Já­kvæður tónn í Norðurþingi um sam­starf við Car­b­fix

Ný sameiginleg viljayfirlýsing Carbfix og Norðurþings var samþykkt á fundi sveitarstjórnar í gær. Hún hefur ekki verið undirrituð og því enn ekki birt opinberlega en fram kom á fundinum að henni væri ætluð að ramma inn næstu skref við mögulega kolefnismóttöku- og förgunarstöð á iðnaðarsvæðinu á Bakka. Áður höfðu Norðurþing og Carbfix gert með sér styttri viljayfirlýsingu í febrúar.

Katrín Sigurjónsdóttir, bæjarstjóri, sagði að áætlað væri að næstu skref þar sem unnið yrði að því að móta samninga og hvernig verkefnið gæti litið út tækju tólf vikur frá samþykkt viljayfirlýsingarinnar. Fyrst og fremst ætti að leiða til lykta hvort verkefni hentaði á Bakki.

Á meðal þess sem þarf að gerast er að staðsetja mannvirki og borgteiga, uppfæra samskipta- og kynningaráætlun, fara yfir áform um varmaöflun og matsáætlun sem verður skilað til Skipulagsstofnunar auk breytingar á skipulagi sem þarf að gera og mótunar vöktunaráætlunar fyrir starfsemina, að því er kom fram í máli Helenar Eydísar Ingólfsdóttur, bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins.

Stolt og spennt fyrir verkefninu

Svonefnd Coda Terminal-stöð Carbfix á Bakka væri ætlað að taka á móti gróðurhúsalofttegundinni koltvísýringi sem yrði fluttur með skipum frá Evrópu. Þar yrði kolefninu fargað með því að dæla því ofan í berglög með tækni sem Carbfix þróaði við Hellisheiðarvirkjun.

Carbfix fékk um sautján milljarða króna styrk frá nýsköpunarsjóði Evrópusambandsins til þess að reisa Coda-stöð í Hafnarfirði. Viðræður standa yfir um hvort Carbfix geti nýtt styrkinn annars staðar eftir að hætt var við áformin í Hafnarfirði fyrr á þessu ári.

Í Hafnarfirði lýstu leiðtogar meirihluta Sjálfstæðis- og Framsóknarflokk efasemdum um ágæti verkefnisins eftir háværa andstöðu hluta íbúa.

Jákvæðari tón kvað þó við hjá þeim sveitarstjórnarmönnum í Norðurþingi sem kvöddu sér hljóðs á sveitarstjórnarfundinum í gær.

Aldey Unnar Traustadóttir, fulltrúi Vinstri grænna, sagðist hafa verið full efasemda um verkefni í upphafi þar sem hún hefði velt fyrir sér hvort það væri siðferðislega rétt að taka við koltvísýringi frá öðrum löndum. Hún væri nú mjög spennt fyrir verkefninu og stolt af því ef það kæmi til Norðurþings. Benóný Valur Jakobsson, fulltrúi Samfylkingarinnar, tók undir sjónarmið hennar.

Hjálmar Bogi Hafliðason, forseti sveitarstjórnar og fulltrúi Framsóknarflokksins, sagði verkefnið spennandi. Það snerist um að nýta auðlindir, skapa tekjur og störf í sveitarfélaginu. 

Sögð skapa „fjölmörg störf“

Fyrir á fleti á Bakka er kísilverksmiðja PCC. Fram kom í vikunni að verksmiðjan glímdi við bráðan rekstrarvanda og mögulega þyrfti hún að stöðva framleiðslu sína vegna erfiðra aðstæðna á mörkuðum. Um 130 manns starfa hjá PCC eftir enduskipulagningu fyrr á þessu ári þar sem stöðugildum var fækkað um tuttugu.

Ekki hefur komið fram hversu mörg störf Coda Terminal-stöð á Bakka gæti skapað. Í kynningu frá Carbfix sem var lögð fyrir í byggðaráði Norðurþings í síðasta mánuði kom fram að stöðin skapaði „fjölmörg störf“ bæði á framkvæmdartíma og rekstrartíma verkefnisins.

Markmið Carbfix er að taka við allt að þremur milljónum tonna af koltvísýringi á ári og farga honum. Það er hátt í einn fjórði af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi, og ríflega öll samfélagslosun landsins árið 2023.

Koltvísýringurinn kæmi frá iðnaðarútblæstri í erfitt sem erfitt er að koma í veg fyrir. Þar er átt við kolefnislosun sem á sér stað í ýmsum iðnferlum, til dæmis við framleiðslu á sementi, áli og kísilmálmi, en ekki bruna á jarðefnaeldsneyti.

Milliríkjanefnd Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar hefur sagt að kolefnisföngun og -förgun sé mikilvæg til þess að markmið um að takmarka hlýnun við 1,5 gráðu á þessari öld náist. Slíkar aðferðir séu sérstaklega mikilvægar til þess að jafna út losun frá uppsprettum þar sem erfitt er að koma í veg fyrir hana, líkt og frá þeim iðnaði sem Carbfix vill eigi viðskipti við.

Vegna þess að koltvísýringur safnast fyrir í lofthjúpnum verður kolefnisförgun einnig nauðsynleg til þess að vinda ofan af hlýnun fari hún fram yfir þau mörk sem mannkynið hefur sett sér og virkar óumflýjanleg að gerist miðað við áframhaldandi losun gróðurhúsalofttegunda.