Safnstjórinn segir þessa flugvél merkasta gripinn

Kristján Már Unnarsson skrifar 14. febrúar 2026 07:57

Steinunn María Sveinsdóttir, safnstjóri Flugsafns Íslands, sýnir TF-HIS, flugvél Björns Pálssonar sem lagði brautina að sérhæfðu sjúkraflugi á Íslandi. Egill Aðalsteinsson

Þegar spurt er hvaða flugvélar hafa markað dýpst spor í flugsögu Íslands nefna sumir þristinn eða Boeing 757-þotuna. En það heyrast einnig raddir sem segja litla Cessnu 180 skipa stóran sess og safnstjóri Flugsafnsins á Akureyri segir vél af þeirri gerð merkasta dýrgrip safnsins.

Í kvöldfréttum Sýnar og þætti Flugþjóðarinnar um litlu flugfélögin vekur Hörður Guðmundsson athygli okkar á þætti lítillar einshreyfils stélhjólsvélar í flugsögu Íslands, Cessna 180, en hann byrjaði með slíka vél hjá Flugfélaginu Erni á Ísafirði árið 1970.

„Þessar vélar brutu blað í íslenskri flugsögu á þeim tíma þegar notkun sjóflugvéla er að minnka. Þá eru þessar vélar að koma inn og það verða fleiri og fleiri litlir lendingarstaðir hringinn í kringum landið,“ segir Hörður en hér má sjá sjö mínútna upphafskafla þáttarins.

Þegar við spyrjum safnstjóra Flugsafns Íslands, Steinunni Maríu Sveinsdóttur, hvern hún telji merkasta dýrgrip safnsins, þá nefnir hún TF-HIS, Cessnu 180, sjúkraflugvél Björns Pálssonar.

„TF-HIS stendur fyrir svo margt í íslenskri flugsögu. Þannig að ef ég ætti að velja svona einn, ef þú myndir snúa upp á höndina á mér, þá myndi ég segja TF-HIS.

Þessi flugvél er notuð til þess að bjarga fólki í neyð á þeirra erfiðustu stundum. Þegar Björn Pálsson sjúkraflugmaður fer á henni út um allt land, og meðal annars til Grænlands líka, til þess að sækja fólk. Þá er þessi flugvél komin til bjargar,“ segir Steinunn en hér má sjá frétt Sýnar:

Hún segir konur í Slysavarnafélaginu hafa safnað fé og bakað kökur til að unnt væri að kaupa hana. Einnig hafi þeir Agnar Kofoed-Hansen og Björn Pálsson farið á henni um landið til að leita uppi lendingarstaði.

„Björn Pálsson, hinn þekkti sjúkraflugmaður, var einna fyrstur með svona vél. Tryggvi Helgason á Akureyri, eða bróðir Tryggva, hann sem fórst í Vaðlaheiði, þeir lögðu svona brautina og fóru vítt og breitt um landið og mældu út litla staði til að lenda á,“ segir Hörður.

Hörður Guðmundsson við einshreyfils stélhjólsvél af gerðinni Cessna 185.Egill Aðalsteinsson

Og það var sams konar vél sem Kolbeinn Ingi Arason flaug þegar hann hóf störf hjá Flugfélagi Austurlands á Egilsstöðum árið 1975.

„Þetta var yndisleg flugvél og hún var mjög góð náttúrulega í þessu skaki, hún er öflug vél. Þetta er ein af fáum vélum sem eru komnar af teikniborðum þannig að þær geta borið jafnþyngd sína innvortis eins og þær eru þungar,“ segir Kolbeinn.

Kolbeinn Ingi Arason flaug svona vél hjá Flugfélagi Austurlands.Egill Aðalsteinsson

„Þetta er alveg frá frábært flugtæki. Ég held að það hafi ekkert í sjálfu sér tekið þessu fram, flugeðlisfræðilega séð,“ segir Hörður.

„Þetta er fínn vængur á þessari flugvél og passar svo vel við þessar aðstæður sem við erum með,“ segir Ómar Ólafsson flugstjóri sem flaug TF-HIS þegar hann vann hjá Birni Pálssyni.