Hlé­drægi töffarinn sem varð frægastur á Ís­landi

Gunnar Þórðarson lést 29. júlí síðastliðinn, 81 árs gamall, en hann fæddist á Hólmavík 4. janúar 1945, næstelstur sjö barna þeirra Guðrúnar Guðbjörnsdóttur og Þórðar Björnssonar. Fjölskyldan flutti til Keflavíkur þegar Gunnar var átta ára gamall og ólst hann þar upp, einn dáðasti sonur bæjarins.

Þrátt fyrir að vera stórstjarna var Gunnar ekki mikið fyrir það að trana sér fram í fjölmiðlum. Fjölmiðlakonan Edda Andrésdóttir settist hins vegar niður með Gunnari í sjónvarpssal Stöðvar 2 árið 1991 fyrir þáttinn „Inn við beinið“ og fór með honum yfir ferilinn ásamt því að sýna brot úr viðtölum við fjölskyldu og vini.

Vinir Gunnars voru með honum í sjónvarpssalnum, miklar kanónur á borð við Helga Pétursson, Rúnar Júlíusson, Magnús Kjartansson, Erling Björnsson, Engilbert Jensen, Þorstein Eggertsson og Jon Kjell Seljeseth. Síðan litu fleiri góðir gestir við.

„Þórður er laglaus, það hlýtur að vera frá mér“

Edda ræddi meðal annars við systur Gunnars og foreldra hans, Guðrúnu og Þórð, sem lýstu syninum skemmtilega en gátu engar skýringar gefið á því hvaðan tónlistargáfur hans kæmu.

„Ef maður var að lesa yfir honum eða taka hann á beinið þá sagði hann bara „já“ og brosti. Það var ekkert meira. Þá vissi maður það að hann ætlaði að gera þetta sem hann ætlaði að gera þó maður væri að lesa yfir honum, það voru alveg hreinar línur í því. Hann fékk sínu fram,“ sagði Þórður um Gunnar.

Hvaðan kemur tónlistargáfan hans?

„Ég veit það ekki. Þórður er laglaus, það hlýtur að vera frá mér,“ sagði Guðríður.

Eftir að hafa hlustað á lýsingar foreldra sinna í byrjun þáttar greip Gunnar í gítarinn og söng stutta páskaaríu en hann var síst þekktur fyrir að syngja, enda lág metnaður hans ekki í því heldur í því að semja lög.

Geturðu sungið Gunnar?

„Það geta allir sungið, pabbi minn er ekkert laglaus, það er bara misskilningur,“ sagði Gunnar.

Efnilegur knattspyrnumaður og leigubílstjóri á vellinum

Þegar Gunnar var yngri hafði móðir hans vonast eftir því að hann yrði læknir en svo varð ekki. Á yngri árum spilaði Gunnar fótbolta með ÍBK og vann við ýmis störf áður en tónlistin tók yfir.

Hvað heldurðu að þú hafir ætlað að verða þarna á þessum árum í kringum 1950?

„Ég hafði ekki hugmynd um það, vissi ekkert hvað myndi verða,“ sagði Gunnar sem byrjaði ungur að vinna í frystihúsi, fór á síld eitt sumar með pabba sínum þegar hann var fimmtán ára og vann í blikksmiðju í bænum.

„Svo fékk maður bílprófið sautján ára og þá var náttúrulega farið upp á völl og unnið þar á amerískum pick-up,“ sagði Gunnar um fyrstu störf sín.

Gunnar vann þá með Rúnari Júlíussyni sem leigubílstjóri á Keflavíkurflugvelli og þeir „spóluðu þar úr sér bíladelluna“ eins og Rúnar orðaði það í sjónvarpssalnum.

Einnig var rætt við Hafstein Guðmundsson, forstöðumann sundstaðanna í Keflavík, um Gunnar sem þótti efnilegur fótboltamaður þegar hann var ungur.

„Ég man vel eftir Gunnari. Hann var með þessum strákum í fótbolta allan daginn, frá því þeir vöknuðu og þar til þeir fóru í háttinn. Gunnar var í fyrsta ÍBK-liðinu sem varð Íslandsmeistari hérna í Keflavík 1959. Þá spilaði Gunnar á hægri kanti,“ sagði Hafsteinn.

„Hann var ansi laginn knattspyrnumaður, fór vel með bolta og hefði ábyggilega getað náð nokkuð langt í knattspyrnunni ef hann hefði haldið áfram,“ bætti hann við.

Bestur undir pressu

Gunnar Þórðarson var gítarleikari, söngvari, útsetjari og upptökustjóri en fyrst og fremst tónskáld og eftir hann liggja yfir sjö hundruð útgefin lög af ýmsu tagi, popplög, söngleikjatónlist, kvikmyndatónlist, óperur og sígilda tónlist. Í þættinum var hann spurður hvernig hann ynni best.

„Ég vinn langbest undir pressu og eiginlega bara undir pressu. Ef ég er ekki undir pressu þá er ég bara í rólegheitum,“ sagði Gunnar.

Áttu í nokkrum erfiðleikum með að semja smell, eitthvað sem er alveg borðliggjandi að verði vinsælt. Kanntu ekki formúluna nákvæmlega?

„Maður veit ýmsa hluti en maður veit samt aldrei fyrirfram hvort það gengur, maður heldur það bara,“ sagði Gunnar þá.

Tónlistarmaðurinn Ólafur Gaukur Þórhallsson var einnig kallaður til í sjónvarpssalinn en þegar Hljómar voru ungir að árum fóru þeir á hans fund til að biðja hann um að semja fyrir sig texta.

Hvernig leist þér á þessa ungu stráka frá Keflavík?

„Mér leist nokkuð vel á þá. Það hafði verið skömmu áður að við vorum að spila í Glaumbæ. Þá gekk inn allt í einu, milli laga, röð af óskaplega ungum mönnum með óskaplega mikið hár,“ sagði Ólafur Gaukur um strákana í Hljómum.

„Það var í fyrsta sinn sem ég sá þá, síðan sá ég þá þar sem þeir skunduðu á fund minn og komu allir fjórir til þess að biðja um texta. Það skipti engum togum, það var ekki hægt að segja nei,“ sagði Ólafur.

Hvernig finnst þér hafa ræst úr þessum drengjum?

„Ég sé ekki betur en að það hafi ræst vel úr þeim,“ sagði Ólafur Gaukur.

Edda spurði Ólaf Gauk þvínæst hvernig hann mæti stöðu Gunnars Þórðarsonar í íslenskri tónlist. Hann vildi ekki kafa of djúpt í það en beitti skemmtilegri líkingu.

„Mönnum sést oft yfir það og halda að allt hafi byrjað með sjálfum sér. Það var talsvert sem skeði áður. En eins og ég sagði þér um daginn þá vil ég ekkert vera að meta það frá neinu músíkölsku vísindalegu sjónarmiði hvernig staða hans er í dag. En við vitum það öll að hann er náttúrulega mjög gildur stofn, ef við getum sagt sem svo, í rjóðri léttrar tónlistar á Íslandi. Afar gildur,“ sagði Ólafur Gaukur.

Edda spilaði síðan nokkur vel valin lög Hljóma og spurði Gunnar hvort það hefðu ekki einhver hjónaband orðið til út frá tónlist þeirra.

„Við vorum bara í því, við vorum eins og fleiri í hjónabandsmiðlun,“ sagði Gunnar.

„Hugsaðu þér hverju þú berð ábyrgð á,“ skaut þá einn vinurinn inn í.

Þótt hann hafi samið og spilað öll þessi lög gegnum tíðina þá hlustaði Gunnar nánast aldrei á sína eigin tónlist og átti sárafáar af plötum Hljóma eða annarra sveita sinna.

„Gunnar hugsar örugglega svipað og Steingrímur Hermannsson og Davíð Oddsson, þeir eru löngu hættir að fást við úrklippubækurnar,“ sagði Maggi Kjartans um Gunna í því samhengi.

„Gunnar Þórðarson var auðvitað frægastur allra“

Edda kallaði einnig til Ómar Valdimarsson, blaðamann sem skrifaði Sögu Hljóma árið 1969 eftir að hljómsveitin lagði upp laupana í fyrsta sinn.

„Hljómar voru alveg ofboðslega frægir og ég efast um að nokkurt fyrirbæri á Íslandi geti aftur orðið jafnfrægt og Hljómarnir voru á sínum tíma. Gunnar Þórðarson var auðvitað frægastur allra, hann var líka lagasmiðurinn í hljómsveitinni og það þótti jafnvel ennþá fínna og merkilegra í þá daga en það þykir í dag, að geta búið til lög,“ sagði Ómar um Hljómana.

Það að þeir gætu samið eigin lög sannaði fyrir fólki að þeir væru meira en bara hávær hljómsveit. 

„Það leið mjög stuttur tími þangað til þeir voru orðnir frægir um allt land, það þekktu þá allir: karlar og konur, ungabörn og gamalmenni,“ sagði Ómar.

„Ég man að þegar ég var svona fjórtán-fimmtán, þá fór það eins og eldur í sinu um skólann ef einhver hafði séð þessum frægu Keflavíkurbítlum bregða fyrir í bænum og sá heppni var allt að því tekinn í guðatölu... í korter. Hljómarnir, líklega eins og öll önnur goð æskunnar á hverjum tíma, höfðu yfir sér einhvers konar ljóma, þeir voru eiginlega næsti bær við Bítlana og Stones.“

„Mér finnst satt að segja mesta furða hvað Gunnar Þórðarson og félagar hans hafa sloppið lítið skaddaðir frá því að vera svona ofboðslega frægir,“ sagði Ómar að lokum við mikla kátínu Gunnars og hinna í salnum.

Spillti þessi frægð ykkur ekki neitt?

„Nei, ég held ekki,“ sagði Gunnar. „Við urðum ofboðslega frægir á stuttum tíma og við höfðum svo lítið fyrir því, það bara kom.“

Keflvískur Clint Eastwood

Þorsteinn Eggertsson, blaðamaður, textahöfundur og söngvari, lýsti Gunnari sem ungum manni í Keflavík. 

„Ég þekkti hann nú ekki mikið því hann er töluvert mikið yngri en ég og var bara smágutti þegar ég var byrjaður í bransanum. En það var töluverð sjoppumenning í Keflavík á þessum tíma, fólk hélt annað hvort inni á kaffihúsum eða sjoppum, og hann virkaði á mig sem svona ískaldur töffari,“ sagði Þorsteinn.

„Seinna fann ég það út að það sem margir héldu að hann væri feiminn er bara vitleysa, hann er bara svo rólegur í eðli sínu. Hann var svona eins og Clint Eastwood, hann gat mælt fólk upp úr og niðrúr og var það sem heitir á góðri keflvísku kúl.“

Helgi Pé lagði orð í belg um ímyndina sem þjóðin hafði af Gunnari.

„Þjóðin öll heldur að Gunnar Þórðarson sé mjög inn í sig og þessi feimni, til baka-maður einhver. Það er tóm vitleysa,“ sagði Helgi um Gunnar. 

Magnús Kjartansson var með ákveðna kenningu um það af hverju Keflvíkingar og sérstaklega Gunnar Þórðarson náðu að gera sig svona gildandi á sviði popptónlistar á Íslandi.

„Ég held að það sé bara til dæmis eins og með Gunnar hvað maðurinn er mikill dugnaðarforkur og tilbúinn að vinna, hanga yfir því sem þarf að hanga yfir. Hann mætir fyrstur og fer síðastur heim á meðan kaupmannssynirnir úr Reykjavík verða að fara í te til ömmu og mega ekki fara seinna að sofa en ellefu,“ sagði Magnús um Keflvíkinga

„Þegar stjörnurnar fara heim, Maggi, þá vinnum við áfram,“ bætti Gunnar við.

Bestu lögin héldu fyrir honum vöku

Loks var Ólafur Haukur Símaonarson, rithöfundur, leikskáld og textahöfundur, kallaður í salinn en hann og Gunnar unnu saman að mörgum lögum og söngleikjum. Ólafur lýsti því hvernig þeirra samstarfi hefði verið háttað.

„Annað hvort geri ég textann fyrst og Gunnar smíðar síðan lag við eða þá, það sem vekur mér ávallt hroll, ég fæ segulband frá Gunnari og er beðinn um að setja orð við, sem getur verið býsna strembið og er reyndar því erfiðara sem lagið er betra. Þess vegna vil ég helst alls ekki fá góð lög frá Gunnari,“ sagði Ólafur.

„Bestu lögin sem ég hef fengið frá honum hafa haldið fyrir mér vöku, ekki dögum saman heldur nóttum saman, vegna þess að í rauninni held ég að þau hafi í sér þau gæði að það er ekki hægt að láta þau frá sér nema með þokkalega góðum texta.“

Ólafur lýsti einnig skapi Gunnars í samstarfinu.

„Hann er mjög ljúfur á yfirborðinu en, eins og hefur komið fram í þessum þætti, er hann undir niðri skapmaður en hann hefur lag á því að virkja sitt skap á jákvæðan hátt,“ sagði Ólafur og bætti við: „Ég hef aldrei lent í neinum illindum við hann en ég vildi ekkert endilega lenda í því.“