Er til­búin að blása í herlúðra í haust

Leggst gegn inngöngu í ESB

Sólveig sagði í Sprengisandi í morgun að þó Alþýðusamband Íslands (ASÍ) hafa verið jákvætt fyrir inngöngu á eftirhrunsárunum en ólíklegt sé að sambandið verði með opinbera afstöðu í þetta skiptið. Hún segir engar formlegar umræður um málið hafa átt sér stað innan ASÍ. Sjálf leggst Sólveig gegn inngöngu í ESB. 

„Afstaða mín byggir á meðferð ESB á vinnuaflinu í þeim löndum er tilheyra sambandinu.“

„Það er ekki rétt að verkafólk eigi að færa sig milli svæða eftir því hvar vinna fæst og síðan flytja á brott á ný þegar ástandið breytist til hins verra,“ segir Sólveig og vísar þar í frjálst flæði vinnuafls innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES).

„Fólkið sem útbjó þetta módel var sannarlega ekki að gera það til að bæta líf verkafólks.“

Sólveig segir gífurlegar niðurskurðarkröfur ESB á lönd eins og Spán og Grikkland á eftirhrunsárunum hafa haft mikil áhrif á sína afstöðu. Þær hafi komist harðast niður á láglaunafólki. Enn eimi af afleiðingum þess sem sjáist til dæmis í viðvarandi háu atvinnuleysi meðal ungs fólks á Spáni.

Ef við færum okkur nær í tíma hafi stuðningur ESB við „viðbjóðslega hegðun Ísraelsríkis“ einnig haft mikil áhrif á hennar afstöðu.

Sólveig segist telja að flest félagsfólk Eflingar sé henni sama sinnis hvað varðar ESB-aðild. Hún ítrekar þó að hún sé í viðtalinu aðeins að lýsa sínum persónulegu skoðunum en tali ekki fyrir hönd félagsfólks.

Sólveig segist ekki ætla að beita sér fyrir því að ASÍ taki opinbera afstöðu. Innan stjórnar Eflingar hafi málið aðeins verið rætt óformlega.

„Við höfum auðvitað mikinn áhuga á öllu sem viðkemur efnahagsmálum.“

Atvinnuleysi mest meðal erlends verkafólks

Óvissa er fram undan í haust á vinnumarkaði. Atvinnuleysi mælist fimm komma átta prósent og verðbólga fimm komma eitt prósent. Fari svo að verðbólga mælist yfir fjögur komma sjö prósent virkjast svokallað forsenduákvæði kjarasamninga sem leyfir samningsaðilum að segja þeim upp.

„Við erum í flókinni stöðu. Hér er mikið atvinnuleysi en það er bundið við verka- og láglaunafólk meðan það er eiginlega ekkert atvinnuleysi hjá íslenskri millistétt,“ segir Sólveig Anna. Atvinnuleysi sé þó langsamlega hæst meðal aðflutts verkafólks.

„Ég held ég hafi séð hjá Vinnumálastofnun að atvinnuleysi í þessum hópi hafi í síðasta mánuði verið komið upp í 9,5%. Þetta segir okkur að í núverandi ástandi er vandinn bundinn við vissan hóp sem enginn hefur sérstakan áhuga á. Þetta er vinnuaflið sem á að flytjast milli landa til að vinna við ræstingar, matvælaframleiðslu, við að byggja hús og leggja vegi en fara svo bara aftur heim til sín þegar hér er ekki lengur vinnu að hafa. Þá eiga þau að taka sig aftur upp til að eltast við láglaunastörf annars staðar. Þetta er fólkið sem á núna, eftir að hafa axlað ábyrgðina, afsakið að ég skuli segja það, að éta skít.“

Efling komi með hugmyndir að borðinu

Yfirstandandi er svokallað þríhliða samtal ríkisstjórnar, fulltrúa atvinnurekenda og fulltrúa launþega. Sólveig viðurkennir að hún hafi ekki komið formlega að viðræðunum hingað til.

„Mér persónulega finnst það leiðinlegt og dálítið undarlegt.“

„Ég persónulega er ekki velkomin við ýmis borð.“

Hún segir betri húsnæðismarkað geta lækkað pressu á launahækkanir

„Við í Eflingu, við erum tilbúin að setjast við borðið og reyna að finna góðar og uppbyggilegar lausnir sem einmitt eiga ekki að vera verðbólguhvetjandi heldur þvert á móti. Við viljum leigubremsu. Hún mun koma sér afskaplega vel fyrir þennan fjölmenna hóp verkafólks sem er fast á leigumarkaði og horfir upp á allar ráðstöfunartekjur sínar fara meira og minna í að greiða leigu. Hún mun geta lækkað verðbólgu hratt og örugglega.“

Umræður næstu mánaða verði þó að bera ávöxt.

„Við erum tilbúin til að leita leiða til að fara hér ekki í eitthvert stórkostlegt at. En ég ætla að segja hér, ef það verður ekki hlustað á það sem við erum að segja, ef ekkert verður gert til að koma til móts við okkur þá munum við ekki geta neitt annað en að segja upp samningunum og blása í herlúðrana.“

Sólveig segir krónutöluhækkanir bestu leiðina almennt í kjarasamningum, þannig sé staðið vörð um kaupmátt verkafólks. Það samræmist þó oft ekki sýn stéttarfélaga sem gæti hagsmuna millitekjuhópa sem frekar vilji prósentuhækkanir.

„Ef það kemur ekkert sem er nokkurs virði fyrir okkur, og ef það á enn á ný að fara að gæla við íslenska milli- og efri millistétt til að hafa hana góða svo hún kjósi rétt í öllum kosningum og við eigum einhvern veginn að fara aftast í röðina, þá mun það aldrei gerast. Aldrei.“

Jákvæð gagnvart stofnun leikskóla- og daggæsluráðs

Stór hópur innan Eflingar er ófaglært starfsfólk á leikskólum. Sólveigu líst vel á aukna áherslu nýs meirihluta í Reykjavík á málaflokkinn með stofnun nýs leikskóla- og daggæsluráðs.

„Ég vona að nýr meirihluti muni óska eftir samtali við Eflingu. Það er auðvitað Eflingarfólk sem er stærstur hluti starfsfólks á leikskólum höfuðborgarsvæðisins. Ég vona að þau geri það því við höfum margar hugmyndir og erum einmitt ekki full af kreddum um að ekki megi gera þetta og hitt.“

„Þrátt fyrir þetta skref sem stigið var með Reykjavíkurmódelinu er staðan enn mjög erfið. Veikindatíðni er mjög há, rétt tæp tíu prósent, mikil starfsmannavelta. Ég er í miklum og góðum samskiptum við starfsfólk á leikskólunum og þetta eru ekki góðar sögur sem ég er að heyra. Ég vona að nýr meirihluti skoði þessi mál með opnum og góðum hætti. Ég vona að Eflingarfólkið verði með í þessu samtali og farið verði markvisst í að bæta stöðuna.“

Innleiðing á styttingu vinnuvikunnar hafi verið fíaskó

„Ég vil að þau sem innleiddu styttingu vinnuvikunnar, þau sem bera ábyrgð á þeirri fíaskó-innleiðingu, endurskoði það mál og finni leiðir til að hún geti gengið upp.“

Það kunni að vera að stytting vinnuvikunnar gangi vel hjá hinu opinbera þar sem þú getur bara slökkt á tölvunni og gengið út. Veruleikinn sé þó gjörólíkur þegar kemur að fyrrnefndum leikskólastarfsmönnum eða starfsfólki í umönnun. Það hafi legið ljóst fyrir. 

„Það var ljóst að þetta myndi orsaka risastór vandamál í kerfi sem þegar var þjakað. Þetta vil ég að sé endurskoðað. Ef við ætlum að vera með styttingu gerum það þá með sómasamlegum hætti.“

„Það þarf að reyna að ná því fram að vistunartími barna styttist. Hann er hér lengstur held ég innan allra OECD-landanna. Þetta er ekki gott ástand, ekki fyrir börnin og ekki fyrir starfsfólkið. En það þarf líka að gera þetta þannig að þetta hafi ekki í för með sér mikinn fjárhagslegan kostnað fyrir fólk sem er með lítið milli handanna.“

Þá þurfi að fjölga starfsfólki og finna leiðir til að ófaglært starfsfólk fái tækifæri til að mennta sig.

„Það er svo ótrúlega mikið af frábæru fólki á leikskólunum sem er ekki faglært en er engu að síður grundvallarstarfsmenn og heldur oft og tíðum hlutunum gangandi, er jafnvel deildarstjórar með mikla ábyrgð. Það þarf að finna leiðir til að lyfta þessu fólki upp enn frekar. Það er fjölmargt hægt að gera.“

„En auðvitað er erfitt fyrir pólitíkina, sem var að reyna að gera eitthvað núna í haust og vetur sem leið, að sitja svo undir stöðugum árásum frá forystu íslenskrar verkalýðshreyfingar um að þau séu kvenhatarar og vilji einhvern veginn setja konur aftur í eldhúsið og eyðileggja framahorfur þeirra á vinnumarkaði. Það er auðvitað erfitt fyrir fólk að sýna hugrekki þegar málflutningurinn er svona ruglaður.“

„Ég vona bara að allir jarðtengist hérna og allir skoði hlutina með opnum og skynsamlegum hætti vegna þess að það er alveg hægt að finna góðar lausnir og þær þurfa ekkert endilega að vera eitthvað brjálæðislega dýrar. En fólk þarf að jarðtengjast og vilja gera það.“