Milljón hug­myndir, hundrað tíma­mót

Sam Altman, forstjóri OpenAI, sagði fulltrúum G20-ríkja í vikunni að það sem sprotafyrirtæki tók áður þrjá mánuði taki nú um sautján mínútur með forritunarvél fyrirtækisins. Söluræða, vissulega, og tekin sem slík. En stefnan er rétt og hún breytir öllu: kostnaðurinn við að kanna hugmynd hefur hrunið. Það sem áður þurfti sérfræðing, fjárveitingu og misseri þarf nú kvöldstund, vél og lítið teymi.

Stóra fréttin er ekki vélin sjálf heldur það sem hún gerir mögulegt: að kanna milljón hugmyndir sem enginn hafði áður efni á að skoða. Og þær hugmyndir eru til. Þær hafa alltaf verið til, hjá fólki sem enginn hlustaði á.

Þar sem þekkingin var í herberginu

Þrjár stuttar sögur úr heilbrigðiskerfum sem eru ekkert verri en okkar.

Martha Mills, þrettán ára, dó úr blóðsýkingu á sjúkrahúsi í London 2021 eftir að foreldrar hennar höfðu sagt aftur og aftur að henni væri að hraka. Móðir hennar knúði fram eina reglu: rétt sjúklings og aðstandenda til að kalla eftir áliti annars teymis. Reglan gildir nú í öllum 210 bráðasjúkrahúsum Englands, og á fyrstu tíu mánuðunum leiddu 720 símtöl til þess að meðferð var breytt.

Rory Staunton, tólf ára, skrapaði sig í leikfimi í New York 2012, var sendur heim með „magapest" og dó fimm dögum síðar. Foreldrar hans knúðu fram fyrstu blóðsýkingarreglur nokkurs ríkis í Bandaríkjunum, og rannsókn benti til að dánartíðni hefði lækkað meira þar en í nágrannaríkjunum.

Elaine Bromiley dó eftir venjubundna aðgerð í Englandi 2005. Hjúkrunarfræðingarnir sáu hvað var að og sóttu réttan búnað, en á þá var ekki hlustað. Maðurinn hennar, flugstjóri, flutti öryggismenningu flugsins inn í skurðstofurnar: hver sem er í áhöfninni má segja stopp.

Í öllum þremur tilvikum var þekkingin í herberginu. Aðstandandinn sá það. Fólkið á gólfinu sá það. Það sem vantaði var ferli sem hlustaði, og tími til að bregðast við.

Vélin sér, en ákveður ekki

Gervigreindin gerir nákvæmlega þetta: sér að eitt leiðir af öðru, hraðar en nokkur manneskja. Viðvörunarkerfi fyrir blóðsýkingu á Johns Hopkins lækkaði dánartíðni um tæp nítján prósent, annað í San Diego um sautján. En takið eftir einu: ávinningurinn kom aðeins fram þar sem manneskja brást við viðvöruninni innan þriggja klukkustunda. Vélin flaggar, manneskjan bregst við, og þá lækkar talan.

Reglan

Þess vegna legg ég til eina reglu fyrir allt samfélagið, ekki bara spítalana.

Hver góð hugmynd réttlætir rannsókn með hjálp gervigreindar, og teymið á að verða til strax. Sama hvort hugmyndin kemur frá tíu ára nemanda, sjúkraliða á gólfinu eða áhyggjufullum aðstandanda. Hugmynd, teymi, lausn, á hraða vélarinnar en með manneskjuna við stýrið.

Stjórnendur um allt samfélagið eiga að vera vakandi fyrir þessu og ýta undir rannsóknir á öllu milli himins og jarðar, í stað þess að bíða eftir fullkominni tillögu að ofan. Fyrir örfáum árum hefðum við aldrei haft efni á að kanna milljón hugmyndir. Nú höfum við ekki efni á að sleppa því.

Fjögur verk fyrir Ísland

Mælum og birtum: hve margir deyja af blóðsýkingu hér á ári og hve margir hefðu lifað með hraðari meðferð. Talan er upphafspunkturinn, ekki tæknin.

Hlustum á gólfið og aðstandendur: íslensk regla Mörthu kostar ekkert nema símanúmer og vilja.

Vélin flaggar, manneskjan staðfestir: alls staðar þar sem tími er líf, og enginn fer að fyrirmælum vélar sem enginn hefur skilið.

Teymi um hverja hugmynd: sá sem sér að eitt leiðir af öðru fær vél og félaga sama dag, ekki fund eftir þrjá mánuði.

Fullkomin lausn bjargar engum. Betra ferli bjargar fólki. Milljón hugmyndir, hundrað tímamót, og hvert þeirra byrjar á sama stað: hjá einhverjum sem sá eitthvað, fékk teymi og fékk að prófa.

Höfundur er gervigreindar- og framtíðarfræðingur og stofnandi Alvitur.is.