Gæti gjörbreytt því hvernig fólk kaupir inn

Agnar Már Másson skrifar 11. ágúst 2026 19:10

Koma þyrfti á eins konar áfyllingarkerfi í verslunum. Gert er ráð fyrir því að árið 2030 verði 10 prósent drykkjarvöru í fjölnotapakkningu, síðan væri hægt að skila ílátinu, það hreinsað og svo fyllt aftur á það. Smá eins og gömlu kókflöskurnar. Vísir/Vilhelm

Samtök verslunar og þjónustu lýsa áhyggjum af nýrri Evrópureglugerð sem gæti gjörbreytt því hvernig neytendur versla í matinn. Til að draga úr umfangi plastumbúða á að leggja hluta matvöruverslana undir áfyllingarstöðvar. Þá gætu drykkjarvörur og jafnvel skyndibiti verið seld í fjölnota umbúðum, sem ætti svo aftur að skila til söluaðilans.

Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu, hefur þungar áhyggjur af nýrri umbúðareglugerð Evrópusambandsins sem tekur gildi í mánuðinum og verður að líkindum innleidd á Íslandi á grundvelli EES-samningsins.

Til að draga úr vægi einnota umbúða er meðal annars stefnt að því að árið 2030 verði um 10 prósent af söluplássi matvöruverslana sem eru stærri en 400 fermetrar lagt undir áfyllingarstöðvar þar sem neytendur myndu fylla á fjölnota umbúðir.

Þá eigi 10 prósent af drykkjarvörum í verslunum að vera seld í endurnýtanlegum umbúðum – og um 40 prósent árið 2040 – svo að hægt verði að skila þeim í verslunina sem muni svo fylla aftur á ílátið.

„Margir þekkja gömlu kókflöskuna sem er fyllt og seld í verslun og fyllt aftur á hana og hún aftur sett í sölu,“ útskýrir Benedikt.

Reglugerðin er kölluð PPWR og á að draga úr umbúðaúrgangi. Þó að Benedikt telji markmið reglugerðarinnar að mestu jákvæð telur hann að þeim fylgi umfangsmiklar kvaðir og kostnaður fyrir framleiðendur, sem gætu þurft að taka nýjar umbúðir í notkun og jafnvel fjárfesta í nýjum pökkunarlínum.

Hann segir að þetta eigi einnig við um skyndibitastaði, sem verði frá og með árinu 2028 látnir afhenda vörur í endurnýtanlegum umbúðum og taka svo á móti þeim á ný, væntanlega gegn gjaldi.

„Þar eru uppi fjölmörg álitamál sem snúa að bara svona heilnæmi matvælanna þegar þau eru bara ekki geymd í umbúðum eða í einhverjum stöðluðum umbúðum sem hafa sannað gildi sitt.“

Benedikt telur reglugerðina geta haft þveröfug áhrif á Íslandi og leitt til þess að efnisnotkun í umbúðir aukist á Íslandi og í nágrannaríkjum, sem séu þegar með hátt endurvinnsluhlutfall.

„Enda má gera ráð fyrir að meginhluti regluverksins hafi verið svona hannaður með hliðsjón af þörfum og ástandi í Mið- og Suður-Evrópu, sem kannski á ekki við hér og í ýmsu tilliti erum við komin bara lengra en þau ríki sem þar eru.“

Einnig var rætt við Benedikt um málið í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag.

Verslun Neytendur Matvöruverslun Umhverfismál

Mest lesið

Fleiri fréttir