Dauða­refsing gegn börnum

Þann 30. mars 2026 samþykkti ísraelska þingið lög sem heimila dauðarefsingu. Dauðarefsing er umdeild í sjálfu sér en þessi lög eru enn óhugnanlegri í ljósi þess gegn hvaða þjóðfélagshópi þau beinast.

Ísrael rekur tvö aðskilin dómskerfi. Eitt kerfi fyrir ísraelska ríkisborgara þar sem þeir eru dæmdir af borgaralegum dómstólum, Annað kerfi er starfrækt fyrir Palestínumenn á hernumdu svæðunum. Palestínumenn eru leiddir fyrir herdómstóla sem hafa sakfellingarhlutfall uppá 96%. Bæði alþjóðleg og ísraelsk mannréttindasamtök hafa ítrekað bent á að brotið sé á réttindum Palestínumanna til réttlátrar málsmeðferðar í ríkjandi kerfi og að játningar séu oft þvingaðar fram með pyntingum. Dauðarefsingarnar beinast einungis að Palestínumönnum en uppbyggingin lagana gerir það ómögulegt að gyðingar í Ísrael geti verið dæmdir til dauða. Lögin útiloka einnig að ísraelskir landræningjar og aðrir ísraelskir gerendur staddir í Palestínu verði dæmdir á sama hátt og snúa þau fyrst og fremst um að neita Palestínumönnum um sinn alþjóðlegan lagalegan rétt til að berjast gegn ólöglega hernáminu.

Innleiðing þessara laga mun valda því að samskonar glæpur hefur ólíkar refsingar eftir þjóðerni, dauðarefsing fyrir Palestínumenn, ekki fyrir Ísraela. Frá árinu 2020 hefur engin Ísraelsmaður verður ákærður fyrir morð á Palestínumanni á hernumdum svæðum Vesturbakkans. 1100 palestínumenn hafi verið myrtir á þessu tímabili og enginn hermenn hafa verið sakfelldir fyrir stríðsglæpi og þjóðarmorð á Gaza.

Þessi lög þýða bara eitt. Allir Palestínumenn eiga á hættu að vera dæmdir til dauða og það skiptir engu máli í hvaða samhengi “glæpur” þeirra er framkvæmdur, né að falskar játningar þeirra hafi fengist með pyntingum. Palestínumenn sem hafa orðið fyrir stöðugu ofbeldi af hálfu landræningja eiga nú í hættu að verða dæmdir til dauða fyrir það eitt að verja sig gegn landræningjum, en alþjóðalög eru skýr um rétt Palestínumanna til að berjast gegn hernáminu.

Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna hefur ítrekað staðfest lögmæti baráttu gegn nýlenduyfirráðum og erlendu hernámi, Genfarsáttmálinn og viðbótarbókarnir veita frelsisbaráttu lagalega vernd. Alþjóðadómstóllinn hefur viðurkennt sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar og ályktun Sameinuðu þjóðanna 3314 undanskilur sérstaklega frelsisbaráttu frá skilgreiningunni um árásaraðgerð (e. act of aggression) og styður réttinn til mótspyrnu gegn hernámi. Fjölmargar ályktanir Sameinuðu þjóðanna hafa sérstaklega staðfest rétt Palestínumanna til að berjast gegn ísraelsku hernámi með öllum tiltækum ráðum.

Ísrael hefur brotið að minnsta kosti 28 ályktanir Öryggisráðs SÞ sem allar eru lagalega bindandi. Ísrael hefur einnig brotið hundruði ályktanir allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna og eingöngu frá árinu 2015, hafa 155 ályktanir allsherjarþingsins fordæmt Ísrael. Mannréttindaráð Sameinuðu Þjóðanna hefur einnig fordæmt Ísrael í 45 ályktunum frá 2013. Umfangi ályktanna Sameinuðu þjóðanna á sér ekki hliðstæðu hjá neinu öðru ríki í sögunni.

En aftur að dauðarefsingunum. Ný lög Ísraelsmanna ganga ennþá lengra en venjuleg dauðarefsing. Til að byrja með þá er þetta skyldurefsing sem þýðir að allir Palestínumenn sem eru dæmdir verða teknir af lífi. Refsingingunni skal framfylgt innan 90 daga frá dómsuppkvaðningu með hengingu og það er enginn möguleiki á að áfrýja dómnum. Þeir dæmdu mega ekki fá heimsókn frá ættingum eða fá lagalega aðstoð nema í gegnum fjarfundabúnað.

Það sem gerir þessi lög enn óhugnanlegri er að hún á ekki eingöngu við um fullorðna. Lögin einblína eingöngu á brot þess kærða en taka ekki tillit til aldurs hans. Þar sem börn eru nú þegar dæmd í

herdómstólum í Ísrael til margra ára fangelsisvistar hefur Ísrael samþykkt að beita dauðarefsingu gegn börnum.

Ítrekað hefur verið varað við þessum lögum. Volker Türk, mannréttindafulltrúi Sameinuðu þjóðanna, sagði að lögin myndu brjóta gegn skuldbindingum Ísraels gagnvart alþjóðalögum. Amnesty International kallaði þau „mismunartæki innan aðskilnaðarstefnu Ísraels“ og utanríkisráðherrar Þýskalands, Frakklands, Ítalíu og Bretlands lýstu yfir „djúpum áhyggjum“.

Stuðningsmenn laganna, hérlendis sem og erlendis, halda því fram að þetta snúist um öryggi og að alvarleg ofbeldisverk krefjist strangar refsingar. Sé það raunin, þá ætti ríki að geta varið sig án þess að skapa tvö aðskilin réttarkerfi byggð á þjóðerni. Ef dauðarefsing er réttlætanleg sem öryggisráðstöfun, hvers vegna á hún ekki jafnt við um alla sem fremja samskonar glæpi? Þegar þessar spurningar eru lagðar fram við stuðningsmenn laganna er svarið augljóst. Þeir vilja ýta undir áframhaldandi aðskilnaðarstefnu og hóprefsingu á Palestínumönnum. Þeir styðja fjöldamorð, hópmorð og nauðganir á Palestínumönnum og sjá Palestínumenn ekki sem einstaklinga, heldur sem óþverra sem þarf að losna við. Við sjáum það skýrt í umræðunni síðustu daga þar sem fylgjendur þjóðarmorða hópa sig saman til að mála Palestínumenn upp sem tortryggilega glæpamenn og lýð sem ekki er velkominn.

Ísrael hefur í áratugi komist upp með það að brjóta alþjóðalög með árásum, morðum, misrétti og nú þjóðarmorði í Palestínu. En þetta er einmitt kjarni vandans, ekki bara lögin sjálf, heldur hvað gerist þegar þau eru samþykkt þrátt fyrir alþjóðlega gagnrýni sem er ekki fylgt eftir með refsiaðgerðum. Gagnrýni án afleiðinga er ekki stefna, það er skrautfjöður.

Við sjáum hvaða afleiðingar það hefur fyrir Ísrael að brjóta alþjóðalög. Ísrael hefur komist upp með það að rjúfa vopnahléið á Gaza og Líbanon yfir 10.000 sinnum og drepið yfir 1000 einstaklinga. Ísrael kemst upp með að myrða Líbana, Írana og Palestínumenn, hernema stóran hlutan Líbanon og Palestínu og reka milljónir manns á flótta. Ísrael kemst upp með það vegna þess að ríki heimsins hafa ekki brugðist við þjóðarmorðinu í Palestínu. Vegna heigulsháttar stjórnmálamanna eru stjórnvöld í Ísrael sannfærð um að þau komist upp með hvað sem er, sem er skiljanlegt, því þau hafa komist upp með hvað sem er.

Stjórnmálamenn á Vesturlöndum lýsa reglulega yfir skuldbindingum sínum við mannréttindi. En mannréttindi sem aðeins eru til staðar þar sem þau eru pólitískt þægileg eru ekki mannréttindi, þau eru innantóm orð.

Spurningin sem þingmenn, utanríkisráðherrar og leiðtogar ríkisstjórna verða að svara er einföld:

Hvernig myndi Ísland og Evrópa bregðast við ef hvað annað ríki sem er talið til lýðræðisríkja samþykkir lög sem dæmir til fólk refsinga byggð á húðlit og uppruna?

Ísrael hefur ekki rétt til að hegða sér eins og það hegðar sér. Ísland verður að viðurkenna það að Ísrael er öfgakennt og ólýðræðislegt glæparíki sem hefur það eina markmið að gjöreyða Palestínu, allt undir verndarvæng stjórnmálamanna á Íslandi og á Vesturlöndum. Nýju lögin sem Knessetið samþykkti eru af sama meiði og lög sem beitt var gegn gyðingum í Þýskalandi nasismans. Ísland brást gyðingum þá - ætlum við að bregðast aftur?

Krafan er skýr:

Slítum öllu sambandi við Ísrael - ríki sem á ekki heima í samfélagi þjóðanna.

Höfundur er formaður Félagsins Ísland-Palestína.