Margir að þykjast: „Þessi felu­leikur að þykjast vera kúl er svo al­gengur“

Sem við höfum áður kynnst, því Davíð hefur til dæmis komið fram í skemmtilegu þáttunum hennar Lóu Pindar, Hvar er best að búa? Davíð hefur líka vakið athygli sem bakari áður en hann flutti út, því árið 2017 átti hann til dæmis köku ársins.

Ekkert smá kúl gæi! 

Svona einn af þeim sem kann‘etta, getur‘etta, er með‘etta.

Eða hvað?

Því í raun er það þannig að sama hvað við sjáum á samfélagsmiðlum, eða í fréttum fjölmiðla, sjónvarpsþáttum eða öðru, er staðreyndin sú að lífið er oft í miklu meira rugli hjá fullt af fólki í kringum okkur.

Menn sem eru að gera það gott. Konur sem eru að gera það gott. Fólk sem jafnvel keyrir um á Teslu. Eða er einfaldlega alltaf í útlöndum.

Fólkið sem er að meika það.

En hefur kannski ekki hugrekkið til að horfast í augu við vandann:

Sjálft sig.

Í Áskorun fjöllum við um erfiðu málin en líka allt það jákvæða og góða sem getur byggt okkur upp eða hvatt aðra til dáða. Áskorun fjallar á mannlegan hátt um öll lífsins verkefni.

Auðveldara að vera kúl

Davíð er Eyjagutti. Fæddur í desember árið 1979, sonur Helgu Jónsdóttur og Arnórs Hermannssonar, enn búsett í Vestmannaeyjum.

„Pabbi var og er enn mín stærsta fyrirmynd,“ segir Davíð um föður sinn.

„Ég var því alltaf ákveðinn í að verða bakari eins og hann. Lærði meira að segja á gítar eins og hann og fór um tíma að mála myndir eins og hann,“ segir Davíð en bætir hlæjandi við:

„Nema að hann er góður í því en ekki ég!“

Næstelstur af fimm systkinum upplifði Davíð það samt að þegar unglingsárin nálguðust var auðveldari leið að velja að vera kúl.

Mamma og pabbi eru í Hvítasunnusöfnuðinum og ég er alinn upp við mikla guðstrú. 

Trúði líka alltaf á Guð en var strítt fyrir að vera í einhverjum söfnuði og lagður í einelti að hluta. Að trúa á Guð var einfaldlega ekkert kúl.“

Sem þýddi að í um þrjátíu ár setti Davíð Guð má segja bara til hliðar.

„Í Vestmannaeyjum þótti það norm á þessum tíma að krakkar byrjuðu snemma að drekka. Ég var því farinn að drekka um 13 ára,“ segir Davíð en tekur fram að þó hafi þeir strákarnir aldrei verið að drekka neitt drasl.

„Nei ég hef alltaf verið gæðamaður á víni, við vorum ekkert að drekka landa eða eitthvað þannig ógeð. Það fór alltaf einhver í ríkið fyrir okkur.“

Körfubolti var samt ástríða og þó taldist Davíð aðeins meðalmaður á hæð. 

Til að læra bakarann flutti Davíð upp á land eins og kallað er, kláraði það nám um aldamótin í Reykjavík. Vann í nokkrum forvitnilegum bakaríum og fór í rekstur um tíma en endaði síðan með að flytja aftur til Vestmannaeyja.

„Hugmyndin var að fara til Eyja í um eitt ár því það var mikið að gera hjá pabba og honum veitti ekkert af smá hjálp. Ég var ekki farinn að sjá fíklahegðunina hjá sjálfum mér á þessum tíma og í raun ekkert vesen hjá mér. En þegar ég horfi til baka sé ég hversu alkóhólísk öll mín hegðun var.“

Hvernig þá?

„Ég til dæmis þráði að verða fjölskyldumaður og reyndi einhver sambönd. Sem gengu auðvitað ekki upp því ég var ekkert í lagi. En ef eitthvað var, þá var það örugglega einhverjum öðrum að kenna en mér.“

Að kúgast yfir mat

Smátt og smátt fór drykkjan að aukast hjá Davíð, árin liðu og hann var kominn aftur til Reykjavíkur.

Kókaínið bættist við en aðeins í bland við að drekka.

„Kókaín er örvandi efni og það er auðvelt að vera í feluleik á kóki. Það sem fékk mig hins vegar til að byrja að nota kók var að þá gat ég drukkið meira, ég gat vakað endalaust og þurfti ekki að hafa áhyggjur af því að ég dræpist einfaldlega áfengisdauða einhvers staðar.“

En Davíð: Við heyrum um þessi efni en skiljum þetta ekki í raun.  Því hvað fær fólk eiginlega til þess að byrja að sjúga upp í nefið á sér hvítt duft og er þetta ekki dýrt? 

Er kók kannski ódýrara í Prag en hér?

„Nei reyndar ekki,“ svarar Davíð og viðurkennir að það hafi komið honum sjálfum á óvart hversu lítill verðmunur er á kókaíni í Prag miðað við hér, þó verðlagið almennt á milli landa sé vart samanburðarhæft.

„En ætli hagkerfi undirheima erlendis og hér sé ekki jafnvel líkara en efnahagur raunkerfisins mögulega er?“ veltir hann fyrir sér.

En þegar við erum að kynnast þér til dæmis í þættinum Hvar er best að búa? ertu þá byrjaður á fullu í neyslunni?

„Ég þróa minn sjúkdóm eins og flestir: Byrja í því sem kallast „saklausi pakkinn“ sem er auðvitað ekki til. Er að drekka bjór alla daga og síðan alltaf meira og meira. Er síðan að taka kók líka til þess að geta keyrt mig áfram, í vinnu og til að drekka meira.“

En hvað þá með aðra næringu eða mat; lifðir þú bara á bjór og kóki?

„Já kókaín virkar þannig að þú hefur ekki lyst á að borða,“ svarar Davíð þá einlægt.

„Þegar við fórum í matarboð var ég alltaf að finna upp á einhverri afsökun. Því tilhugsunin ein að borða fékk mig til að kúgast,“ segir Davíð og bætir við:

Ég kom mér því undan því að borða með því að segja hluti eins og Nei ég var að borða rétt áðan, eða Nei ég er eitthvað skrýtinn í maganum…“

Fjölskyldan sprakk

Í flotta ásýndarpakkanum sem við sáum í fjölmiðlum var Davíð svo sannarlega að gera það gott í útlöndum.

Enda hefur bakaríið í Prag vægast sagt gengið vel.

„Ég bý samt ekki lengur úti en flýg út sirka annan hvern mánuð og tek vinnutarnir,“ segir Davíð og útskýrir að reksturinn sé líka orðinn svo sjálfbær, bakaríið hafi einfaldlega notið vinsælda frá fyrsta degi.

Sem kallaði auðvitað á mjög mikla vinnu og því var það lengi vel þannig hjá Davíð að hann vann myrkranna á milli. Á meðan barnsmóðir hans og fyrrum sambýliskona, Auður Ósk Vilhjálmsdóttir, sá meira um heimili og börn.

„Ég kom yfirleitt fullur heim en upplifði andrúmsloftið heima sem vonbrigði. Fannst ég eiga það skilið að fá mér aðeins, ég væri nú að leggja alla þessa vinnu á mig fyrir fjölskylduna,“ segir Davíð og bætir við:

„Alkóhólisminn gerir mann að ömurlegum pabba og ömurlegum maka. Eftir á að hyggja hefur örugglega bara verið ágætt fyrir Auði og krakkana að ég væri sem mest í vinnunni. Það var þá að minnsta kosti minna vesen heima.“

Davíð segir Auði hafa staðið sig ótrúlega vel. Þó kom auðvitað að því að hún setti honum stólinn fyrir dyrnar og tilkynnti að hún ætlaði til Íslands með börnin.

Davíð vorkenndi sjálfum sér mikið.

Ég sagði allar setningarnar eins og: Ætlar þú virkilega að taka frá mér börnin? 

Hið rétta var samt að á sama tíma hugsaði ég með mér: 

Yes! 

Þá hef ég enn meira frelsi til að fá mér.“

Það góða við tímasetninguna var reyndar að krakkarnir voru að byrja í skóla og því svo sem margt sem mælti líka með því að fara með krakkana heim.

„En á endanum ákvað ég að fara heim í meðferð. Vissi að ég þyrfti að reyna að friða liðið. Ná henni til baka og síðan vildi ég líka standa mig betur gagnvart Guðbjarti vegna rekstursins,“ segir Davíð.

Sem fór á Vog og í eftir meðferð á Vík.

Á þessum tíma: Ætlaðir þú þér í raun að hætta?

„Nei, nei. Alls ekki,“ svarar Davíð og hristir höfuðið.

Lamaðist af ótta

Við tóku nokkrir þurrir mánuðir.

„En þegar það var ljóst að fjölskyldan var ekkert á leiðinni til baka sá ég ekki ástæðu til að vera ekki að fá mér.“

Við tók tími sem jók á drykkjuna og brátt var kókið orðið að dagneyslu eins og áður segir.

„Ég var nefnilega ekkert í þessu verkamannadufti eins og amfetamíni eða öðru,“ segir Davíð og undirstrikar þar snobbið sem strax á unglingsárunum gerði vart við sig í drykkju; hann vildi gæði en ekki eitthvað drasl!

„En svona viðhorf er auðvitað algjörlega galið. Að vera alkóhólisti sem setur sjálfan sig á hærri stall en aðra með því að snobba fyrir tegundum.“

Einstaka sinnum fékk hann þó móral. Aðallega vegna Guðbjarts vinar síns sem frá upphafi hefur staðið eins og klettur við hlið hans og með ólíkindum að sögn Davíðs að hann hafi aldrei gefist upp á sér.

„Því flestir hefðu verið löngu búnir að henda mér út á hafsauga og Guðbjartur hafði mörg tækifæri til að gera það.“

Enn upplifði Davíð sig þó sem fórnarlamb.Tilfinning sem óx frekar en hitt, því smátt og smátt fór Davíð að  mála sig út í horn svo víða.

Davíð lýsir sjúkdómnum sem alkóhólisminn er á mjög raunsæjan hátt.

„Þetta er til dæmis lygasjúkdómur. Maður laug og laug og laug. Oft einhverjum algjörum óþarfa,“ nefnir Davíð og tiltekur nokkur ómerkileg dæmi.

„Stundum hugsaði maður meira að segja eftir á: Bíddu, hvers vegna var ég eiginlega að ljúga þessu? Svo ómerkilegar voru lygarnar. En síðan hugsaði maður bara: Þetta skiptir ekki fokking máli, ég ræð sjálfur hvaða upplýsingar ég gef sko…“

Vopnabúrið voru brestirnir; óttinn, kvíðinn, frekjan.

En hvað gerðist? Breyttist eitthvað?

„Já,“ svarar Davíð og segir:

„Ég var heima í íbúðinni að drekka en get eiginlega ekki útskýrt hvað nákvæmlega gerðist. Annað en það að ég bara eins og lamaðist af ótta. Komst varla úr spori og áttaði mig á því að ég var að kveðja allt og alla í kringum mig: fjölskyldu, vini og svo framvegis.“

Og Davíð heldur áfram:

Ég var samt ekki að fara að drepa mig. Þetta var ekki sú tilfinning. 

Ég myndi frekar segja að þetta hafi verið lömun sem stóð yfir í fimm daga, þar sem ég einangraði mig bara inni í íbúðinni og hélt áfram að drekka.“

Hvað gerðist svo?

„Himnarnir opnuðust,“ svarar Davíð og bætir við:

„Mér fannst andinn einfaldlega koma yfir mig og ég fann: Ef ég geri ekki eitthvað núna get ég allt eins bara kvatt formlega og sagt bæ.“

Hugrekkið

Í nokkra daga einn í íbúðinni sat Davíð samt með texta á símaskjánum sem hann var búinn að skrifa.

Smáskilaboð sem hann þó ekki sendi.

„Í þeim stóð einfaldlega: Ég þarf hjálp.“

SMS-ið sendi hann þó ekki strax.

„Mér fannst það svo aumingjalegt. Að vera kominn á einhvern stað þar sem ég væri einn heima í íbúðinni, lamaður af ótta og vælandi… uuuuh, ég þarf hjálp, hjálpiði mér,“ leikur Davíð eftir.

Enda ekki farinn að átta sig á því þá að hugrekkið snýst einmitt um að gera eitthvað, aumingjaskapurinn frekar sá að ákveða að gera ekki neitt.

„Skýringin var líka sú að ég þorði ekki heldur að kveðja alkóhólismann. Ekki bara vegna þess að þetta er sjúkdómur sem vill ekki sleppa þér heldur fannst mér líka erfið tilhugsun að horfast í augu við svo margt fólk sem ég var búinn að svíkja eða stinga í bakið.“

En þótt Davíð hafi fundist eins og baklandið væri ekkert var hjálpin þó fljót að berast.

„Loks sendi ég SMS-ið og sendi það þá á tvo menn; annar þeirra er Guðbjartur. Tveimur dögum síðar var ég kominn til Íslands og í meðferð á Hlaðgerðarkot.“

Hlaðgerðarkot er meðferðarstöð með kristilegu ívafi.

„Í það minnsta fyrir þá sem vilja styðja sig við trúna og opna sig fyrir Guði,“ segir Davíð og lýsir síðan fyrsta fundinum sínum þar.

„Þar sat hópur af fólki sem fór að biðja fyrir mér, Davíð. Manni sem þau þekktu ekki neitt,“ segir Davíð og bætir við:

„Ég gleymi aldrei hvað ég var hissa. Þar til þarna hafði ég ekki áttað mig á því hversu gott fólk er til.“

Þó segist hann allan tímann hafa verið svo heppinn.

„Það hjálpaði mér auðvitað á endanum að hafa verið alinn upp af svona trúuðum foreldrum. Ég þekkti minn Guð og það var gott að geta sótt í hann aftur,“ segir Davíð en bætir líka við:

„Mér finnst samt líka mikilvægt að nefna að sá maður sem hefur haft einna mestu áhrifin í mínu lífi og er án efa yndislegasti maður í heimi er Guðbjartur vinur minn.“

Ástin og lífið

Síðan þetta var er liðið um eitt og hálft ár. Og svo sannarlega hefur lífið breyst til hins betra.

„Það er með ólíkindum að geta vaknað á morgnana, alltaf í ró og friði hið innra og hlakka til hvers einasta dags,“ segir Davíð og skælbrosir, svo alsæll.

Ástin bankaði líka upp á dyrnar því með honum í edrúmennskunni og trúræktinni er sambýliskonan hans Vaka Ingibjörg Georgsdóttir.

„Það að vera með Vöku, fara á samkomur eða fundi, hitta börnin mín, vera með hundana og fara rólegur og ánægður að sofa á kvöldin er bara einfaldlega svo æðislegt að ég get eiginlega ekki lýst því,“ segir Davíð og má segja brosir eins og sólin.

„Að losna undan þessu og viðurkenna vanmátt sinn felur í sér svo mikið frelsi. En fíkn er þannig að meðferðin ein og sér gerir lítið,“ segir Davíð og bætir við:

„Meðferðin er afeitrun og síðan tekur við eftirmeðferð þar sem þú vinnur að því að núllstilla þig. Vinnan sem slík hættir samt aldrei og í mínu tilfelli hefur það skipt sköpum að hafa hleypt Guði aftur inn í mitt líf.“

Lífsstílsbreytingarnar verða líka algjörar. Ekki síst í hegðun og tali.

Núna má ég til dæmis ekki ljúga. 

Er bara strangheiðarlegur og lifi samkvæmt þeirri reglu að mega aldrei segja ósatt.“

Talið berst að samfélaginu og öllu því sem fólk heldur uppi í ásýnd og ímynd. Keyrir sig áfram en felur oft hvernig því líður eða hvort það sé allt í rugli heima fyrir eða hjá því sjálfu.

„Mjög margir komast aldrei í bata því þeir óttast það mest að horfast í augu við sjálfa sig. Í AA er manni kennt að taka inn ákveðið æðruleysi og í Hlaðgerðarkoti unnum við með það að taka inn trúna og treysta á æðri mátt,“ segir Davíð og bætir við:

„Allt þetta verður þú að rækta því oft eru alkar verstir þegar þeir drekka ekki ef þeir eru ekki að fylgja einhverju prógrammi.“

Davíð vísar þar til þess að ekki sé nóg að hætta bara í neyslu. Að ná bata snúist í raun um allt hitt líka.

„Því á meðan þú ert í alkóhólískri hegðun ertu í raun með hausinn fastan í rassgatinu á sjálfum þér og getur ekki hugsað um aðra,“ segir Davíð og afsakar síðan talsmátann: Þetta sé samt bara svona.

Íslenska samfélagið þekki þennan djöful samt mætavel. Engin fjölskylda sé undanskilin því að þar sé ekki einhvern fíkil að finna.

Þótt fólk þykist vera kúl.

Sé með‘etta.

Leiki leikinn: Skrípaleikinn.

Þessi feluleikur að þykjast vera kúl er svo algengur að ég get sagt þér það að án undantekninga gerist það þegar ég tala á samkomum eða segi mína sögu í fjölmiðlum, koma til mín einn eða tveir eftir á og hafa þörf á að ræða málin.“

Enda svo þreytandi, lýjandi og orkufrekt að vera alltaf í feluleik.

„Alkóhólisminn er sjúkdómur sem gengur út á að maður sé sjálfselskur og eigingjarn. Í dag gengur lífið mitt hins vegar út á að hjálpa náunganum og rækta það í mér að vera auðmjúk og góð manneskja,“ segir Davíð og það er auðheyrt á honum að aldrei aftur myndi hann velja fyrri líf.

Ég var gangandi kjarnorkusprengja og hefði einfaldlega aldrei boðið sjálfum mér í heimsókn.“