Plast­poka­blæti skrif­ræðisins komið út í móa

Morgunblaðið greindi frá því í vikunni að frá og með 3. júlí næstkomandi megi matvöruverslanir ekki lengur hafa niðurbrjótanlega burðarpoka, sem hafa gengið undir nafninu maíspokar, lengur til sölu við afgreiðslukassana.

Ólafur Hauksson, eigandi og framkvæmdastjóri almannatengslastofunnar Proforma, gerir þetta að umtalsefni á Facebook-síðunni Báknið burt. Ólafur veit ekki hvort hann á að hlæja eða gráta. „Þegar maður heldur að báknið geti ekki toppað sig, þá kemur Mogginn inn um bréfalúguna með þessa mögnuðu umfjöllun um plastpokablæti skrifræðisins,“ skrifar Ólafur. Hann bendir á að vörur í verslunum séu oftar en ekki pakkaðar inn í plast.

„En fókusinn hjá bákninu er bara á burðarpoka úr plasti (jú og sogrör). Slíkir pokar eru svo mikið þarfaþing að enginn hendir þeim á víðavangi, heldur notar undir sorpið. Fátt er betra fyrir umhverfið en góður og vandaður burðarpoki úr plasti. Til að mæta umhverfisverndarblæti báknsins hafa verslanir á borð við Krónuna tekið upp pappírspoka. Þeir eru gagnslausir undir rusl og fara ónotaðir í endurvinnslutunnuna.“

Plastpokadeild ráðuneytisins í sínum heimi

Ólafur dregur skrifræðið sundur og saman í jökulköldu háði í sínum pistli. Bendir á að plast pappírspokarnir séu sjö sinnum þyngri og plássfrekari en plastburðarpokarnir. Það kosti margfalt meira að flytja þá til landsins. 

„En bákninu er slétt sama. Pappírspokarnir tilheyra pappírspokadeild ráðuneytisins en ekki plastpokadeild þess og kemur henni því ekki við.“

Þetta minnir helst á Monty Python-skets. Guðmundur Marteinsson framkvæmdastjóri Bónus segir þetta enda hálf skrítið, í samtali við Vísi.

„Ég get ekki sagt annað. Það er ekki verið að banna maíspokana, heldur skerða aðgengið; verið að reyna að gera neytendum erfitt fyrir með að kaupa þessa poka. Þvinga þá í að kaupa fjölnotapoka, en þeir eru líka skilgreindir sem plast þannig að þeir mega ekki heldur vera á afgreiðslusvæðinu. Þetta er grátbroslegt. Það er góður vilji að baki við hjá umhverfisráðherra en framkvæmdin er alveg galin.“

Guðmundur bendir á að umhverfisráðherra sé að reyna að sporna gegn einnota umbúðanotkun, sem burðarpokinn gamli er ekki. Og á það hafi verið reynt að benda ítrekað en án árangurs.

„Fólk notar þessa poka svo undir ruslið. Og einhvern veginn þarftu að losna við ruslið og burðarpokinn hefur verið notað til þess. Held að þetta sé ekkert rosalega ígrundað hjá þeim.“

Aldrei haft samband við Bónus

Bréfpokarnir sem umhverfisráðherra vill að almenningur noti, það þarf miklu meira magn af þeim, og hvað varðar flutning á þeim til landsins þá þarf átta gáma undir sama magn og af maíspokum. Þannig er hlutfallið.

„Hugmyndafræðin hjá þeim er að skerða aðgengi. Það er ekki verið að banna þessa poka,“ segir Guðmundur og bendir á að það hafi verið misvísandi fréttaflutningur af þessari tilskipun. „Þeir eru áfram leyfilegir en mega ekki vera við höndina á kassasvæðinu. Annað hvort verður kúnni að taka með sér poka að heiman, sem er alltaf að aukast, eða í verslunarferðinni inni í búðinni að spotta þá þar og kippa með sér. 

Þú þarft að vera búinn að ákveða hvað þú þarft marga poka, ef þeir eru of fáir þarf að fara aftur inn í búð og sækja hann.“

Guðmundi þykir skjóta skökku við að aldrei, á neinu stigi, hafi verið leitað til þeirra hjá Bónus sem einmitt eru að höndla með þá vöru sem er undir. Þau eru aldrei höfð með í ráðum hvað varðar slíkar ákvarðanir. „Ekki að við séum sérfræðingar í umhverfismálum en við hljótum að geta komið með einhverja punkta. Við erum að vinna við þetta alla daga. Ég held að það hefði verið ágætt að fá fram okkar sjónarmið.“

Ekkert plast í maíspokunum

Maíspokarnir sem Bónus selur fá þeir frá fyrirtæki sem heitir Novamont sem er stærsti framleiðandi þessara poka á heimsvísu. Guðmundur segir að vænta sé yfirlýsingar frá því fyrirtæki vegna þessa að það sé svo að í þessum pokum er ekkert plast. Þannig virðist málið allt á misskilningi byggt.

„Umhverfisstofnun hér er að túlka þessa reglugerð miklu dýpra en aðrir í Evrópu gera. Það er orðinn skortur á þessum pokum, allir í Evrópu eru að færa sig yfir í þessa poka og þetta er orðið framleiðsluvandamál.“

Guðmundur útskýrir að um sé að ræða einskonar ferskvöru. Eftir því sem pokinn eldist þá fari styrkurinn úr pokunum. Eins og margir þekkja sem hafa reynt að nota pokann undir heimilissorp, botninn gefur sig og allt út um allt flestum til mikillar gremju.

„Það eru allir sammála um að framleiðsla á vöru úr plasti til einnota er sóun; óumhverfisvænt og við eigum að reyna forðast það í lengstu lög. En þetta er ekki alveg nægilega vel ígrundað. Það sem hefur gerst er að sala á plastruslapokum hefur aukist. Einhvern veginn þarftu að losna við heimilissorpið. Það er staðreyndin sem þú stendur frammi fyrir heima hjá þér,“ segir Guðmundur.