75 prósent látinna NFL-leikmanna með heila­skaða

CTE er taugahrörnunarsjúkdómur í heila sem tengdur er við íþróttir með miklum höfuðhöggum, til að mynda amerískan fótbolta.

Nígerísk-bandaríski læknirinn Bennet Omalu setti hugtakið CTE fram í grein árið 2005 eftir að hafa rannsakað fyrrum NFL-leikmanninn Mike Webster, sem lést árið 2002 eftir að hafa hagað sér óvenjulega um nokkurt skeið áður en hann svipti sig lífi.

Fjölmargir leikmenn í NFL hafa sýnt einkenni CTE eftir að ferli þeirra lauk, sem hvað helst sýnir sig í snemmbúnum vitglöpum, ofbeldishneigðri hegðun og þunglyndi.

Árið 2015 féllst deildin á að greiða einn milljarð bandaríkjadala í bótagreiðslur til að leysa þúsundir málsókna fyrrum leikmanna sem þjáðust af tauga- og/eða heilaskaða.

CNN greinir frá niðurstöðum rannsóknarinnar, sem birtist í JAMA Network Open og var unnin af vísindamönnum við Boston-háskóla, Mass General Brigham og Concussion & CTE Foundation, segir að hún sé fyrsta heildstæða tilraun vísindamanna til að átta sig á algengi CTE meðal látinna fyrrverandi leikmanna NFL-deildarinnar.

Sumir sömu vísindamanna birtu grein í ágúst þar sem áætlað var að einn af hverjum fjórum fyrrverandi leikmönnum NFL-deildarinnar sem létust á árunum 2016 til 2021 hefði verið með CTE.

Aðrar rannsóknir hafa sýnt fram á að yfir 90 prósent fyrrverandi leikmanna sé með sjúkdóminn, þar sem voru þó vísbendingar um valskekkju.

Aðeins greinanlegt eftir fráfall

Aðeins er hægt að greina taugahrörnunarsjúkdóminn eftir andlát og rannsóknir á því að þróa próf fyrir CTE meðan fólk er á lífi standa enn yfir.

Af þeim sökum vöruðu vísindamenn sem sinntu rannsókninni við því að matið ætti aðeins við um látna leikmenn NFL-deildarinnar og segði ekki fyrir um algengi CTE meðal núlifandi leikmanna.

Rannsóknin fjallar heldur ekki um algengi meðal leikmanna í háskóla- eða unglingaliðum. Meðal annarra fyrirvara var að rannsóknin gefur ekki til kynna hvaða einkenni, ef einhver, hefðu komið fram hjá leikmönnunum sem gætu hafa tengst CTE.

CTE er flokkað í stig frá I til IV eftir alvarleika. Einkenni koma oft ekki fram á fyrstu stigunum, að sögn vísindamanna.

75 prósent með CTE

Julia Gallini, aðalhöfundur greinarinnar, sagði í yfirlýsingu að áætlað algengi upp á nærri 75 prósent væri „áhyggjuefni“ og að leggja þyrfti meira af mörkum „til að styðja fjölskyldur, greina CTE meðan fólk er á lífi og meðhöndla einkenni sem tengjast CTE.“

Fyrri rannsóknir á CTE hafa sætt gagnrýni fyrir valskekkju, þar sem þær byggðust á heilum sem leikmenn gáfu, en þeir voru líklegri til að hafa haft einkenni meðan þeir lifðu.

Nýjasta rannsóknin náði til 2.362 tilfella. Í henni voru sameinuð gögn um 396 leikmenn sem gáfu heila sinn og skrár bandarísku dánarskrárinnar (National Death Index) um þá 1.966 látnu leikmenn sem gerðu það ekki.

Samanborið við þá sem ekki gáfu heila sinn voru gjafarnir í rannsókninni líklegri til að vera hvítir, hafa látist yngri og hafa leikið lengur í NFL-deildinni. Nærri 94% gefinna heila reyndust með CTE.

„Jafnvel eftir að tekið hefur verið tillit til mismunandi tíðni heilagjafa benda niðurstöður okkar til þess að algengi CTE meðal látinna leikmanna NFL-deildarinnar sé enn hátt,“ sagði í greininni.

Deildin hvetur leikmenn til að leita úrræða

NFL-deildin sagði í yfirlýsingu að hún „leitist stöðugt við að gera íþróttina öruggari, meðal annars með aðgerðum sem miða að því að fækka heilahristingum og höfuðhöggum.

„Við hvetjum fyrrverandi leikmenn til að nýta sér þessi úrræði til að greina vanda og leita meðferðar þegar þeir hafa áhyggjur af heilsu sinni.“

Leikmannasamtök NFL-deildarinnar (NFL Players Association) sögðu að slíkar rannsóknir „skipti sköpum til að auka skilning okkar á langtímaáhrifum amerísks fótbolta.“