Vinna að spálíkani til að skima sjálfvirkt fyrir vannæringu Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 2. maí 2026 16:00 Áróra segir ástandið alvarlegt. Landspítalinn og Vísir/Vilhelm Allt of margir liggja vannærðir á sjúkrastofnunum landsins og falla í raun á milli skips og bryggju þar sem vannæring er oft ekki könnuð. Þetta segir lektor sem vinnur að því að þróa spálíkan sem sjálfvirkt mun skima fyrir vannæringu hjá fólki. Spálíkanið er hluti af stærri rannsókn sem fulltrúar frá Háskóla Íslands og Landspítala hafa undanfarið unnið að. Áróra Rós Ingadóttir, lektor við matvæla- og næringarfræðideild HÍ og deildarstjóri næringarstofu á Landspítalanum segir vannæringu fólks sem leitar á sjúkrastofnun því miður allt of algenga en vannæring getur valdið lengri legutíma á sjúkrahúsi, auknum sýkingum og hærri dánartíðni. Þrátt fyrir klínískar leiðbeiningar um að skima skuli sjúklinga fyrir áhættu á vannæringu við innlögn á spítala er sú skimun ekki alltaf framkvæmd. „Því miður er raunveruleikinn sá að skimun fyrir áhættu á vannæringu er ekki alltaf framkvæmd og það á ekki bara við um Landspítalann heldur líka spítala erlendis og hefur verið sýnt fram á í rannsóknum. Þannig markmiðið okkar með þessu spálíkani er að innleiða sjálfvirka skimun með aðstoð gervigreindar.“ Meta einstaklinga í áhættu Áróra segir þannig hægt að sleppa því skrefi að heilbrigðisstarfsmaður skimi sjúklinga handvirkt. Nú stendur yfir gagnasöfnun um einstaklinga í áhættu á vannæringu. Gögnin verða notuð til að þjálfa upp spálíkan og verður þróun á líkaninu líklegast unnin í sumar. Afurðin gæti orðið mikil búbót fyrir heilbrigðiskerfið. „Við erum að missaa af fullt af fólki sem leggst inn en fær ekki meðferð við vannæringu því við höfum ekki séð að þeir séu vannærðir eða í áhættu á vannæringu.“ Heilsa Landspítalinn Nýsköpun Heilbrigðismál Matur Mest lesið Íslendingur hlaut þriðja vinning í EuroJackpot Innlent „Ég ætla bara að halda mínu striki, það verða tíu gusur hér um helgina“ Innlent Flest ljósin tengd stýritölvu en kerfið ekki fullnýtt Innlent Skipuð skólameistari eftir storminn á Bifröst Innlent Hrafnagilshverfi stækkar ört Innlent Erfitt fyrir launafólk að taka aftur mark á loforðum stjórnvalda og fyrirtækja Innlent Verðhækkanirnar vonbrigði Innlent Tilkynnt um einstakling að stunda sjálfsfróun í runna Innlent Bandaríkin bregðast við drónaárás með annarri árás Erlent Telur „gusumeistara“ hafa sölsað undir sig eign borgarinnar Innlent Fleiri fréttir Flest ljósin tengd stýritölvu en kerfið ekki fullnýtt Tilkynnt um einstakling að stunda sjálfsfróun í runna „Ég ætla bara að halda mínu striki, það verða tíu gusur hér um helgina“ Íslendingur hlaut þriðja vinning í EuroJackpot Erfitt fyrir launafólk að taka aftur mark á loforðum stjórnvalda og fyrirtækja Hrafnagilshverfi stækkar ört Verðhækkanirnar vonbrigði Fjármálaráðherra telur tæpt að forsenduákvæði kjarasamninga haldi Skipuð skólameistari eftir storminn á Bifröst Baðlón sýknað af kröfum fyrrverandi starfsmanns Drógu dauða langreyði fram hjá hvalaskoðunarskipi: „Áttu ekki til orð“ Telur „gusumeistara“ hafa sölsað undir sig eign borgarinnar Fella þurfi niður tungumálaþröskulda og auka traust á kerfinu Brottfararstöð þurfi að hafa pláss fyrir þrjátíu manns Áhyggjuefni að markmið kjarasamninga sé ekki að nást Fiskverð í hæstu hæðum og strandveiðimenn brosa allan hringinn Verðbólgan eykst þvert á spár og fiskverð í hæstu hæðum „Í guðanna bænum ekki apa eftir þessu“ Nöfn úr rannsókn sáust í kynningarmyndbandi Ivanka Trump og Jared Kushner á Íslandi Þessi sóttu um starf upplýsingafulltrúa Fær ekki bætur fyrir sóttkví vegna Covid-19 Telur gagnrýni sveitarfélaganna ekki eiga við rök að styðjast Neitaði að yfirgefa strætisvagninn Vilja semja aftur um bensínstöðalóðir í borginni Skerðing á opnun í frístund verði afturkölluð Fræddust um daglegt líf blindra og hreyfihamlaðra Bjóða ferðamönnum að gista í súrheysturni „Miðað við þessi orð þá hef ég miklar áhyggjur“ Stutt stopp hjá gjaldfrjálsum Strætó Sjá meira
Spálíkanið er hluti af stærri rannsókn sem fulltrúar frá Háskóla Íslands og Landspítala hafa undanfarið unnið að. Áróra Rós Ingadóttir, lektor við matvæla- og næringarfræðideild HÍ og deildarstjóri næringarstofu á Landspítalanum segir vannæringu fólks sem leitar á sjúkrastofnun því miður allt of algenga en vannæring getur valdið lengri legutíma á sjúkrahúsi, auknum sýkingum og hærri dánartíðni. Þrátt fyrir klínískar leiðbeiningar um að skima skuli sjúklinga fyrir áhættu á vannæringu við innlögn á spítala er sú skimun ekki alltaf framkvæmd. „Því miður er raunveruleikinn sá að skimun fyrir áhættu á vannæringu er ekki alltaf framkvæmd og það á ekki bara við um Landspítalann heldur líka spítala erlendis og hefur verið sýnt fram á í rannsóknum. Þannig markmiðið okkar með þessu spálíkani er að innleiða sjálfvirka skimun með aðstoð gervigreindar.“ Meta einstaklinga í áhættu Áróra segir þannig hægt að sleppa því skrefi að heilbrigðisstarfsmaður skimi sjúklinga handvirkt. Nú stendur yfir gagnasöfnun um einstaklinga í áhættu á vannæringu. Gögnin verða notuð til að þjálfa upp spálíkan og verður þróun á líkaninu líklegast unnin í sumar. Afurðin gæti orðið mikil búbót fyrir heilbrigðiskerfið. „Við erum að missaa af fullt af fólki sem leggst inn en fær ekki meðferð við vannæringu því við höfum ekki séð að þeir séu vannærðir eða í áhættu á vannæringu.“
Heilsa Landspítalinn Nýsköpun Heilbrigðismál Matur Mest lesið Íslendingur hlaut þriðja vinning í EuroJackpot Innlent „Ég ætla bara að halda mínu striki, það verða tíu gusur hér um helgina“ Innlent Flest ljósin tengd stýritölvu en kerfið ekki fullnýtt Innlent Skipuð skólameistari eftir storminn á Bifröst Innlent Hrafnagilshverfi stækkar ört Innlent Erfitt fyrir launafólk að taka aftur mark á loforðum stjórnvalda og fyrirtækja Innlent Verðhækkanirnar vonbrigði Innlent Tilkynnt um einstakling að stunda sjálfsfróun í runna Innlent Bandaríkin bregðast við drónaárás með annarri árás Erlent Telur „gusumeistara“ hafa sölsað undir sig eign borgarinnar Innlent Fleiri fréttir Flest ljósin tengd stýritölvu en kerfið ekki fullnýtt Tilkynnt um einstakling að stunda sjálfsfróun í runna „Ég ætla bara að halda mínu striki, það verða tíu gusur hér um helgina“ Íslendingur hlaut þriðja vinning í EuroJackpot Erfitt fyrir launafólk að taka aftur mark á loforðum stjórnvalda og fyrirtækja Hrafnagilshverfi stækkar ört Verðhækkanirnar vonbrigði Fjármálaráðherra telur tæpt að forsenduákvæði kjarasamninga haldi Skipuð skólameistari eftir storminn á Bifröst Baðlón sýknað af kröfum fyrrverandi starfsmanns Drógu dauða langreyði fram hjá hvalaskoðunarskipi: „Áttu ekki til orð“ Telur „gusumeistara“ hafa sölsað undir sig eign borgarinnar Fella þurfi niður tungumálaþröskulda og auka traust á kerfinu Brottfararstöð þurfi að hafa pláss fyrir þrjátíu manns Áhyggjuefni að markmið kjarasamninga sé ekki að nást Fiskverð í hæstu hæðum og strandveiðimenn brosa allan hringinn Verðbólgan eykst þvert á spár og fiskverð í hæstu hæðum „Í guðanna bænum ekki apa eftir þessu“ Nöfn úr rannsókn sáust í kynningarmyndbandi Ivanka Trump og Jared Kushner á Íslandi Þessi sóttu um starf upplýsingafulltrúa Fær ekki bætur fyrir sóttkví vegna Covid-19 Telur gagnrýni sveitarfélaganna ekki eiga við rök að styðjast Neitaði að yfirgefa strætisvagninn Vilja semja aftur um bensínstöðalóðir í borginni Skerðing á opnun í frístund verði afturkölluð Fræddust um daglegt líf blindra og hreyfihamlaðra Bjóða ferðamönnum að gista í súrheysturni „Miðað við þessi orð þá hef ég miklar áhyggjur“ Stutt stopp hjá gjaldfrjálsum Strætó Sjá meira