og viðbragðsflýtirinn. Þetta er einmitt atriði sem Jón Torfi Jónasson bendir á í greinargerð sinni um málið. Ég ætla ekki að fara að leggja stein í götu málsins um að Kennaraháskóli Íslands og Háskóli Íslands fái að sameinast, en ég vara við því að fólk beri allt of miklar væntingar til þess að allt breytist til batnaðar. Vandinn hefur verið fjársvelti þessara stofnana. Vandinn hefur verið það á undanförnum árum í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur menntakerfið verið fjársvelt. Þróunarmöguleikar hafa verið sveltir, takmarkaðir. Það hefur leitt til þess að ýmsar stofnanir hafa leitað annarra ráða og haldið að það geti hjálpað þeim út úr vandræðunum. Við höfum fengið hvert einkavæðingarfrumvarpið á fætur öðru. Hugmyndir ráðherra um að einkavæða skólakerfið og að í gegnum það fái það fjármagn, sem er líka jafnfráleitt. Sjálfstæður Kennaraháskóli á ný Ég vil því ljúka þessum orðum mínum, frú forseti, á að segja fólki sem heldur að sameining Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands leysi eitthvað eða sé eitthvert bjargræði til framtíðar, þá vil ég vara við miklum væntingum í því. Styrkur svona skóla er að eiga sinn eigin styrk og það er hann sem á að standa vörð um og engin sameining kemur í staðinn fyrir þann styrk sem við ræktum innan hverrar stofnunar.“ Höfundur er fyrrverandi rektor Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skóla- og menntamál PISA-könnun Mest lesið Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Opnum Skálafell Valdimar Breiðfjörð Birgisson Skoðun Stokkið á (barna)vagninn Samúel Karl Ólason Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir Skoðun Að þora að spyrja og þola svarið Katrín Þrastardóttir Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson Skoðun Skoðun Skoðun Ferðaþjónustunni hent fyrir rútu hallalausra fjárlaga Njáll Trausti Friðbertsson skrifar Skoðun Virðismiðuð velferðarþjónusta Finnur Pálmi Magnússon skrifar Skoðun Skuldadagar í Reykjavík Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Að þora að spyrja og þola svarið Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Stokkið á (barna)vagninn Samúel Karl Ólason skrifar Skoðun Opnum Skálafell Valdimar Breiðfjörð Birgisson skrifar Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Sjá meira
Ný Pisa-könnun Nú er hrópað "frammistaða barna á Íslandi hafi hrunið". Þeim líður samt vel. Háskólasamfélgið og menntayfirvöld bera hér mikla ábyrgð á menntunarstiginu, en börnin eru þolendur sem bera mistökin til næstu kynslóðar. Þegar Kennaraháskólinn var lagður niður 2008 og námið og þróunarstarfið lagt inn í Háskóla Íslands var við þessu varað. Háskólinn með sína "akdemisku" nálgun myndi fjarlægjast starf kennarans á gólfinu og vinnuna með börnin á vettvangi. Áherslurnar breyttust, framgangur byggðist á rannsóknum og ritrýndum greinum en miklu síður á kennslunni sjálfri og starfi kennarans. „Kennaramenntunin“ lenti þá í samkeppni við önnur svið innan Háskólans um fjármagn og þróunarstarf og "akademiskan" framgang, Ég man frá umræðunni á þessum tíma 2008 var það nefnt að eftir 10 til 15 ár frá árinu 2008 færu að sjá þess alvarlegu merki í samfélaginu sem nákvæmlega eru að koma á daginn. Kennaraháskólinn og kennaramenntun þarf að geta þróast á sínum eigin forsendum sem kennslustofnun og skóli sem miðar að starfsmenntun og starfi á vettvangi. Hér er ekki við kennarana sjálfa eða börm að sakast. Háskóli Íslands ræður ekki við verkefnið Áfram mun „Háskólasamfélagið“ ekki þora að líta í eigin barm og frekar mun vera kallað á alla aðra og svo börnin töluð niður sem þolendur. Vissulega er þetta nokkur einföldun en hollt væri að lesa umræður og greinargerðir með lögunum um að leggja Kennarahaskólann niður á sínum tíma 2008 Svo sorglega stemma varnaðarorðin sem þá voru flutt. Í mínum uppvexti var kennarastarfið talið eitt það mikilvægasta hjá þjóðinni. Byggðar kennaraíbúðir við hlið skólanna til þess að tryggja stöðu góðra kennara. Úr ræðu á alþingi þegar samþykkt var að leggja Kennaraháskólann niður 17. mars 2007 „Háskóli byggist á fólki og þeim nemendum sem þar eru á hverjum tíma og styrkur þeirra er oft smæðin og viðbragðsflýtirinn. Þetta er einmitt atriði sem Jón Torfi Jónasson bendir á í greinargerð sinni um málið. Ég ætla ekki að fara að leggja stein í götu málsins um að Kennaraháskóli Íslands og Háskóli Íslands fái að sameinast, en ég vara við því að fólk beri allt of miklar væntingar til þess að allt breytist til batnaðar. Vandinn hefur verið fjársvelti þessara stofnana. Vandinn hefur verið það á undanförnum árum í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur menntakerfið verið fjársvelt. Þróunarmöguleikar hafa verið sveltir, takmarkaðir. Það hefur leitt til þess að ýmsar stofnanir hafa leitað annarra ráða og haldið að það geti hjálpað þeim út úr vandræðunum. Við höfum fengið hvert einkavæðingarfrumvarpið á fætur öðru. Hugmyndir ráðherra um að einkavæða skólakerfið og að í gegnum það fái það fjármagn, sem er líka jafnfráleitt. Sjálfstæður Kennaraháskóli á ný Ég vil því ljúka þessum orðum mínum, frú forseti, á að segja fólki sem heldur að sameining Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands leysi eitthvað eða sé eitthvert bjargræði til framtíðar, þá vil ég vara við miklum væntingum í því. Styrkur svona skóla er að eiga sinn eigin styrk og það er hann sem á að standa vörð um og engin sameining kemur í staðinn fyrir þann styrk sem við ræktum innan hverrar stofnunar.“ Höfundur er fyrrverandi rektor Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal.
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun
Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun