Ekki dómarans eins að meta hvort um­skurn væri hættu­leg

Í febrúar síðastliðnum var greint frá því að móðirin hefði verið sýknuð af ákæru fyrir stórfellda líkamsárás og brot í nánu sambandi með því að hafa látið umskera sautján mánaða gamlan son sinn. 

Var á spítala í tvo daga

Í dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra sagði að hún hefði verið ákærð fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, brot í nánu sambandi og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa þriðjudaginn 27. október 2022, á þáverandi heimili sínu á Akureyri, fengið óþekkta konu til að skera forhúð af getnaðarlim ólögráða sonar hennar.

Samkvæmt ákæru hefðu afleiðingar háttsemi konunnar orðið þær að leitað var með drenginn á sjúkrahúsið á Akureyri sama dag. Hann hefði dvalist þar í tvo daga eftir að hafa þurft að gangast undir svæfingu og skurðaðgerð. Með þessu hefði konan ógnað lífi og velferð drengsins á sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt.

Ekki sannað að konan hefði ógnað heilsu drengsins

Í dóminum sagði að í ákæru væri látið við það sitja að tilgreina að farið hefði verið með drenginn á sjúkrahús, án þess að greina nánar frá heilsufarsástandi hans á þeirri stundu þegar ákveðið var að leita á bráðadeild SAk.

Til viðbótar væri tilgreint í ákæru um afleiðingar að brotaþoli hefði gengist undir svæfingu og skurðaðgerð og dvalist á sjúkrahúsinu í tvo daga og auk þess án frekari skýringa að háttsemi konunnar hefði ógnað lífi og velferð drengsins á sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt.

Ekki yrði séð af gögnum málsins að brýn heilsufarsleg nauðsyn hefði verið ástæða þess að farið var með drenginn á bráðadeild SAk þennan dag. Af vitnisburði tveggja lækna mætti ráða að umskurn drengsins hefði að þeirra mati ekki verið lokið þegar þeir skoðuðu hann, en hann hefði ekki verið í lífshættu. „Þeir töldu hins vegar nauðsynlegt að sauma saman hringsár á forhúð meðal annars til að stuðla að réttum gróanda og til að hindra myndun örvefja.“

„Dómurinn telur ekki sannað að ákærða hafi ógnað lífi og velferð brotaþola með háttsemi sinni, með því að heimila umskurð á brotaþola, enda eru slíkar aðgerðir tíðkaðar víða um lönd án þess að læknisfræðileg þörf liggi fyrir. Ákærða kom ekkert að framkvæmd umskurðarins, enda fékk hún til verksins konu, sérfræðing, sem hún treysti til verksins,“ sagði í dóminum.

Með vísan til þessa var konan sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Skorinn án deyfingar við slæmar aðstæður

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar, sem kvað upp úrskurð í því í dag.

Í úrskurðinum segir að ákæruvaldið hefði meðal annars byggt á því að sú aðferð sem beitt var við umskurnina og þær aðstæður á heimili konunnar sem hún var framkvæmd við hefðu verið til þess fallnar að stofna lífi og velferð brotaþola í hættu. 

„Vísar ákæruvaldið til þess að brotaþoli hafi verið skorinn án almennilegrar deyfingar og að hvorki verði séð að umskurðurinn hafi verið framkvæmdur af vottuðum heilbrigðisstarfsmanni né með viðurkenndum læknisbúnaði.“

Í héraði hefðu gefið skýrslu þrír læknar. Þeir hefðu meðal annars borið um aðstæður brotaþola við skoðun á Sjúkrahúsinu á Akureyri, aðgerðina sem þar var framkvæmd og áhættu við framkvæmd umskurnar í heimahúsi ásamt því að þeir hefðu verið beðnir um að lýsa áliti sínu á umskurn drengsins og hversu mikið inngrip í líf hans hún hefði verið.

Hefði þurft að kalla til meðdómara

„Eins og framsetningu ákæru, málatilbúnaði og sönnunarfærslu ákæruvalds háttar var brýnt að héraðsdómari kveddi til sérfróðan meðdómsmann til að leggja mat á og spyrja þá sérfróðu menn sem nauðsyn bar til að kæmu fyrir dóm, samanber [lög um meðferð sakamála], enda verður ekki talið að héraðsdómari hafi á grundvelli almennrar þekkingar og menntunar eða lagaþekkingar getað lagt mat á hvort lífi og velferð brotaþola var ógnað með háttsemi ákærðu,“ segir í úrskurðinum.

Þar sem það hafi ekki verið gert sé óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.