Mjög mikil­væg full­yrðing

Ég reyni á síðustu stundu að lesa mér til en stend á gati með margar snúnar spurningar. Svo rifjast smám saman upp fyrir mér að ég á ekki sjálfur að finna út úr öllum sköpuðum hlutum heldur fyrst og fremst að velja fulltrúa til þess. Kosningapróf geta hjálpað okkur að finna rétta fólkið en til að þau nái tilgangi sínum þarf að hanna þau út frá raunhæfum hugmyndum um vitneskju og vilja kjósenda.

Kosningapróf RÚV

Nú síðast hefur kosningapróf RÚV um sveitastjórnarkosningarnar reynst mér sérstaklega vandasamt. Ef ég hugsa um það sem próf er óhætt að segja að ég sé í fallhættu. Hér á ég til dæmis sem Kópavogsbúi að standa skil á skoðunum á Lífsgæðakjarna sem ég var að heyra um í fyrsta skipti en er örugglega verkefni sem þarf að vanda. Það virðist vera umdeilt hvort kjarninn eigi að vera í landi Gunnarshólma, sem ég er ekki alveg viss um hvar er. Inn í ákvörðunina um kjarnann spila greinilega vatnsverndarsjónarmið – ugglaust mikilvæg – og einhvers konar skipulagsleg forsenda um vaxtarmörk Kópavogs sem ég var líka að heyra um í fyrsta sinn.

Nú gæti ég örugglega mótað mér einhvers konar skoðun á þessu máli en þar væri sannarlega verk fyrir höndum. Ég mundi þurfa að finna texta þeirrar tillögu sem virðist vera á borðinu og leita sjónarmiða þeirra sem styðja hana og þeirra sem gagnrýna hana. Kannski fletta upp einhverjum gögnum sjálfur? Ef til vill mæta á staðinn og fara aðeins yfir aðstæður í landi Gunnarshólma? Ég væri samt ekki beint rétti maðurinn í þetta.

Sleppa fullyrðingu

Í prófinu fæ ég líka alls konar spurningar um samgöngumál og ég á erfitt með að svara þeim flestum. Það sem ég mundi vilja segja svona kosningaprófi er kannski að ég hef alla ævi notast mikið við strætó og reiðhjól og vil auðvitað gjarnan að kjörnir fulltrúar hugi að því að vel sé búið um hnútana í þeim efnum.

En þessi almenna afstaða veitir mér enga innsýn í það hvort þau áform sem nú er unnið eftir um Borgarlínu séu þau bestu sem eru í boði, hvort það ætti að aðlaga þau verulega eða hvort það væri í raun best að byrja upp á nýtt með nýja hugmynd. Ég er aðeins nær því að hafa ígrundaða skoðun á Borgarlínu en Lífsgæðakjarnanum en samt í rauninni býsna fjarri því og ég smelli líka á 'Sleppa fullyrðingu' um þær spurningar.

Mínir menn í spjaldtölvumálum

Þegar líður á prófið birtist vonarglæta. Það mál sem mér finnst ég hafa bestu forsendurnar til að meta er hvort spjaldtölvuvæðing grunnskólanna í Kópavogi hafi heppnast farsællega. Mitt mat miðað við reynslu okkar fjölskyldu er að svo sé ekki og það vakna pínulítið heitar tilfinningar í mér þegar ég er spurður um þetta. Loksins eitthvað sem ég get haft skoðun á. Ég er 'mjög ósammála'. Ég vel rosalega fúla kallinn.

Svo athuga ég hvernig flokkarnir hafa svarað þessu. Samfylkingin og Miðflokkurinn velja líka 'mjög ósammála' og Miðflokkurinn velur meira að segja að að þetta sé ‘Mjög mikilvæg fullyrðing’. Hér eru greinilega mínir menn komnir og ég vona að and-spjaldtölvustjörn Samfylkingarinnar og Miðflokksins muni leiða okkur Kópavogsbúa inn í bjartari tíma.

Við vitum svo lítið – en við höfum hugsjónir

Eða hvað? Það er eins og vanti eitthvað í þetta próf. Það virðist að stóru leyti samið út frá þeirri hugsjón að kjósendur séu 300 þúsund sérfræðingar sem útkljá alls konar teknókratísk vandamál saman með hárfínum skilningi. En það er ekki hægt að stjórna landi eins og húsfélagi og það geta ekki allir verið inni í ótal mörgum útfærsluatriðum.

Við þurfum gott fólk til að finna út úr þessu öllu. Forsenda lýðræðisins er að við getum valið fulltrúa sem við treystum sem hafa gildi og áherslur í líkingu við okkar eigin. Gott kosningapróf ætti að hjálpa okkur að finna þessa frambjóðendur en prófið hjá RÚV gerir það erfiðara en það þyrfti að vera. Þar hefur greinilega verið ákveðið að forðast beinar spurningar um ýmis þau mál sem skapa mesta umræðu í samfélaginu og sem fólk skipar sér gjarnan í fylkingar eftir.

Einhverjum hefur kannski þótt óþarft og jafnvel svolítið ódannað að spyrja um hvaða fánar eigi helst að blakta við grunnskóla eða leikskóla, svo að dæmi sé tekið um nýlegt hitamál. Kannski þykir þeim sem settu saman prófið, með hlýrri föðurlegri umhyggju, að við eigum að ræða minna um táknrænt pjatt og meira um alvarleg fullorðinsleg mál eins og nýbyggingar og vatnsvernd í landi Gunnarshólma.

En augljóslega hafa margir djúpa sannfæringu um táknræn mál og við þurfum ekki að þykjast um neitt annað. Okkur finnst mikilvægt að vita hvar stjórnmálamenn standa í málum sem eru nátengd gildum okkar og sjálfsmynd. Það er þar sem við höfum innilega skoðun – í spurningum sem snúast um lífsgildi frekar en teknókratíska útfærslu.

Það er gott að stjórnmálamenn tjái sig um grundvallarhugsjónir sínar og vönduð fjölmiðlaumfjöllun þarf líka að koma þeim vel til skila. Þannig getum við fundið það sem lýðræðið byggist á og það sem við leitum að í raun og veru. Fulltrúa sem við trúum á.

Höfundur er málfræðingur og Kópavogsbúi.