Af svif­ryki, strætó og sjálf­stæðum krökkum

Ef Akureyrarbæ ber gæfa til að koma á almennilegu strætókerfi á næstu árum væri hægt að slá margar flugur í einu höggi. Betri strætó hefði í för með sér minna skutl, sjálfstæðari börn, hreinni lungu, minni losun og einfaldari hversdag fyrir fjölda íbúa.

Svifryksmengun er umhverfis- og lýðheilsuvá sem ber að taka alvarlega og helgast fyrst og fremst af malbikssliti. Þrif á götum eru nauðsynlegur þáttur í að halda bænum hreinum en þrifin eru bara viðbragð við ástandi – best væri að draga úr slitinu í upphafi, m.a. með að gera vistvænum ferðamátum hærra undir höfði í bænum.

Í dag er bílaeign Akureyringa með því mesta sem gerist í Evrópu, fjöldi bíla er meiri en fjöldi bílprófa hér í bæ og algengt er að við hvert heimili séu fleiri en einn bíll. Í annasömum hversdegi þar sem foreldrar vinna úti og börn eru í fjölbreyttum frístundum þarf ansi oft að skjótast, sækja og skutla. Strætó gengur sjaldan og ekki er gaman að lenda í því að þurfa að bíða í klukkutíma eftir næsta vagni, missi maður af. Í dag er leiðarkerfið þannig að oft þarf að taka útsýnistúr í gegnum hálfan bæinn áður en komist er á leiðarenda, þar sem keyrður er hringur. Það hentar helst ferðamönnum sem koma á skemmtiferðaskipunum og nýta sér, eðlilega, þennan ókeypis skoðunartúr sem þeim býðst í boði Akureyringa en hentar heimafólki síður.

Talsverð áhersla er lögð á strætókerfið í Umhverfis- og loftslagsstefnu Akureyrarbæjar, sem bæjarstjórn hefur skuldbundið sig til að vinna eftir. Það þarf ekki að koma á óvart, enda eru helstu sóknarfærin til að draga úr losun innan bæjarmarkanna með því að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis.

Þar kemur fram að hefja átti notkun á nýju leiðarkerfi árið 2021, sem var síðan frestað til 2022. Nýtt leiðarkerfi átti að innifela aukna tíðni ferða, beinni leiðir og styttri ferðatíma og áhersla á að leiðanetið tengdist miðbæ, skólum, frístundastarfsemi og helstu atvinnukjörnum. Nú er árið 2026 og ekkert að frétta af nýju leiðarkerfi, ekki er ekið inn í nýbyggð hverfi sem fólk er flutt í – og ekki liggur fyrir hvenær eigi að byrja á því. Stórir vinnustaðir eins og TDK eru langt utan leiðarkerfis og hvorki er hægt að taka strætó í Kjarnaskóg eða Hlíðarfjall.

Það hefði verið gullið tækifæri að setja sem skilyrði inn í hugmyndakeppnina um skipulag Akureyrarvallar að komið væri fyrir samgöngumiðstöð syðst á reitnum, þar sem landsbyggðastrætó gæti haft bækistöðvar ásamt innanbæjarstrætónum, hopp-hjól og hleðslustöðvar væru til staðar og upp byggðist almennilegur tengipunktur sem hefði jákvæð áhrif á bæjarlífið í kring. Það tækifæri rann bæjarbúum úr greipum og í staðinn fyrir samgöngumiðstöð miðsvæðis rís nú í flýti svokölluð jöfnunarstöð við Glerána, í miklum þrengslum og af litlum metnaði fyrir öflugri almenningssamgöngum.

Akureyringar eiga skilið almenningssamgöngur sem eru raunverulegur valkostur við fjöl-bílaeign og útgjöldin sem þeim fylgja. Það er þá líka valdeflandi fyrir krakka að koma sér sjálfir á milli staða og um að gera að auðvelda þeim það. Hér ætti að ganga strætó sem gengur fyrir innlendum orkugjöfum, oftar og víðar og eftir leiðarkerfi sem hentar íbúum. Samfylkingin á Akureyri er tilbúin í það verkefni.

Höfundur skipar níunda sæti á lista Samfylkingarinnar á Akureyri.