Þing­kosningar í Banda­ríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtíma­bils­kosningarnar?

Á meðan nýafstaðnar kosningar í Ísrael, Mexíkó og Serbíu hafa endurmótað hið svæðisbundna ríkisstjórnmálalandslag, hafa engar þeirra jafn víðtækar afleiðingar á heimsvísu og komandi miðkjörtímabilskosningar í Bandaríkjunum, þriðjudaginn 3. nóvember 2026. Repúblikanaflokki Donalds Trumps forseta, blasir nánast við öruggur ósigur, en spár gera ráð fyrir miklu fylgistapi í fulltrúadeildinni og hugsanlega einnig í öldungadeildinni. Þótt sitjandi forsetaflokkur eigi jafnan undir högg að sækja í miðkjörtímabilskosningum, benda stjórnmálakenningar og söguleg fordæmi til þess að þessi yfirvofandi sveifla stafi af djúpstæðri innlendri óánægju með rísandi framfærslukostnað, þar sem heimsmarkaðsverð á olíu er helsti efnahagsvísirinn. Slagorð James Carville, fyrrum kosningastjóra Bills Clintons, frá kosningabaráttunni árið 1992, „ It's the economy, stupid”, virðist áfram vera algilt lögmál í kosningastjórnmálum. Kjósendur setja eigin fjárhagslegu velferð jafnan í forgang fram yfir sigra í utanríkismálum. Það er viðbúið að núverandi efnahagsþrengingar eru krísa sem Trump skapaði sjálfur, af völdum ófyrirsjáanlegs tollakerfis á heimsvísu og langvarandi stríðs við Íran. Ég skrifaði grein í apríl þar sem ég gagnrýndi stríð Trumps gegn Íran, https://www.visir.is/g/20262864947d/hvert-stefnir-stridid-i-iran-trump-valdi-thad-en-hvad-tekur-vid-nuna- og sagði þar að verðbólgan yrði kerfisbundin og viðvarandi. Í stað þess að viðurkenna hvernig þessar ákvarðanir kæfðu alþjóðlega markaði, hefur Trump skellt skuldinni á aðra og gagnrýnt Volodýmýr Selenskí Úkraínuforseta fyrir að herja á rússneskar olíuhreinsunarstöðvar og keyra eldsneytisverð upp, sem mér finnst órökrétt og fráleitt.

En hvað verður um stríðið í Íran þegar miðkjörtímabilskosningunum lýkur? Samkvæmt skýrslu eru Bandaríkin þegar byrjuð að vara alþjóðlega bandamenn sína við að búa sig undir verulega herskáari hernaðaraðgerðir Bandaríkjamanna strax í kjölfar kosninganna: https://apnews.com/article/trump-iran-strikes-midterm-elections-c7df622f1e87de6035173be8fb8c4add

Hingað til hafa innlendir pólitískir útreikningar komið í veg fyrir að Trump gengi harðar fram í stríðinu, þar sem það er orðið að gríðarlegum dragbít fyrir frambjóðendur Repúblikanaflokksins eftir því sem kjósendur verða þreyttari, sérstaklega vegna hærra bensínverðs. Sérfræðingar benda á að Trump hafi viljandi gert hlé á umfangsmiklum loftárásum til að afstýra stórsigri Demókrata í kosningunum. En jafnskjótt og atkvæðagreiðslunni lýkur mun almenningsálitið ekki lengur virka sem pólitísk bremsa á Trump. Ennfremur, þrátt fyrir að bandarískar og ísraelskar hersveitir hafi látið sprengjum rigna yfir hernaðar- og innviðaskotmörk á fyrstu stigum stríðsins, hefur herferðinni mistekist að brjóta niður baráttuþrek Írana. Hormússund er enn þann dag í dag suðupunktur þar sem einkarekin skipafélög neita að sigla í gegnum sundið. Þar sem það er pólitískt ómögulegt fyrir Trump að gefa eftir, gæti hann litið á stórfellda stigmögnun stríðsins gegn Íran sem einu færu leiðina fram á við: https://www.nytimes.com/2026/10/21/us/politics/us-israel-renewed-iran-strikes.html

Að herða enn frekar á stríðinu í Íran mun hvorki knýja fram stöðugan frið né laga laskað hagkerfi heimsins, þar sem sagan stendur sem hörð viðvörun gegn þeirri tálvon að hernaðarmáttur einn og sér geti fætt af sér stöðugleika eða efnahagslegan létti. Eins og utanríkisráðherra Napóleons Bónaparte, Charles Maurice de Talleyrand-Périgord, sagði eins og frægt er, um árið, "You can win a war with bayonets, but you cannot sit on them."

Höfundur er stjórnmálafræðingur með MA gráðu í alþjóðasamskiptum frá Háskóla Íslands og er grunnskólakennari.