Í yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar Seðlabankans í morgun er undirstrikað, líkt og nefndin hefur gert áður, að fjármálakerfið á Íslandi standi traustum fótum og sé vel í stakk búið til að mæta ófyrirséðum áföllum. Þannig sé bæði fjárhagsstaða kerfislega mikilvægra banka sterk og aðgengi þeirra að fjármögnun á markaði greitt. Þá er vakin athygli á því að bankarnir hafi á síðustu misserum endurfjármagnað erlendar markaðsskuldir á hagstæðari kjörum og jafnframt til lengri tíma en áður.
Nefndin bendir á að stríðsátök við Persaflóa hafa leitt til framboðstruflana og verðhækkana á olíu og öðrum hrávörum. Heimsmarkaðsverð á olíu, sem stendur núna í kringum 100 dali á tunnuna, hefur þannig hækkað um nærri 70 prósent frá því að væntingar fóru að byggjast upp um innrás Bandaríkjanna og Ísraels í Íran snemma á þessu ári.
Mikilvægt er að auka fjölbreytni í greiðsluleiðum hér á landi og að koma á kortaviðskiptum án nettengingar sem fyrst.
Í Fjármálastöðugleika, riti Seðlabankans sem birtist jafnframt í morgun, kemur fram að áhrif átakanna á alþjóðlega verðbólgu og efnahagsumsvif muni ráðast að miklu leyti af því hversu langvinn þau verða og hvenær mikilvægar siglingaleiðir opnast á ný. „Eignaverð er víða hátt og áhættuálag á skuldabréfamörkuðum er enn mjög lágt. Komi til þess að seðlabankar auki aðhald kunna veikleikar á einstökum mörkuðum að koma í ljós,“ segir í ritinu.
Fjármálastöðugleikanefnd Seðlabankans segir í yfirlýsingu sinni að óvissa í alþjóðlegum efnahagsmálum hafi aukist enn frekar, verðbólguhorfur versnað og víða séu væntingar um hærri vexti og hægari efnahagsumsvif. „Afleiðingar þessa gætu með tímanum reynt á fjármálastöðugleika,“ varar hún við.
Tekið er hins vegar fram að þjóðarbúið standi „að mörgu leyti vel“ til að mæta þessum áskorunum, ekki síst vegna þétts taumhalds eiginfjárkrafna á viðskiptabanka og lánþegaskilyrði við íbúðakaup.
„Skuldahlutföll heimila og fyrirtækja eru lág og hafa farið lækkandi, vanskil eru lítil og aðrir greiðsluerfiðleikar virðast óverulegir. Skuldastaða ríkissjóðs er hófleg, ytri staða þjóðarbúsins sterk og gjaldeyrisforði Seðlabankans rúmur. Þá hefur verið ágætt jafnvægi í viðskiptum við útlönd sem endurspeglast í stöðugleika á gjaldeyrismarkaði. Mikilvægt er að viðhalda viðnámsþrótti þjóðarbúsins gagnvart óvissu í alþjóðamálum,“ segir í yfirlýsingu nefndarinnar.
Hátt vaxtastig og langur sölutími gera það að verkum að lánveitendur þurfa að vera vakandi fyrir aukinni áhættu í geiranum.
Þá er bent á að húsnæðisverð sé enn hátt á flesta mælikvarða enda þótt það sé farið að lækka að raunvirði að undanförnu. Íbúðum á sölu hefur fjölgað og lengri tíma tekur að selja eignir en áður, ekki síst nýbyggingar. Á meðan skuldir byggingageirans við bankakerfið hafa farið vaxandi síðustu misseri þá eru vanskil samt enn lítil, að sögn fjármálastöðugleikanefndar, sem beinir síðan þessum varnarorðum: „Hátt vaxtastig og langur sölutími gera það að verkum að lánveitendur þurfa að vera vakandi fyrir aukinni áhættu í geiranum.“
Fram kemur í Fjármálastöðugleika að útlán viðskiptabankanna til byggingarfyrirtækja hafi aukist að undanförnu og vakin athygli á því að vaxandi hluti lána þeirra er nú flokkaður sem lán með aukna áhættu.
Rekstrarumhverfi byggingargeirans hefur því versnað en fjárhagslegur styrkur hans hafði aukist á undanförnum árum. Útlán viðskiptabanka til byggingafyrirtækja jukust síðustu misseri. Vaxandi hluti lána til þeirra er nú flokkaður sem lán með aukna áhættu.
Í yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar segir jafnframt hún leggi áherslu á að auka þurfi viðnámsþrótt kerfislega mikilvægra innviða í ljósi vaxandi spennu á alþjóðavettvangi og mögulegrar fjölþáttaógnar. Mikilvægt sé að auka fjölbreytni í greiðsluleiðum hér á landi og að koma á kortaviðskiptum án nettengingar sem fyrst.
„Fjármálastöðugleikanefnd ákvað að halda gildi sveiflujöfnunaraukans óbreyttu í 2,5 prósent í samræmi við stefnu nefndarinnar um beitingu aukans. Nefndin mun sem fyrr beita þeim stýritækjum sem hún hefur yfir að ráða til að varðveita fjármálastöðugleika þannig að fjármálakerfið geti staðist áföll, miðlað lánsfé og greiðslum og dreift áhættu með viðhlítandi hætti,“ segir í lok yfirlýsingarinnar.
