Að skapa heilrænt samfélag einstaklinga frá mörgum löndum jarðar Matthildur Björnsdóttir skrifar 25. maí 2026 13:01 Ísland var land einmenningar í langan tíma. Og það er greinilegt í skrifum í blöðum í dag, að sumir vilja halda því þannig. Hvort það hafi verið plan sköpunar að svo yrði um eilífð, er ég ansi efins um. Svo fór þörfin greinilega að verða að land og þjóð þurfti á endurnýjun mannvera að halda, en ekki endilega alltaf, bara af því einstaklingar þaðan hittu einstakling frá öðru landi. Heldur af því að fleiri af þeim sem höfðu fæðst á landinu voru að þurfa að upplifa að búa í öðru land, umhverfi og veðri. Nú er að koma í ljós að hugarfarið og þekkingin til að skapa þá blöndu hefur ekki verið nægilega með í dæminu í hugum allra. Það eru atriðin sem þarf að sjá um fyrir innflytjendur, til að gera þeim sem koma inn með annað tungumál og annan húðlit auðveldara að verða hluti af samfélaginu. Og börn eru almennt fljót að læra annað tungumál, svo að það er svo mikilvægt að bjóða innflytjendur til þjóðarinnar með því að innleiða þau með kennslu í þjóðarmálinu, og líka hinum ýmsu siðum og venjum. Til að mýkja breytingarnar svo að þau verði ekki berskjölduð til að finnast þau óvelkomin í nýja landinu. Hver þjóð hefur sín mynstur í vissum hluta venja. Atriði sem er mikið skref fyrir flesta að stíga, eins og til dæmis tilfinningalega séð. Hér í Ástralíu var það allt fyrir hendi fyrir mörgum áratugum síðan, þegar stjórnvöld sáu þörf fyrir mun meiri mannfjölda fyrir og á þessari stóru eyju svo ríku af svo mörgu. Innflytjendur sem yfirvöld höfðu boðið til landsins frá mörgum löndum voru sett í samfélag, þar sem þeim var kennt allt um samfélagið. Og kennsla í ensku var auðvitað mikilvægur hluti af því ferli. Svo þegar því tímabili var lokið, þá myndu flestir hafa upplifað sig eiga heima hér. Árið 1987 þegar ég flutti hingað til Adelaide í Suður Ástralíu, voru frí ensku námskeið handa innflytjendum. Svo að ég ákvað að upplifa það, þó að ég hafi verið sæmilega góð í málinu. Upplifunin var meiriháttar hljóð-veruleika- opnun við að vera með einstaklingum meira en tuttugu þjóðerna á þessu námskeiði. Kennarinn var snillingur hvað heyrn varðaði frá öllum tónum hinna ólíku grunna tungumála sem einstaklingarnir komu frá. Hún heyrði alla rétt í fyrsta skipti sem þau sögðu eitthvað á ensku frá hljóðum eigin upprunalegs tungumáls. Þegar á hinn veginn margir einstaklingar í kaffihúsum spurðu mig hvort ég vildi mjólk út í það, þegar ég var að panta Capuccino. Héldu að ég væri að panta te. Viðleitnin til að skapa sum hljóð í orðum annars tungumáls getur verið snúið af því að heilabúið og tungan hafa ekki lag á að láta það hljóma rétt. Svo hljóma ekki allir stafir eins í öðrum málum og þau sem einstaklingar þjóðar þess máls lifa við. Sem smá dæmi um það, þá er til dæmis að stafurinn I er sagður hér, eins og Æ á Íslensku, og´stafurinn sem hljómar H-á, á Íslensku, hljómar sem eigh hér í Ástralíu. Svo er það enn snúnara þegar nöfn og orð hafa marga samhljóða næst hvert öðru á hátt sem gerist ekki á þessu máli, þá kann heilabúið í mér og tungan ekki að skapa þau hljóð rétt. Þróun frá einmenningar samfélags til fjölmenningar samfélags kallar á fyrirhyggju Það sem Snorri Másson sagði um þá staðreynd: Að skóla kerfið væri ekki sett upp fyrir áskoranir innflytjenda til samfélagsins, er greinilega satt á þessu stigi. Af því að um aldir hafði þess ekki þurft. Sá sannleikur er þá áminning um, að það sem þurfi fyrir innflytjendur sé ekki að gerast. Mikilvæg atriði sem þarf að veita þegar tekið er á móti einstaklingum frá öðrum löndum og tungumálum. Og þeim veitt að fá ríkisborgararétt sem meðteknir einstaklingar þjóðarinnar. Þá þarf að skipuleggja kerfi fyrir þá einstaklinga, börn sem fullorðna um tíma til að þau sem vilja verða þegnar landsins og læra það sem þau þurfi til að læra málið og allskonar aðra hluti og atriði. Auðvitað er Ísland mun minna land en Ástralía, sem getur ekki tekið inn þann fjölda sem hin Áströlsku yfirvöld tóku inn eftir síðustu heimstyrjöld. Hópum frá mörgum löndum sem komu með skipum í stórum hópum eftir það stríð. Það þýðir samt ekki, að það sé ekki þörf á að setja upp gott aðlögunar kerfi varðandi það á Íslandi fyrir þá einstaklinga til að læra málið og aðrar venjur, viðhorf, takta og slíkt sem einkenni þjóðina. Ég kom upp með orðið, húðlitarfóbía. Neikvæð viðbrögð við mismunandi húðlitum eru líka atriði sem tími er kominn á í þessu flæði á milli heimshorna að allir hætti að mislíka að sjá í landinu og læri að sjá þau ríku litbrigði sem eðlilegan hlut. Slíkt gerðist frá fyrri tímum fordóma, sem var áður en skilningurinn varð að mannverur jarðar eru allar mannverur, og margar þeirra eru frá hinum ýmsu löndum þar sem dekkri húðlitur var veittur af sköpun vegna stöðu og magns sólar á þeim hluta jarðar. Mannverur jarðar eru auðvitað blanda af ýmsu í mannlegu eðli og meiri hluti mannvera eru sem betur fer góðar manneskjur. Við, þessar mannverur sem höfum fæðst með hvítu húðina, erum ekki neitt meiri englar en aðrir sem hafa fæðst með annan lit í húð líkama síns, atriði sem enginn ræður við fæðingu hvað verði. Ku Klux Klan var sá hópur sem gerði sitt til að heilaþvo mannkyn gegn öðrum húðlit en hvítum. Svo er grátbroslegt að í marga áratugi hafa þeir einstaklingar heims sem eru með hvítu húðina farið til sólarlanda til að fá brúnku, eða þau kaupa krem til að fá brúna litinn. Sem segir að þau vilji þann lit. Læknar og hjúkrunarlið á góðgerðarskipunum eru yndislegt dæmi um það og ástin sem þau veita þeim sjúklingum sem ná að fá afgreiðslu með sín einkenni sem engir í vestrænum löndum sjá, fá ást eins og þau séu nákomnir ástvinir. Það eru einstaklingar af öllum húðlitum frá ótal löndum jarðar sem hafa þá þrá og þörf til að verða sjálfboðaliðar á þessum skipum til að alla vega minnka erfið veikindi fólks í löndum Afríku eitthvað. Höfundur er búsett í Ástralíu. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Ástralía Fjölmenning Matthildur Björnsdóttir Mest lesið Er í alvöru engin þörf á að laga Ísland? Þórður Snær Júlíusson Skoðun Börnin sem mæta afgangi Jón Ferdínand Estherarson Skoðun Sniðgöngum öll Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Hólmfríður Jónsdóttir,Daníel Þór Bjarnason,Oddný Björg Rafnsdóttir,Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir,Þorbjörg Ída Ívarsdóttir Skoðun Takk Inga Sæland Jónína Björk Óskarsdóttir Skoðun EES er ekki eina leiðin og kannski ekki sú skynsamlegasta lengur Eggert Guðmundsson Skoðun Hamingjuóskir til allra sem sögðu nei Einar Helgason Skoðun Opið bréf til Landssamtaka lífeyrissjóða Kjartan Björgvinsson Skoðun Helmingsafsláttur af mennskunni Arndís Þórarinsdóttir Skoðun Getum við plís lagt niður Fjölmiðlanefnd Daníel Hjörvar Guðmundsson Skoðun Að virða niðurstöðu sem manni líkar ekki Erna Bjarnadóttir Skoðun Skoðun Skoðun Má þjóðin aðeins fá að anda? Margrét Högnadóttir skrifar Skoðun EES er ekki eina leiðin og kannski ekki sú skynsamlegasta lengur Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Hver fær að skilgreina hvað þjóðin sagði? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Fjórfrelsið og EES fyrir Ísland Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Já heilbrigðisráðherra - sóknarfærin eru mörg þegar kemur að lýðheilsu barna Halla Þorvaldsdóttir skrifar Skoðun Að PISA upp í vindinn – getur gervigreind þýtt námsefni fyrir börn? Steinþór Steingrímsson skrifar Skoðun Öldungaráð Reykjavíkurborgar tekið úr sambandi Viðar Eggertsson skrifar Skoðun Stöðugleiki á leigumarkaði Benedikt S. Benediktsson skrifar Skoðun Hálfsársuppgjör staðfestir áhyggjur af fjármálum Seltjarnarness Kristinn Ólafsson skrifar Skoðun 5,2% gjaldahækkanir – skýr skilaboðin inn á vinnumarkaðinn Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Hvað gætum við gert fyrir 112 milljarða? Dagur B. Eggertsson skrifar Skoðun Hamingjuóskir til allra sem sögðu nei Einar Helgason skrifar Skoðun Þegar allt fer aftur á fullt – munum eftir fólkinu Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir skrifar Skoðun Börnin sem mæta afgangi Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Læsi er sameiginleg ábyrgð og fjárfesting til framtíðar Sædís Ósk Harðardóttir skrifar Skoðun PISA - Viljum við árangur án erfiðisins? Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hvers eiga fatlaðir og foreldrar þeirra að gjalda? Margrét Össurardóttir skrifar Skoðun Alvöru eða sérhæfðir kennarar Svava Björg Mörk skrifar Skoðun Er í alvöru engin þörf á að laga Ísland? Þórður Snær Júlíusson skrifar Skoðun Sniðgöngum öll Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Hólmfríður Jónsdóttir,Daníel Þór Bjarnason,Oddný Björg Rafnsdóttir,Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir,Þorbjörg Ída Ívarsdóttir skrifar Skoðun Getum við plís lagt niður Fjölmiðlanefnd Daníel Hjörvar Guðmundsson skrifar Skoðun Gulur september – styðjum hvert annað Soffía Magnúsdóttir skrifar Skoðun Hatur í garð gyðinga Árni Már Jensson skrifar Skoðun Samtal getur bjargað lífi Alma D. Möller skrifar Skoðun Erum við Íslendingar hópheimskir? Ragnar Thorarensen skrifar Skoðun 200 milljarðar – og við getum gert betur Pétur Óskarsson skrifar Skoðun Hallalaus fjárlög – en á kostnað hverra? Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar Skoðun Leiðin út úr PISA-lægðinni Björn Brynjúlfur Björnsson skrifar Skoðun Gæfan sem við tökum ekki eftir Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Opið bréf til Landssamtaka lífeyrissjóða Kjartan Björgvinsson skrifar Sjá meira
Ísland var land einmenningar í langan tíma. Og það er greinilegt í skrifum í blöðum í dag, að sumir vilja halda því þannig. Hvort það hafi verið plan sköpunar að svo yrði um eilífð, er ég ansi efins um. Svo fór þörfin greinilega að verða að land og þjóð þurfti á endurnýjun mannvera að halda, en ekki endilega alltaf, bara af því einstaklingar þaðan hittu einstakling frá öðru landi. Heldur af því að fleiri af þeim sem höfðu fæðst á landinu voru að þurfa að upplifa að búa í öðru land, umhverfi og veðri. Nú er að koma í ljós að hugarfarið og þekkingin til að skapa þá blöndu hefur ekki verið nægilega með í dæminu í hugum allra. Það eru atriðin sem þarf að sjá um fyrir innflytjendur, til að gera þeim sem koma inn með annað tungumál og annan húðlit auðveldara að verða hluti af samfélaginu. Og börn eru almennt fljót að læra annað tungumál, svo að það er svo mikilvægt að bjóða innflytjendur til þjóðarinnar með því að innleiða þau með kennslu í þjóðarmálinu, og líka hinum ýmsu siðum og venjum. Til að mýkja breytingarnar svo að þau verði ekki berskjölduð til að finnast þau óvelkomin í nýja landinu. Hver þjóð hefur sín mynstur í vissum hluta venja. Atriði sem er mikið skref fyrir flesta að stíga, eins og til dæmis tilfinningalega séð. Hér í Ástralíu var það allt fyrir hendi fyrir mörgum áratugum síðan, þegar stjórnvöld sáu þörf fyrir mun meiri mannfjölda fyrir og á þessari stóru eyju svo ríku af svo mörgu. Innflytjendur sem yfirvöld höfðu boðið til landsins frá mörgum löndum voru sett í samfélag, þar sem þeim var kennt allt um samfélagið. Og kennsla í ensku var auðvitað mikilvægur hluti af því ferli. Svo þegar því tímabili var lokið, þá myndu flestir hafa upplifað sig eiga heima hér. Árið 1987 þegar ég flutti hingað til Adelaide í Suður Ástralíu, voru frí ensku námskeið handa innflytjendum. Svo að ég ákvað að upplifa það, þó að ég hafi verið sæmilega góð í málinu. Upplifunin var meiriháttar hljóð-veruleika- opnun við að vera með einstaklingum meira en tuttugu þjóðerna á þessu námskeiði. Kennarinn var snillingur hvað heyrn varðaði frá öllum tónum hinna ólíku grunna tungumála sem einstaklingarnir komu frá. Hún heyrði alla rétt í fyrsta skipti sem þau sögðu eitthvað á ensku frá hljóðum eigin upprunalegs tungumáls. Þegar á hinn veginn margir einstaklingar í kaffihúsum spurðu mig hvort ég vildi mjólk út í það, þegar ég var að panta Capuccino. Héldu að ég væri að panta te. Viðleitnin til að skapa sum hljóð í orðum annars tungumáls getur verið snúið af því að heilabúið og tungan hafa ekki lag á að láta það hljóma rétt. Svo hljóma ekki allir stafir eins í öðrum málum og þau sem einstaklingar þjóðar þess máls lifa við. Sem smá dæmi um það, þá er til dæmis að stafurinn I er sagður hér, eins og Æ á Íslensku, og´stafurinn sem hljómar H-á, á Íslensku, hljómar sem eigh hér í Ástralíu. Svo er það enn snúnara þegar nöfn og orð hafa marga samhljóða næst hvert öðru á hátt sem gerist ekki á þessu máli, þá kann heilabúið í mér og tungan ekki að skapa þau hljóð rétt. Þróun frá einmenningar samfélags til fjölmenningar samfélags kallar á fyrirhyggju Það sem Snorri Másson sagði um þá staðreynd: Að skóla kerfið væri ekki sett upp fyrir áskoranir innflytjenda til samfélagsins, er greinilega satt á þessu stigi. Af því að um aldir hafði þess ekki þurft. Sá sannleikur er þá áminning um, að það sem þurfi fyrir innflytjendur sé ekki að gerast. Mikilvæg atriði sem þarf að veita þegar tekið er á móti einstaklingum frá öðrum löndum og tungumálum. Og þeim veitt að fá ríkisborgararétt sem meðteknir einstaklingar þjóðarinnar. Þá þarf að skipuleggja kerfi fyrir þá einstaklinga, börn sem fullorðna um tíma til að þau sem vilja verða þegnar landsins og læra það sem þau þurfi til að læra málið og allskonar aðra hluti og atriði. Auðvitað er Ísland mun minna land en Ástralía, sem getur ekki tekið inn þann fjölda sem hin Áströlsku yfirvöld tóku inn eftir síðustu heimstyrjöld. Hópum frá mörgum löndum sem komu með skipum í stórum hópum eftir það stríð. Það þýðir samt ekki, að það sé ekki þörf á að setja upp gott aðlögunar kerfi varðandi það á Íslandi fyrir þá einstaklinga til að læra málið og aðrar venjur, viðhorf, takta og slíkt sem einkenni þjóðina. Ég kom upp með orðið, húðlitarfóbía. Neikvæð viðbrögð við mismunandi húðlitum eru líka atriði sem tími er kominn á í þessu flæði á milli heimshorna að allir hætti að mislíka að sjá í landinu og læri að sjá þau ríku litbrigði sem eðlilegan hlut. Slíkt gerðist frá fyrri tímum fordóma, sem var áður en skilningurinn varð að mannverur jarðar eru allar mannverur, og margar þeirra eru frá hinum ýmsu löndum þar sem dekkri húðlitur var veittur af sköpun vegna stöðu og magns sólar á þeim hluta jarðar. Mannverur jarðar eru auðvitað blanda af ýmsu í mannlegu eðli og meiri hluti mannvera eru sem betur fer góðar manneskjur. Við, þessar mannverur sem höfum fæðst með hvítu húðina, erum ekki neitt meiri englar en aðrir sem hafa fæðst með annan lit í húð líkama síns, atriði sem enginn ræður við fæðingu hvað verði. Ku Klux Klan var sá hópur sem gerði sitt til að heilaþvo mannkyn gegn öðrum húðlit en hvítum. Svo er grátbroslegt að í marga áratugi hafa þeir einstaklingar heims sem eru með hvítu húðina farið til sólarlanda til að fá brúnku, eða þau kaupa krem til að fá brúna litinn. Sem segir að þau vilji þann lit. Læknar og hjúkrunarlið á góðgerðarskipunum eru yndislegt dæmi um það og ástin sem þau veita þeim sjúklingum sem ná að fá afgreiðslu með sín einkenni sem engir í vestrænum löndum sjá, fá ást eins og þau séu nákomnir ástvinir. Það eru einstaklingar af öllum húðlitum frá ótal löndum jarðar sem hafa þá þrá og þörf til að verða sjálfboðaliðar á þessum skipum til að alla vega minnka erfið veikindi fólks í löndum Afríku eitthvað. Höfundur er búsett í Ástralíu.
Sniðgöngum öll Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Hólmfríður Jónsdóttir,Daníel Þór Bjarnason,Oddný Björg Rafnsdóttir,Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir,Þorbjörg Ída Ívarsdóttir Skoðun
Skoðun Já heilbrigðisráðherra - sóknarfærin eru mörg þegar kemur að lýðheilsu barna Halla Þorvaldsdóttir skrifar
Skoðun Að PISA upp í vindinn – getur gervigreind þýtt námsefni fyrir börn? Steinþór Steingrímsson skrifar
Skoðun Hálfsársuppgjör staðfestir áhyggjur af fjármálum Seltjarnarness Kristinn Ólafsson skrifar
Skoðun Sniðgöngum öll Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Hólmfríður Jónsdóttir,Daníel Þór Bjarnason,Oddný Björg Rafnsdóttir,Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir,Þorbjörg Ída Ívarsdóttir skrifar
Sniðgöngum öll Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Hólmfríður Jónsdóttir,Daníel Þór Bjarnason,Oddný Björg Rafnsdóttir,Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir,Þorbjörg Ída Ívarsdóttir Skoðun