Ofbeldisstofnanir ríkisins ráðast á Ljós­myndara

Ég sit við Jökulsárlón. Ljósið er einstakt, svo einstakt að ég er ekkert viss um að ég hafi séð það birtast svona áður, ekki svona allt um lykjandi og ég þarf að taka ákvörðun á örskotsstundu.

Ætla ég að brjóta lög og taka mynd eða ætla ég að borga 82.300 krónur fyrir að taka myndina og ekki minnst er hugsunin get ég beðið í 3 vikur eftir svari við umsókn minni um leyfi til myndatöku frá Náttúruverndarstofnun. Verður ljósið eins þá. Verða jakarnir á sínum stað verð ég ekki sjálfur dauður úr sulti og kulda af að bíða hér eftir í 3 vikur eftir svari.

Ég stend því upp og geng burt. Dæmið gengur engan vegin upp hvernig sem ég reikna það. Myndin verður aldrei tekin því á þeirri stundu sem ég geng burt dregur ský fyrir sólu og hún lýsir ekki lengur upp jakana á þennan stórfenglega máta eins og ljósgeisla sé beint að demanti sem brýtur ljósið í þúsund geisla.

Myndin geymist. En hún geymist einvörðungu greipt í huga mér. Þessi mynd verður aldrei til og ekki fyrir neinn að njóta né nota. Augnablikið sem var, er horfið mér og öllum öðrum og verður aldrei fangað vegna gerræðislegra ákvarðana einstaklinga sem ekki skylja samhengi heimsins og virðast ekki hafa vilja til að starfa í sátt og samvinnu við samfélagið.

Ofbeldisstofnanir ríkisins nefndi einn góður maður við mig. það er eina rétta nafnið á svona stofnunum sagði hann, stofnun uppfullri af misvitrum einstaklingum sem hafa tekið sér vald sem þeir hafa ekki neinn grundvöll til að taka sér.

Því miður er margt til í þessu eins og nýlegt dæmi með ákvörðunartöku Náttúruverndarstofnunar sýnir. Þar virðist ákvörðun hafa verið tekin án hugsunar, án samvinnu og samstarfs og án hugsunar um hin víðtæku áhrif sem ákvörðunin hefur á líf og störf annarra. Engin gögn eru lögð fram til stuðnings þeirri ákvörðun að nú skuli ljósmyndarar sækja um leyfi til að taka myndir út í náttúrunni og sérstaklega á friðlýstum svæðum.

Guð forði þeim frá þeirri fásinnu að ætlast til að fá að nota dróna til verksins. Þeir gætu eins farið fram á að kalla fram djöfulinn sjálfan. Engu máli skiptir hver tilgangurinn er nema þá ef um er að ræða erlenda auglýsingastofu eða erlent kvikmyndaverkefni þá er leyfisveiting ekkert mál. Einstaklingar geta étið það sem úti frýs og þeir aular sem hafa ljósmyndun sem áhugamál geta bara verið heima og lagt kapal því leyfi til myndatöku fá þeir bara alls ekki og ástæðan fyrir því er - Af því bara.

Dróninn minn er ekki leiktæki, hann er atvinnutæki sem ég nota þegar aðstæður leyfa til þess að ná ljósmyndum fyrst og fremst en einnig myndböndum sem ég nota svo til að auglýsa land og þjóð og birta til handa ferðamönnum sem vilja heimsækja ísland.

Ég var skikkaður til að skrá mig sem dróna notanda og að sækja námskeið í dróna flugi svo ég vissi hvað mætti og hvað ekki. Hvað væri tillitssemi og hvað ekki. Hvað væri öruggt flug og hvað ekki. Allt þetta er skiljanlegt og mér fannst það ekkert tiltökumál að sækja þetta leyfi og námskeið. En það er frá einni ríkisstofnun sem síðan er yfirkeyrð af annarri ríkisstofnun og allt í einu þá má ég ekki nota þetta leyfi sem ég þó var búinn að sækja mér með tilheyrandi kostnaði nema að ég bæti við ærinni vinnu og ennþá meiri kostnaði. Þannig talar ein höndin ekki við aðra og það er með öllu óskiljanlegt að ég þurfi að skila skýrslu upp á 7 blaðsíður og borga stórfé allt vegna þess að ég fæ þá hugdettu að festa fegurð landsins á ljósmynd.

Undanfarið hefur borið á ofbeldi ríkisstofnana gagnvart ljósmyndun og ljósmyndurum. Það sætir furðu margra hversu mikið skilningsleysi hinna ýmsu stofnanna er á eðli ljósmyndunar og gagnsemi hennar bæði í nútíð og framtíð. Endalausar reglur og gerræðislegar ákvarðanir eru teknar til að hefta ljósmyndara í störfum sínum og þetta gera einstaklingar og stofnanir án þessa að hugsa í eina mínútu um þann samfélagslega skaða sem slíkar ákvarðanir valda.

Nýleg ákvörðun Náttúruverndarstofnunar um ljósmyndun og drónaflug í friðlöndum er ein slík ákvörðun sem er tekin án hugsunar. Þar sem ég veit nokkurn vegin kostnað við komu ljósmyndara til landsins má áætla að ef við töpum komu 100 ljósmyndara á ári vegna þessara reglna þá séum við að tapa milli 200 - 300 miljóna út úr hagkerfinu. Það er bara kostnaður við ferð þeirra um landið þ.e. ferðir og gisting og þá er eftir allt hitt og allar hliðar og aukatekjur sem skapast að ég tali nú ekki um auglýsingagildi þeirra mynda sem fara í dreifingu um heimsbyggðina og viðhalda áhuga ferðalanga á landi og þjóð. Beint tekjutap íslenskrar ferðaþjónustu og Íslenska ríkisins af ákvörðun Náttúruverndarstofnunar getur þannig mjög hratt talist í miljörðum króna.

Það er kominn tími til að stofnanir sem er fært eitthvert smá vald hugsi sinn gang og hugsi um hvaða áhrif á samfélagið í heild ákvarðanir þeirra hafa. Ákvarðanir sem skaða starfsemi manna, ljósmyndara sem annarra, sem og valda samfélaginu verulegu tekjutapi eru ekki skynsamlegar ákvarðanir, sérstaklega ekki á tímum sem eru viðsjáverðir.

Stofnun sem ekki vill fá á sig stimpilinn ofbeldisstofnun ríkisins verður því að taka skynsamlegar ákvarðanir í samvinnu við þá sem hagsmuna eiga að gæta. Lög og reglur eru ekki alltaf slæmar og víst er að þörf er á að skilgreina hvað er við hæfi og hvað ekki. Hvað er gott og blessað og hvað ekki, en það má ekki gera á gerræðislegan hátt án rökstuðnings og gagna sem styðja ákvörðunina.

Það er von mín enn og aftur að stofnanir ríkisins fari nú að láta af árásum sínum á Ljósmyndara. Ég geri ekki ráð fyrir öðru en að Ljósmyndarafélag íslands sem í ár er 100 ára og því eldra en flestar þær ríkisstofnanir sem á Ljósmyndara ráðast taki vel í að fræða stofnanir um eðli ljósmyndunar og mikilvægi þess fyrir samfélagið og söguna svo hægt sé að taka skynsamlegar en ekki gerræðislegar ákvarðanir í framtíð öllum til heilla.

Höfundur er ljósmyndari.