„Þá er Ísland kannski næsti biti“

Agnar Már Másson skrifar 13. febrúar 2026 20:47

Sagnfræðiprófessor segir Íslendinga mega vænta þess að stjórnvöld verji meira fé í vopnakaup. Komið sé upp kapphlaup milli Kína og Bandaríkjanna og að nýlega Grænlandsdeilan sé ein birtingamynd þess.

Í gær tilkynnti utanríkisráðuneytið um milljarðs framlag til vopnakaupa handa Úkraínumönnum, sem hafa í tæplega fjögur ár varist innrás Rússahers.

Guðmundur Hálfdánarson, prófessor í sagnfræði, segir að alveg frá valdatíð Baracks Obama, fyrrverandi Bandaríkjaforseta, hafi verið mikill þrýstingur frá Bandaríkjunum um að Evrópubúar verji meiri fjármunum í vopnakaup, varnauppbyggingu og hernaðaruppbyggngu. Sá þrýstingur hafi aukist enn fremur eftir að Donald Trump tók til valda.

„Ísland hef auðvitað verið stikkfrí í þesu öllu saman af því að við eigum engan her,“ sagði Guðmundur í kvöldfréttum Sýnar í kvöld. „Við höfum svo sem flotið í NATO á því að vera ísland. Landið er það sem við höfum lagt fram. Það er grenilega ekki nóg lengur lengur.“

Þess megi einnig vænta að Íslendingar verji enn meira fé á ári í varnarmál enda hafi Atlanthafsbandalagið (NATO) samþykkt að aðildarríki vörðu um fimm prósentum af landsframleiðslu í hernað.

„Það er auðvitað meira en milljarður,“ bendir Guðmundur á.

Fram kom í máli Friedrich Merz kanslara Þýskalands á öryggisráðstefnu sem í München í gær að gjörbreytt heimsmynd blasti nú við og baráttutímabil stórveldanna væri runnið upp.

„Það sem er greinielga að gerast,“ segir Guðmundur, „er að Bandaríkjamenn eru í raun að draga sig úr NATO.“ Hann nefnir að Bandaríkin hafi verið ráðandi afl í bandalaginu, en nú virðist áhuginn farinn.

Á sama tíma fari Kína vaxandi.„Það er komið upp kapphlaup,“ bætir hann við. Ein birtingamynd þessa kapphlaup birtist í ásæld Trump-stjórnarinnar í Grænland.

Hann segir að hernaðarátök milli Kína og Bandaríkjana séu þó ekki í myndini, eða vonandi ekki. Samt sem áður reyni stórveldin að skapa sér stöðu á svæðum víða um heim.

„Við erum að sigla inn í nýja tíma,“ segir hann og dregur svo fram ummæli Merz kannslara um að hin reglufasta heimskipan sé á hverfanda hveli. „Við getum haft áhyggjur af því. Og séstaklega, vopnlaus þjóð eins og Íslendingar hlýtur að óttast það. Við erum á viðkvæmum stað, sterkur að vissu leyti þar sem Ísland er mjög mikilvægt í öllu eftirliti á þessu svæði,“ heldur hann áfram og bætir við að lokum:

„En um leið og Bandaríkin ásælast Grænland þá er Ísland kannski næsti biti.“

Öryggis- og varnarmál NATO Úkraína Innrás Rússa í Úkraínu Rússland Bandaríkin Kína