„Þið komið ekki til Ís­lands til að brjóta af ykkur“

Hún segir mikilvægt í þessu samhengi ekki sé aðeins rætt um glæpi í samhengi við útlendinga og þá sérstaklega hælisleitendur. Hún segir mikið hafa áunnist síðustu misseri og nefnir til dæmis ný lög um birtingu farþegalista allra flugfélaga sem þýðir að stjórnvöld eiga upplýsingar um alla sem koma til landsins. Rætt var við Þorbjörgu Sigríði í Bítinu á Bylgjunni í morgun. 

„Það þarf ekkert að hafa mörg orð um það en að það er auðvitað þýðingarmikið þegar við erum að huga að því hverjir eru að koma til landsins og í hvaða tilgangi,“ segir hún og að fólki sé snúið við á landamærunum þegar einhver gögn vantar.

Þá nefnir hún einnig lög um afturköllun verndar þegar menn eru staðnir að glæpum og að því hafi einnig verið breytt að fólk fái vernd þegar málin dragast. Ráðuneyti hennar hafi auk þess kynnt nýja stefnu, Öruggt Ísland, sem var unnin í samráði við ríkislögreglustjóra og Útlendingastofnun. Þá nefnir hún að brottvísunum hafi fjölgað og nefnir í tengslum við það tilkynningar á samfélagsmiðlum lögreglunnar. Til dæmis var í gær greint frá því að tveimur hefði verið vísað úr landi sem staðnir voru að þjófnaði.

Vísað úr landi ef þeir eru ekki með tengsl

Þorbjörg Sigríður segist auk þess með frumvarp á þingi núna sem snúist um að vísa dæmdum mönnum frá landi sem hafa lítil sem engin tengsl við landið og hafa brotið af sér strax. 

„Menn sem við viljum ekki hafa í okkar samfélagi, ætlum ekki að hafa í okkar samfélagi,“ segir Þorbjörg og lögin geri ráð fyrir að þessum mönnum verði brottvísað og að slíkri brottvísun fylgi endurkomubann.

„Í þeim tilvikum þar sem menn eru síðan ekki af Schengen-svæðinu, þá fylgir svona endurkomubanni endurkomubann inn á allt Schengen-svæðið. Þetta eru býsna sterk skilaboð,“ segir hún og að lengd bannsins sé misjöfn eftir tegund glæpa. Það sé í árum talið og sé lengra eftir því sem glæpurinn er alvarlegri.

Spurð hvort það geti verið hvetjandi fyrir glæpamenn að koma hingað að brjóta af sér því það eina sem gerist er að þeim er vísað úr landi segir Þorbjörg Sigríður að í alvarlegri málum fari menn í gegnum réttarkerfið og verði ákærðir og dæmdir.

„Við erum að gera þetta í þeim tilvikum þar sem menn eru staðnir að svona brotum sem þykja minniháttar í augum kerfisins. Menn eru nýlentir til landsins, staðnir að auðgunarbroti, búðarhnupli eða hvað sem er, út úr landinu strax.“

Kynferðisbrot fari í gegnum réttarkerfið

Fremji menn til dæmis kynferðisbrot sé það alltaf mál sem myndi fara í gegnum réttarkerfið.

Spurð um annað erlent fólk sem fremur glæpi en kom í öðrum tilgangi segir Þorbjörg að alls konar fólk fremji glæpi.

„Íslendingar fremja glæpi, útlendingar sem hingað koma til að vinna geta framið glæpi, hælisleitendur geta framið glæpi og það er ekki sanngjarnt, eins og maður sér stundum í umræðunni, að stilla málinu upp þannig að þetta séu bara hælisleitendur. Það er ekki þannig. En það er af ástæðu að við settum lög um það að það sé hægt að afturkalla alþjóðlega vernd,“ segir hún og að með því sé verið að senda skýr skilaboð um ábyrgð til þeirra sem hér hljóta slíka vernd.

„Því fylgir ábyrgð og við ætlumst til þess að farið sé að íslenskum lögum og að samfélaginu okkar sé sýnd virðing. Brjóti menn í bága við það og eru dæmdir fyrir brot, þá munum við svipta þig alþjóðlegri vernd.“

Hún segir auk þess yfirstandandi vinnu með ríkislögreglustjóra og Útlendingastofnun um það hvernig eigi að taka á EES-borgurum sem hingað koma og brjóta af sér.

Ferðast á milli landa til að stunda þjófnað

„Við sjáum það líka að það gerist til dæmis að menn eru að ferðast landa á milli til þess að stunda þjófnaðarbrot,“ segir hún og nefnir vasaþjófnað, innbrot og þjófnað í verslunum.

Það eigi að fara í markvissari brottvísanir í þessum málum og láta þeim fylgja endurkomubann. Hún segir ráðherra annarra Norðurlanda stíga mjög hliðstæð skref.

Að fara í markvissari brottvísanir þar sem fylgir síðan endurkomubann. Ég hef verið í mjög þéttu samtali og samráði við ráðherra Norðurlandanna og við erum að stíga mjög hliðstæð skref. Skilaboðin eigi að vera skýr:

„Í allri okkar umræðu, öllum okkar aðgerðum, allri okkar lagasetningu segja íslensk stjórnvöld: „Þið komið ekki til Íslands til að brjóta af ykkur, það hefur afleiðingar.““

Hún segist ekki vera með tölu um fjölda sem hefur verið brottvísað en það hafi verið aukning á síðustu mánuðum. Þorbjörg Sigríður segist upplifa meiri gremju varðandi þessi mál í samfélaginu og skynjar að fólk hafi minni öryggistilfinningu. Stjórnvöld nálgist þetta verkefni af skynsemi og festu.

Engin reynslulausn í boði lengur

Hvað varðar fangelsismálin segir Þorbjörg Sigríður að nýtt fangelsi, Stóra-Hraun, muni hafa mikil áhrif en það taki nokkur ár fyrir það að rísa.

„Staðan er einfaldlega þessi: Í um áratug hefur lítið sem ekkert gerst í fangelsismálum. Fangelsisplássum hefur ekkert fjölgað á sama tíma og það hefur verið kraftmikil fólksfjölgun í landinu og breytt íbúasamsetning.“

Það hafi verið mikið álag á starfsfólki í fangelsunum og nú sé hún með frumvarp á þingi um að erlendir dæmdir fangar sem eru ekki með nein tengsl við landið verði brottvísað með endurkomubanni strax eftir afplánun. Það hafi verið þannig í gegnum tíðina að þessum föngum hafi verið hleypt út á reynslulausn en það sé aðeins fyrir fanga sem eigi að aðlaga aftur að samfélaginu.

Ísland öruggt land en gætum gert betur

Spurð hvort Ísland sé öruggt land að búa í segir hún það í öllu samhengi.

„Ég myndi segja aftur, Ísland er í öllu samhengi hlutanna öruggt land. Þegar við berum okkur saman við önnur ríki, til dæmis bara Norðurlöndin, þá er Ísland öruggt land og það er sjálfstætt umræðuefni að vera ekki að teikna upp myndina verri en hún er. Með því er ég ekki að segja að hlutirnir séu alveg eins og ég vil hafa þá, alls ekki.“

Hún segir að refsipólitíkin gæti verið skýrari, hvaða afleiðingar brot hafa og að það sé morgunljóst að Ísland sé ekki áfangastaður fyrir glæpamenn.

„En að því sögðu vil ég líka undirstrika eitt, við getum ekki talað um glæpi bara í samhengi við útlendinga. Það sjáum við líka á afbrotunum okkar,“ segir hún og segir að erlendum glæpamönnum sé ekki á þá íslensku bætandi.

„Það er ekki á það bætandi og við ætlum ekki að taka þátt í því. Þess vegna er ég með þessar aðgerðir, nýja stefnu um öruggara Ísland og það er kannski ástæðan fyrir því að það heiti varð fyrir valinu. Kraftmikla stefnu um það hvernig við brottvísum mönnum, afturköllun verndar og að við séum stöðug í því í lagasetningu, í framkvæmd og öllum okkar skilaboðum.“

Þorbjörg Sigríður ræddi einnig í viðtalinu um bætt landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli og að það eigi að taka upp nýtt eftirlit á sama tíma í Evrópu, í sumar eða í vor. Í nýju kerfi séu augnskannar sem geri eftirlit betra.