Bjargar börnum á Gasa og vinnur meið­yrða­mál á Ís­landi

Málið á rætur sínar að rekja til ummæla sem María Lilja viðhafði um Huginn Þór í tengslum við Facebookhópinn DaddyToo. Um var að ræða hóp feðra sem töldu sig órétti beittan af barnsmæðrum sínum. Nafn hópsins vísar til feðra og einnig metoo-hreyfingarinnar.

Huginn Þór taldi vegið að æru sinni og höfðaði mál til heimtu miskabóta og til þess að ummælin yrðu dæmd dauð og ómerk. Hér að neðan má sjá ummæli Maríu Lilju:

Á Facebooksíðu hennar 18. maí 2018:

„Ofbeldismenn að beita konu kúgunum og ofbeldi. Way to proof a point hálfvitar.“

Á Facebooksíðunni Fjölmiðlanördar 10. mars 2018:

„Hefði það drepið blaðakonu að googla feril þessara ofbeldismanna sem fá hér að halda uppteknum hætti og hrella barnsmæður sínar óáreittir ? Hér eru hrottar sem berja konur og börn að stunda grimma sögufölsun sér í hag.“

Á Facebooksíðunni Fjölmiðlanördar 10. mars 2018:

„Hvað með að flodda þetta millumerki með dómum um þá og viðtölum við mæður sem hafa orðið fyrir ofbeldi frá þeim.“

Héraðsdómur Reykjavíkur komst að þeirri niðurstöðu í apríl 2022 að sú tjáning sem um var deilt rúmaðist innan tjáningarfrelsis Maríu Lilju samkvæmt tjáningarfrelsisákvæðum stjórnarskrárinnar og Mannréttindasáttmála Evrópu. Takmörkun tjáningar hennar með ómerkingu ummæla eða skyldu til greiðslu miskabóta teldist þannig ekki uppfylla skilyrðið um nauðsyn í lýðræðislegu þjóðfélagi.

Huginn var ósáttur við niðurstöðuna og áfrýjað til Landsréttar. Fyrri áfrýjun hans var vísað frá réttinum en Huginn flutti mál sitt sjálfur. Greinargerð hans fyrir Landsrétti taldi 49 blaðsíður sem var bæði mun lengri en stefnan í málinu og dómur héraðsdóms. Þannig væri hún í engu samræmi við umfang málsins og fjallaði um hluti sem kæmu málinu ekki við.

Huginn leitaði þá til Hæstaréttar sem felldi frávísunarúrskurð Landsréttar úr gildi. Hæstiréttur féllst á það að ýmsir annmarkar hefðu verið á málatilbúnaði Hugins Þórs en taldi ekki næg efni til að vísa málinu frá. Fór málið því aftur til Landsréttar sem tók málið fyrir.

Með ofbeldisdóm á bakinu

Leit Landsréttur til þess við ákvörðun sína að ummælin hefðu verið sett fram í tilefni af gagnrýni Maríu Lilju á viðtal við forsvarsmenn Daddytoo, þeirra á meðal Huginn. Í frétt DV um hópinn hefði komið fram að markmið hópsins værir einkum að berjast fyrir rétti feðra til umgengni við börn sín og tálmunum mæðra.

Þegar ummælin hefðu verið viðhöfð hefði barnsmóðir Hugins þegar komið fram í viðtali og lýst ofbeldi af hans hálfu. Hann hefði sjálfur tjáð sig ítarlega um mál sitt og barnsmóðurinnar. Þá hefði legið fyrir að einn fjórmenninganna hefði verið dæmdur fyrir ofbeldi. Einnig hefði nafngreind kona komið fram í viðtali og lýst heimilisofbeldi enn ein þeirra sem voru í viðtalinu.

María Lilja hefði verið þátttakandi í almennri umræðu um mikilvægt samfélagslegt málefni sem ætti erindi við almenning. Því nyti hún rúms tjáningarfrelsis. Leit Landsréttur svo á að María Lilja hefði verið í góðri trú um að nægjanleg tilefni væri fyrir ummælum sínum.

Upptekin í Palestínu

María Lilja hefur verið að reyna að hjálpa 128 Palestínumönnum, aðallega börnum, frá Gasa og til Íslands. Fólkið hefur dvalarleyfi hér á landi vegna fjölskyldutengsla.

María Lilja er nú ein eftir úr íslendingahópnum í Kaíró eftir að Bergþóra Snæbjörnsdóttir og Kristín Eiríksdóttir héldu af stað til Íslands til að fylgja palestínskri móður og þremur börnum hennar heim. Þær hafa síðustu daga verið í sjálfboðaliðastarfi við að aðstoða fólk sem er með dvalarleyfi á Íslandi að komast út úr Gasa og yfir landamæri Rafah. 

Tvær íslenskar konur eru síðan á leiðinni út til Kaíró til að veita Maríu Lilju liðsinni, það eru þær Sema Erla Serdar og Sigrún Johnson. Þær lenda í Kaíró í kvöld.

Í morgun hitti María Lilja aðra unga palestínska móður með þrjú börn sem komst á dögunum yfir landamæri Rafah en María ætlar að hjálpa fjölskyldunni að komast alla leið til Íslands með aðstoð alþjóðafólksflutningastofnunarinnar.

Nánar um það í fréttinni að neðan.