„Þetta er kannski dýrasta tækið sem barnið á“

„Fyrir það fyrsta þá held ég að við séum öll sammála um það bara og áttum okkur alveg á því og tökum alveg undir það að notkun á farsímum og slíkum tækjum er eitthvað sem við þurfum virkilega að horfa til, hvað eigum við að segja, bara passa upp á það að við séum að nýta þau á rétta staði og í réttum tilgangi,“ segir Magnús en rætt var við hann í Bítinu á Bylgjunni um málið.

Hann segir það skipta máli hvernig það er gert og það sem Kennarasambandið hafi viljað benda á sé að það eigi ekki að búa til ásteytingarsteina sem koma niður á samstarfi kennara við krakkana. Hann segir að það gæti orðið erfitt að útfæra algjört frí.

Mennta- og barnamálaráðuneytið birti í síðustu viku í Samráðsgátt stjórnvalda drög að reglugerð um notkun síma og snjalltækja í grunnskólum. Reglugerðin er til umsagnar til 8. júlí. Þegar fréttin er skrifuð hafa ellefu skilað inn umsögn. Þá samþykkti borgarstjórn að fela skóla- og frístundasviði að innleiða símafrí í grunnskólum Reykjavíkur haustið 2026.

Þar segir til dæmis Björn Gunnlaugsson, skólastjóri í Laugarnesskóla, að þau sem starfi innan skólakerfisins eigi ekki í neinum vandræðum með að setja reglur um síma í skólunum. Í umsögn sinni bendir hann á nýlega skýrslu sem fjallar um álag í skólastarfi og bendir á að þar er aðeins einu sinni talað um símanotkun barna.

„Það er einfeldningsleg tálsýn að ef símar hverfi muni öllum börnum og unglingum sjálfkrafa og tafarlaust líða betur og samskipti þeirra verða eins og í aldingarðinum Eden,” segir hann í umsögn sinni og að reynslan sýni auk þess að ekki verði hægt að framfylgja væntanlegum reglum ráðherra því innleiðingu muni ekki fylgja neitt fjármagn.

Sjá einnig: Kennarar óttast fram­kvæmd símafrís

„Það er reyndar kannski allt í lagi, því í drögunum er skýr heimild skólastjóra til að veita undanþágur frá símabanni og ugglaust munu skólastjórar verða fljótir að grípa til þess þegar ekkert fjármagn berst fyrir geymsluskápum eða gegnumlýsingartækjum og kennarar afþakka þá aukavinnu að eiga að gera líkamsleit á börnum og unglingum,“ segir hann í umsögn sinni.

Aðrar umsagnir gagnrýna til dæmis skort á umfjöllun um frístund á meðan aðrir fagna tillögunni.

Þörf á að skoða símanotkun en ekki stærsta vandamálið

„Við getum alveg sagt að við teljum að við séum á þeim stað að síminn sé ekki að valda okkur vandræðum inni í skólastofunni,“ segir Magnús og að þetta skref, að leyfa hann ekki í húsnæðinu, muni þýða að það þurfi að setja nýtt vinnulag og útstöðvar sem er hætta á að skapi einhvern núning milli krakkanna og kennara.

Hann segir nauðsynlegt þegar miðlægar reglur eru settar að hver skóli geti útfært þær. Slíkar reglur hafi víða verið settar í samráði við nemendur og það sé mjög víða fínn rammi um símanotkun.

„Núna er verið að tala um til dæmis bara það að það eigi að setja upp skápa til dæmis þar sem skólanum er gert að geyma þessi tæki, sem eru náttúrulega mörg hver ansi dýr. Þetta er kannski dýrasta tækið sem barnið á,“ segir hann og að þá þurfi einhver að hugsa um skápinn og svo bendir hann á að það hafi einfaldlega ekki verið venja í skólum á Íslandi að það sé verið að leita í töskum eða fötum barna.

„Þannig að þetta þarf að verða verkefni sem krakkarnir verða hluti af svo við séum ekki að búa til einhvern ágreining um að setja símann inn í skápinn eða fara að sjá hvort síminn sé í vasanum eða hvernig þetta allt verður. Þannig að þetta verður svona útfærsluatriði sem við verðum þá bara núna að vona að við getum einhvern veginn sest yfir og gert vel.“

Það sé alltaf áskorun að búa til ramma þegar reglur koma annars staðar frá en hann segist trúa að það verði hægt.

„Ég hef svo sem alveg sagt að mörgu leyti, ef við ætlum að fara þessa leið, þá hef ég alveg höfðað til foreldra að það geti skapað ákveðin vandkvæði þegar síminn er ekki leyfður í skólanum. Þá væri nú kannski bara ekki úr vegi að síminn væri geymdur heima meðan á skóladeginum stendur. Það væri kannski svo lausn sem væri rétt eins og best í einhverjum tilvikum.“

Samtökin Diabetes Íslands, Sykursýkissamtök Íslands, benda í sinni umsögn á stöðu barna með sykursýki af tegund 1 og annarra barna sem nota síma og snjalltæki sem hluta af læknisfræðilegri meðferð sinni.

Verði að vera leyfi fyrir undanþágum

Magnús segist treysta á að það verði hægt að gera undanþágur fyrir börn sem eru með sjúkdóma eða greiningar sem þurfa símann til að hjálpa sér. Auk þess sé fjöldi barna í skólakerfinu sem talar ekkert tungumál sem kennarar kannski skilja.

„Við erum líka með mikið af börnum sem eru bara að tala tungumál sem enginn okkar skilur og þau hafa fengið að nota Google Translate sem bara akkúrat tæki inn í skólastarfið. Mér finnst það nú alveg einhvern veginn liggja í augum uppi að við förum ekki að lenda í því að gera einhverja hluti sem að bara skaða þessa einstaklinga,“ segir hann og að hann telji að þó svo að það hafi verið innleitt símafrí í ákveðna skóla hafi verið gerðar undanþágur í slíkum tilfellum.

Magnús segir að sem samfélag þurfi allir að horfa til vanda sem símarnir geta skapað og þannig ættu fullorðnir mögulega líka að geyma sína síma annars staðar á vinnutíma. Það grasseri ýmislegt á samfélagsmiðlum og það þurfi að gæta að því en það þurfi samt að passa að fólk telji ekki að með því að innleiða símafrí í skólum sé það einhvers konar endastöð fyrir alls konar vandamál.

Börnin séu í skólanum í sex til sjö tíma en svo þurfi þá að passa þau að sama skapi heima þegar þau svo fá hann aftur í hendurnar.

Magnús segir flesta, ef ekki alla, skóla með einhverjar reglur um símanotkun og síminn sé ekki stærsta vandamálið í skólastofunni. Sumir kennarar nota tækin í skólunum.

Magnús segir kennarasamfélagið bíða spennt eftir því að stjórnvöld setji sig inn í mál sem þau telja skipta töluvert meira máli en símafrí svo að skólastofan virki.

„Þú talar um námsgögn, við höfum bent á til dæmis hópastærðir, verkefni sem tengjast því að krakkarnir eru bara mjög ólíkir, hóparnir eru ólíkir, það eru hlutir þarna inni sem við myndum vilja að væri byrjað á og við treystum bara á að þetta sé bara fyrsta skrefið,“ segir hann og að þau telji að það eigi frekar að horfa til aðgerða sem snerta nemendur inni í skólarýminu.

„Við viljum bara að við einbeitum okkur svolítið að því hvernig við getum gert hvert kennslurými og námsgögn og þetta allt betra. Á þeim enda viljum við byrja og ég bara skora á bæði ráðuneytin og sveitarfélögin sem eru í þessu, að þetta verði þá bara fyrsta skrefið í því hvernig við ætlum að gera þetta. Þar er akkúrat einhvers konar samtal alltaf að mínu viti miklu gáfulegra heldur en að við séum að kallast á með einhverjum miðstýrðum eða miðlægum ákvörðunum sem að er ekkert endilega það sem virkar,“ segir hann og að það eigi að leyfa kennurum og nemendum að búa í sameiningu til það umhverfi sem þau vilja.

Hægt er að hlusta á viðtalið að ofan í heild sinni.