Geimurinn

Geimurinn

Fréttir af geimvísindum og geimferðum.

Fréttamynd

Vona að skýin víki fyrir sólinni eins og þau gerðu í Texas

Gestir á Eclipse tónlistarhátíðinni á Hellissandi eru öllu viðbúin en vongóð um að það sjáist til sólar á meðan sólmyrkva stendur. Þúsundir innlendra og erlendra gesta eru nú samankomnar á Hellissandi á tónlistarhátíðinni Iceland Eclipse. Berghildur Erla Bernharðsdóttir fréttamaður og Bjarni Einarsson tökumaður hafa rætt við gesti í dag.

Innlent

Fréttir í tímaröð

Fréttamynd

Klukkan hvað þarf að vera kominn út til að missa ekki af almyrkvanum?

Almyrkvinn 12. ágúst 2026 gengur yfir vestasta og þéttbýlasta svæði landsins, yfir Vestfirði, Snæfellsnes, höfuðborgarsvæðið og Reykjanesskaga. Hann nemur fyrst land á Íslandi við Straumnesvita á Hornströndum sautján mínútur í sex að kvöld til en þar stendur hann yfir í tæpa eina og hálfa mínútu. Myrkvinn stendur lengst yfir við Látrabjarg eða í tvær mínútur og þrettán sekúndur. 

Innlent
Fréttamynd

Venju­leg sól­gler­augu duga ekki til þann 12. ágúst

Það þarf ekki að vera heiðskírt, né þarf að vera með kíki til þess að virða sjónarspilið fyrir sér þegar Íslendingar og aðrir sem eru staddir á landinu fá færi á að upplifa einhverja allra fallegustu sýningu náttúrunnar, almyrkva á sólu. Aftur á móti er nauðsynlegt að útvega sér þartilgerð sólmyrkvagleraugu til að vernda augun gegn skaðlegum geislum sólarinnar á meðan deildarmyrkva stendur.

Innlent
Fréttamynd

Hvað ef það verður skýjað þegar almyrkvinn verður?

Margir hafa látið hugfallast af tilhugsuninni um að almyrkvi skelli á sólu á þessu landi þar sem sólin virðist oft ótíður gestur. Þjóðin þarf þó ekkert að örvænta að mati Stjörnu-Sævars enda þótt illa viðri munum við upplifa skyndilegt svartnætti um hábjartan dag.

Innlent
Fréttamynd

Fjögurra tonna eldflaugabútur skall á tunglið á ógnar­hraða

Bútur úr SpaceX-eldflaug sem er á stærð við fimm hæða hús og vegur í það minnsta fjögur tonn rakst á tunglið á sjöunda tímanum. Áreksturinn er ekki talinn hættulegur lífi á jörðinni og var hann ekki sýnilegur frá jörðu með berum augum. Búturinn er úr Falcon 9-eldflaug sem var skotið á loft frá Flórída með tvö tunglendingaför út í geim í janúar í fyrra.

Erlent
Fréttamynd

Telja gestinn úr öðru sól­kerfi mun eldri en sólin okkar

Sterkar vísbendingar eru um að halastjarna sem kom inn í sólkerfið okkar í fyrra hafi myndast í mun eldra sólkerfi en okkar. Þetta er í fyrsta skipti sem stjörnufræðingum hefur tekist að gera svo ítarlegar mælingar á utanaðkomandi fyrirbæri í sólkerfinu okkar.

Erlent
Fréttamynd

Tvær vikur á braut um jörðu og síðan til tunglsins

Forsvarsmenn Geimvísindastofnunar Bandaríkjanna (NASA) tilkynntu í gær hvaða fjórir geimfarar munu framkvæma næsta geimskot Artemis-áætlunarinnar. Þessir geimfarar eiga að fara á braut um jörðu og prófa þar lendingarför sem til stendur að reyna að lenda á tunglinu árið 2028. Þessari geimferð er lýst sem þeirri flóknustu um árabil.

Erlent
Fréttamynd

Óútskýrðir rauðir blettir á myndum taldir svart­hol

Litlir rauðir blettir á myndum James Webb-geimsjónaukans (JWST) hafa um nokkuð skeið vakið furðu stjörnufræðinga og geimvísindamanna. Nú hefur þessi gáta mögulega verið leyst og rennir lausnin stoðum undir tilvist þess sem kallað er „svartholsstjarna“.

Erlent
Fréttamynd

Nýr leki á rúss­neskum hluta geimstöðvarinnar

Rússneskir geimfarar ætla sér að framkvæma viðgerðir á rússneskum hluta Alþjóðlegu geimstöðvarinnar sem hefur lekið um árabil. Nýir lekar hafa greinst en geimfarar NASA áttu að leita sér skjóls um borð í geimfari sem er við geimstöðina á meðan viðgerðirnar yrðu framkvæmdar en hætt var við að gera þær í dag.

Erlent
Fréttamynd

Senda loft­belgi á loft á hálf­tíma fresti á meðan sólmyrkvinn stendur yfir

Bandarískir vísindamenn munu nýta loftbelgi til að gera mælingar, sem fjármagnaðar eru af geimferðastofnuninni NASA, á andrúmsloftinu yfir Íslandi. Mælingarnar verða framkvæmdar meðan á sólmyrkvanum stendur í ágúst og snúast um að kanna áhrif myrkvans á lægsta lag veðrahvolfsins. Vísindamennirnir hafa notið aðstoðar Háskóla Íslands, Sævars Helga Bragasonar og fleiri sérfræðinga hérlendis.

Innlent
Fréttamynd

Eld­flaug Bezos sprakk í loft upp

Eldflaug fyrirtækisins Blue Origin í eigu Jeff Bezos sprakk í loft upp í tilraunaskoti í Flórída í gærkvöldi. Engum starfsmanni var meint af en gríðarstór eldhnötturinn sást víða.

Erlent
Fréttamynd

Lenda þremur geim­förum á tunglinu á þessu ári

Senda á þrjú ómönnuð geimför til tunglsins á þessu ári og á að nota þau til að leggja grunninn að mönnuðum ferðum þangað og byggingu nýrra bækistöðva á yfirborðinu. Vonast er til þess að þrjú mismunandi lendingarför verði send til tunglsins á árinu og eiga þau að bera tungljeppa og ýmiskonar vísindabúnað þangað.

Erlent
Fréttamynd

Þegar yfir­völd gengust við fljúgandi furðu­hlutum

Yfirvöld á Vesturlöndum hafa á undanförnum árum gjörbreytt nálgun sinni á fljúgandi furðuhluti. Lengi vel þótti umræðan fóðra langsóttar samsæriskenningar um að yfirvöld leyndu tilvist geimfara frá fjarlægum hnöttum. Ýmsar aðgerðir stjórnvalda til þess að gera lítið úr slíkum grunsemdum, oft með því að gera þær að beinu athlægi, gerðu hins vegar illt verra og mögnuðu upp slíkar kenningar.

Lífið
Fréttamynd

Fljúgandi furðu­hlutir, leyndarhyggja yfir­valda og sam­særis­kenningar

Saga mannkyns er vörðuð frásögnum af torkennilegum fyrirbærum á himnum. Allt frá því að rómverski sagnaritarinn Titus Livius lýsti „glitrandi skjöldum“ yfir Róm árið 217 fyrir Krist, hafa menn reynt að rýna í dularfull ljós og form í háloftunum. En það var ekki fyrr en eftir síðari heimsstyrjöldina, í andrúmslofti taugatitrings og nýrrar tækni, sem þessi fyrirbæri fóru að snúast um ríkisleynd og meint samráð yfirvalda.

Lífið
Fréttamynd

Full­komin lending eftir sögu­lega ferð

Geimfarar Artemis II eru komnir heilir á húfi aftur til jarðar eftir „fullkomna lendingu“ og hafa þar með lokið sinni sögulegu 10 daga geimferð. Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch og Jermey Hansen lögðu af stað þann 1. apríl út í geim og er þetta í fyrsta skipti frá árinu 1972 sem menn eru sendir til tunglsins.

Erlent
Fréttamynd

Artemis II er á heim­leið

Geimfararnir um borð í Orion geimfarinu eru nú á leið til jarðar að nýju eftir að hafa farið lengra út í geim en nokkrir aðrir geimfararar.

Erlent
Fréttamynd

Fjær að heiman en nokkur maður frá upp­hafi

Í nótt fara geimfararnir um borð í Artemis II aftur fyrir tunglið og í um fjörutíu mínútur rofnar allt samband við þá. Sjálft tunglið er fyrir. Í leiðinni verða þeir lengra að heiman en nokkur manneskja frá upphafi.

Erlent
Fréttamynd

Ó­happ um borð sem á sér engin for­dæmi

Artemis-II er liður í Artemis-áætlun Geimferðastofnunarinnar NASA en tunglskotið er sögulegt að mörgu leyti. Geimfarið Orion fór nýlega af braut sinni í kringum jörðina og í átt að tunglinu en óvænt óhapp, sem þykir þó tiltölulega minniháttar, skeði um borð í gær.

Erlent