Inga Sæland og sjálfstæðið Gunnar Ármansson skrifar 9. mars 2026 08:22 Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Ármannsson Evrópusambandið Flokkur fólksins Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald ESB-viðræðna Mest lesið Dregur til tíðinda Hannes Pétursson Skoðun Aðflæðisvandinn Finnur Pálmi Magnússon Skoðun Milli tveggja kosta - Efnahagslegt staðreyndatékk á framtíð Íslands Sigurður Sigurðsson Skoðun Fólkið sem þurrkaði út heilbrigðiseftirlitið Pétur Halldórsson Skoðun Vex Ísland í eina átt? Hjálmar Bogi Hafliðason Skoðun Upplýsingaóreiða formanns utanríkismálanefndar Erna Bjarnadóttir Skoðun Millistjórnendur standa frammi fyrir stærstu breytingu vinnumarkaðarins Gísli Rafn Ólafsson Skoðun Sjálfbærni sem drifkraftur verðmætasköpunar Jón Gunnarsson,Sara Júlía Baldvinsdóttir,Helga Margrét Óskarsdóttir,Júlía Huang,Jóhanna Sól Erlendsdóttir,Ólöf Helga Þórmundsdóttir,Alda Marín Jóhannsdóttir,Jóna Rut Vignir,Pétur Melax,Rakel Sara Magnúsdóttir Skoðun Framtíð menntastofnana á Akureyri varðar okkur öll Berglind Ósk Guðmundsdóttir Skoðun Þegar strákar og menn hætta að svara Steindór Þórarinsson Skoðun Skoðun Skoðun Aðflæðisvandinn Finnur Pálmi Magnússon skrifar Skoðun Milli tveggja kosta - Efnahagslegt staðreyndatékk á framtíð Íslands Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fólkið sem þurrkaði út heilbrigðiseftirlitið Pétur Halldórsson skrifar Skoðun Sjálfbærni sem drifkraftur verðmætasköpunar Jón Gunnarsson,Sara Júlía Baldvinsdóttir,Helga Margrét Óskarsdóttir,Júlía Huang,Jóhanna Sól Erlendsdóttir,Ólöf Helga Þórmundsdóttir,Alda Marín Jóhannsdóttir,Jóna Rut Vignir,Pétur Melax,Rakel Sara Magnúsdóttir skrifar Skoðun Upplýsingaóreiða formanns utanríkismálanefndar Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Millistjórnendur standa frammi fyrir stærstu breytingu vinnumarkaðarins Gísli Rafn Ólafsson skrifar Skoðun Framtíð menntastofnana á Akureyri varðar okkur öll Berglind Ósk Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Vex Ísland í eina átt? Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Dregur til tíðinda Hannes Pétursson skrifar Skoðun Þegar strákar og menn hætta að svara Steindór Þórarinsson skrifar Skoðun Mikilvægir áfangar í orkumálum Vestfjarða Arna Lára Jónsdóttir skrifar Skoðun Spænski draumurinn – Ungt fólk í leit af sól, rólegheitum og eigið fé Hans Birgisson skrifar Skoðun Gervigreind í ráðningum - stuðningur eða staðgengill? Helga Jóhanna Oddsdóttir skrifar Skoðun Opinber gögn eru þjóðarauðlind – ríkið verður að mynda eigið mállíkan Haukur Arnþórsson skrifar Skoðun Hraðtíska kallar á aðgerðir Norðurlanda Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Fíllinn í stofunni Eldur Smári Kristinsson skrifar Skoðun Framtíð heilbrigðisþjónustu á Akureyri er í sjónmáli Sindri S. Kristjánsson skrifar Skoðun Engar formlegar aðlögunarviðræður við ESB mögulegar án umsóknar Íslands um aðild Júlíus Valsson skrifar Skoðun Þú þarft ekki samninginn til að sjá það sem mestu skiptir Daði Freyr Ólafsson skrifar Skoðun Þegar orðaslagurinn stríðir við þjóðarsálina Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Gervigreind er ekki sjálfkrafa góð eða slæm. Hún er alin upp Helgi S. Karlsson skrifar Skoðun Það er mikið talað um ESB. En hver á Ísland í raun? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Kjósa Íslendingar með fótunum? Hjálmar Vilhjálmsson skrifar Skoðun Þegar Alþingi virkar fyrir Ísland Guðmundur Ari Sigurjónsson skrifar Skoðun Lítil þjóð, stór tækifæri Þórður Birgisson skrifar Skoðun Hvalveiðar – þjóðarskömm sem verður að heyra sögunni til Helgi Felixson skrifar Skoðun Þjóðargersemi Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Sæti við borðið – eða sæti á ganginum? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Ég vil ráða mínu sumarfríi Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Mannmiðjuvillan og dýradráp Íslendinga Rósa Líf Darradóttir skrifar Sjá meira
Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður.
Millistjórnendur standa frammi fyrir stærstu breytingu vinnumarkaðarins Gísli Rafn Ólafsson Skoðun
Sjálfbærni sem drifkraftur verðmætasköpunar Jón Gunnarsson,Sara Júlía Baldvinsdóttir,Helga Margrét Óskarsdóttir,Júlía Huang,Jóhanna Sól Erlendsdóttir,Ólöf Helga Þórmundsdóttir,Alda Marín Jóhannsdóttir,Jóna Rut Vignir,Pétur Melax,Rakel Sara Magnúsdóttir Skoðun
Skoðun Milli tveggja kosta - Efnahagslegt staðreyndatékk á framtíð Íslands Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Sjálfbærni sem drifkraftur verðmætasköpunar Jón Gunnarsson,Sara Júlía Baldvinsdóttir,Helga Margrét Óskarsdóttir,Júlía Huang,Jóhanna Sól Erlendsdóttir,Ólöf Helga Þórmundsdóttir,Alda Marín Jóhannsdóttir,Jóna Rut Vignir,Pétur Melax,Rakel Sara Magnúsdóttir skrifar
Skoðun Millistjórnendur standa frammi fyrir stærstu breytingu vinnumarkaðarins Gísli Rafn Ólafsson skrifar
Skoðun Spænski draumurinn – Ungt fólk í leit af sól, rólegheitum og eigið fé Hans Birgisson skrifar
Skoðun Opinber gögn eru þjóðarauðlind – ríkið verður að mynda eigið mállíkan Haukur Arnþórsson skrifar
Skoðun Engar formlegar aðlögunarviðræður við ESB mögulegar án umsóknar Íslands um aðild Júlíus Valsson skrifar
Millistjórnendur standa frammi fyrir stærstu breytingu vinnumarkaðarins Gísli Rafn Ólafsson Skoðun
Sjálfbærni sem drifkraftur verðmætasköpunar Jón Gunnarsson,Sara Júlía Baldvinsdóttir,Helga Margrét Óskarsdóttir,Júlía Huang,Jóhanna Sól Erlendsdóttir,Ólöf Helga Þórmundsdóttir,Alda Marín Jóhannsdóttir,Jóna Rut Vignir,Pétur Melax,Rakel Sara Magnúsdóttir Skoðun