Banda­ríkja­menn sendu ekki skip til Ís­lands

„Já, Bandaríkin voru ekki með neinar flugvélar eða skip í Norður-Víkingi í ár,“ staðfestir ofurstinn Martin O'Donnell, háttsettur talsmaður Atlantshafsbandalagsins (NATO), í samtali við Vísi. 

Heræfingunni Norður-Víkingi, sem haldin er á og við Ísland annað hvert ár, lauk formlega á föstudag og lukkaðist vel að sögn utanríkisráðuneytisins. Á kafbátaleitaræfingunni var að sjá skip og þotur frá Íslandi, Belgíu, Þýskalandi, Kanada og Frakklandi sem eltust við kafbáta.

Þrátt fyrir að Bandaríkjamenn hafi leitt æfinguna frá 2006 – enda byggir hún á varnarsamningi Íslands og Bandaríkjanna sem fagnar 75 ára afmæli í ár – var bandarísk skip og loftför í fyrsta sinn hvergi að sjá á æfingunni. 

Þetta er tilbreyting frá því sem tíðkast hefur í Norður-Víkingi; árið 2024 tóku til dæmis bandarísk landgönguskip með landgönguliðum og flugvélum þátt.

O'Donnel ofursti kvaðst ekki geta svarað fyrir það hvers vegna Bandaríkjamenn væru ekki meðal þátttakenda og vísaði þeim spurningum á Bandaríkjastjórn. 

Þátttaka Bandaríkjamanna í NATO hefur farið minnkandi undanfarin misseri og ríkisstjórn Donalds Trump í Bandaríkjunum gaf út í sumar að hún myndi draga úr hernaðarlegu framlagi til NATO í Evrópu.

„Sterkari Evrópa og sterkara NATO“

Bandaríkjamenn voru þó ekki fjarverandi með öllu, heldur tóku þeir þátt í öðrum smærri æfingum í kringum Norður-Víking; svokallaðar SeaBee-herdeildir reistu tjaldbúðir á Keflavíkurflugvelli, æfðu viðgerðir og tóku þátt í ýmsum æfingum með viðbragðsaðilum á Íslandi. 

Einnig æfðu þeir sig í því að lenda stórri C-130J Hercules-flugvél í erfiðum aðstæðum.

„Bandaríkin voru enn mjög stór þátttakandi í þessu – þó með öðrum hætti – og ég held að það sýni í raun sterkari Evrópu núna og sterkara NATO, sem er einmitt stefnan sem NATO hefur tekið,“ segir O'Donnel, sem tekur fram að það sé ekki endilega óalgengt að lönd taki þátt í mismunandi æfingum hverju sinni.

En kafbátaæfingin er engu að síður krúnudjásn Norður-Víkings og því er það tilbreyting að bandarísk herskip hafi ekki tekið þátt.

Pakka saman í Evrópu

Á sama tíma hafa Bandaríkin sett pressu á NATO-ríki um að leggja meira fé til varnarmála og í síðasta mánuði sendi Bandaríkjastjórn spurningalista á Ísland sem og önnur aðildarríki Atlantshafsbandalagsins þar sem meðal annars er spurt hvort viðkomandi ríkisstjórnir hafi stutt utanríkisstefnu Bandaríkjanna og þá með opinberum hætti og kaupi hergögn af bandarískum vopnaframleiðendum.

Listinn er liður í áætlunum Bandaríkjamanna um að draga úr viðbúnaði í Evrópu.

Utanríkisráðuneytið hefur ekki viljað veita upplýsingar um það hvort íslenska ríkið sé búið að svara spurningalistanum. Þrátt fyrir fjarveru Bandaríkjamanna í kafbátaleitaræfingunni tilkynnti utanríkisráðuneytið á föstudag að varnaræfingin hefði lukkast vel.