Skiptir krabbameinsmeðferðinni í fjóra leik­hluta

Frá því hún greindist í mars hefur baráttuhugur og elja einkennt nálgun hennar á veikindin. Hún hefur skipt meðferðarferlinu upp í fjóra leikhluta, sett sér eitt markmið í einu og ögrað sjálfri sér í gegnum ferlið. Fyrst stefndi hún að því að syngja einsöng á vortónleikum eftir átta lyfjagjafir. Nú er maraþonið næsta verkefni.

Guðný, sem tók þátt í fyrstu þáttaröð X Factor árið 2007, segist hvorki ætla að gera lítið úr alvarleika veikindanna né leyfa þeim að taka yfir lífið. Hún leyfir sér að óttast, gráta og eiga slæma daga en jákvæðni og bjartsýni eru þó leiðarljósið. Hún ætlar samt að mæta í næsta leikhluta.

Jákvæðni og bjartsýni að leiðarljósi

Guðný greindist með þríneikvætt brjóstakrabbamein í mars. Hún segir að greiningin hafi breytt sýn hennar á lífið á einu augnabliki.

„Þetta gerðist strax á fyrstu sekúndu. Þetta var ekki eitthvað sem gerðist smám saman. Allt í einu röðuðust stjörnurnar einhvern veginn saman og ég hugsaði: „Hvað er ég eiginlega búin að vera að gera í lífinu?“ Maður horfir allt í einu á lífið öðrum augum.“

Fyrsta hugsun hennar snerist ekki um hvers vegna hún hefði sjálf greinst heldur hvaða áhrif veikindin gætu haft á börnin hennar fjögur.

Elsta dóttir hennar verður 23 ára í ágúst, tvær yngri dætur eru 13 og 11 ára og yngsti sonurinn er á fimmta ári en verður fimm ára í nóvember. Guðný á auk þess eins árs gamla ömmustelpu.

„Það fyrsta sem ég hugsaði var hvað þetta væri ósanngjarnt gagnvart börnunum mínum. Mér fannst það aldrei ósanngjarnt gagnvart mér, heldur gagnvart þeim að þurfa að eiga mömmu sem væri að ganga í gegnum þetta. Frá fyrstu mínútu var ég samt staðráðin í að sýna þeim að þótt ég væri að greinast með þetta myndi ég halda áfram að gera skemmtilega hluti og ögra sjálfri mér.“

Fyrir Guðnýju felst jákvætt hugarfar ekki í því að bæla niður ótta eða sorg heldur að leyfa þeim ekki að taka yfir.

„Markmiðið er að sýna börnunum mínum að þótt ég sé að ganga í gegnum erfiða hluti og lífið geti alveg verið erfitt velur maður sér hugarfar og hvernig maður vill horfa á lífið. Ég get gert skemmtilega hluti og verið jákvæð gagnvart lífinu. Ég get líka tekið meðvitaða ákvörðun um að liggja ekki bara grátandi í fósturstellingunni uppi í rúmi.“

Meðferðin orðin að körfuboltaleik

Guðný hóf lyfjameðferð í lok mars. Sterku lyfjagjafirnar eru sextán talsins og á síðasti skammturinn að vera gefinn 1. september. Hún fær jafnframt líftæknilyf á þriggja vikna fresti í eitt ár.

Þegar hún greindist var æxlið um fjórir sentímetrar. Krabbameinið var bæði í brjósti og eitlum og flokkast því sem þriðja stigs krabbamein. Engin merki fundust um að sjúkdómurinn hefði dreift sér til annarra líffæra.

Segulómun í lok maí sýndi að æxlið hafði minnkað mjög mikið og svarað lyfjameðferðinni vel. Því er nú líklegt að Guðný fari í fleygskurð en ekki brjóstnám. Hún fer aftur í segulómun 9. ágúst og verður aðgerðin meðal annars skipulögð út frá þeirri rannsókn. Eftir aðgerð tekur geislameðferð við.

„Líklegast verður bara gerður fleygskurður en auðvitað getur allt gerst þegar farið er í aðgerðina. Þá verður líka metið hvað þarf að gera við eitlana. Ég spurði lækninn hvort ég færi alltaf í aðgerð þótt ekkert sæist á myndunum og hann sagði að ég færi alltaf í aðgerð. Mér myndi sjálfri aldrei líða vel án hennar.“

Tvær dætur Guðnýjar æfa körfubolta og hún ákvað því að útskýra meðferðina fyrir þeim sem leik sem skiptist í fjóra leikhluta.

„Maður fer ekki inn í leik ef maður er þegar búinn að ákveða að tapa. Maður fer inn í leikinn með það markmið að vinna. Leikurinn er fjórir leikhlutar og þótt fyrsti leikhlutinn gangi illa þýðir það ekki að maður setjist niður og gefist upp þegar honum lýkur. Ég þurfti að finna leið til að koma þessu til skila til þeirra.“

Fyrsti „leikhlutinn“ stóð í um þrjá mánuði. Guðný segir að hann hafi gengið vel þótt þar hafi verið bæði góðir og slæmir dagar.

„Nú er annar leikhluti hafinn og hann byrjaði ekki sérstaklega vel. En við getum reynt að snúa honum við og það er það sem maður gerir.“

Hætti að syngja í ofbeldissambandi

Guðný var ung að árum þegar hún tók þátt í X Factor árið 2007. Söngurinn hafði fylgt henni frá barnæsku en á árunum eftir keppnina gekk hún í gegnum erfiða tíma.

„Um hálfu ári eftir skilnað kynntist ég öðrum manni sem beitti mig miklu andlegu ofbeldi. Ég losnaði úr sambandinu eftir um fimm ár. Ég segi „losnaði“ vegna þess að ég hafði oft farið frá honum en komið aftur. Það var ekki fyrr en fyrir tveimur eða þremur árum sem ég áttaði mig á því að ekkert af þessum fimm árum var mér að kenna.“

Fyrir fjórtán árum kynntist Guðný núverandi manni sínum, Jóni Kristni Jónssyni, sem hún segir hafa verið klettinn í lífi hennar.

„Ég fór í algjört þrot einhvern tíma í kringum 2018 eða 2019 en hef síðan þá sótt sálfræðitíma og fengið ýmiss konar aðstoð. Það tók mig tíma að sjá að það var ekki ég sem var vandamálið. Þegar ég var í ofbeldissambandinu söng ég ekkert. Ég hætti að syngja vegna þess að ég hafði ekki lengur trú á því að ég gæti það. Það var búið að brjóta mig niður. Fyrir um tveimur árum byrjaði ég svo aftur að syngja einsöng.“

Hún hafði glímt við mikinn kvíða eftir sambandið en lærði með tímanum að beina sjónum að því sem hún gæti breytt og sætta sig við það sem væri utan hennar stjórnar. Æðruleysisbænin hefur hjálpað henni í þeirri vinnu og einnig eftir krabbameinsgreininguna.

„Það þarf ekki endilega að tengjast Guði. Maður biður bara hvað sem er um æðruleysi til að sætta sig við hlutina sem maður getur ekki stjórnað. Ég var með kvíða yfir öllu þar til ég náði einhvern veginn að temja mér þetta. Það eru svo margir hlutir sem maður getur ekkert gert við.“

Náði markmiðinu

Fyrir greininguna hafði Guðný rætt við kórstjóra sinn í Kór Njarðvíkurkirkju um að flytja lagið This Is Me úr kvikmyndinni The Greatest Showman á vortónleikum kórsins. Eftir að hún sagði honum frá greiningunni ákvað hann að láta verða af því.

Guðný vissi þá ekki hvort hún myndi fara fyrst í lyfjameðferð eða aðgerð og ómögulegt var að vita hvernig líkamlegt ástand hennar yrði þegar tónleikarnir færu fram í lok maí.

„Fyrir mér var þetta hans leið til að segja að hann treysti mér til að gera þetta. Ég hugsaði samt hvort hann gerði sér ekki grein fyrir því hvað gæti verið að fara að gerast. Þegar tónleikarnir voru haldnir var ég búin að fara í átta lyfjameðferðir. Það er ekki sjálfgefið að standa í tvo tíma í þröngu og mjög heitu rými og fara síðan að syngja þetta lag.“

Tónleikarnir urðu aðalmarkmið hennar fyrstu mánuðina í meðferð. Hún sagði krabbameinslækninum frá áformunum og spurði hvort eitthvað gæti staðið í vegi fyrir þeim. Hann svaraði að eitt og annað gæti komið upp en Guðný hélt engu að síður fast í markmiðið.

Um tvö hundruð manns voru í Njarðvíkurkirkju þegar hún steig fram. Áður en hún hóf sönginn sagði hún frá því sem hún var að ganga í gegnum.

„Þetta varð markmiðið mitt. Frá þessum tímapunkti vissi ég að þetta væri það sem myndi fleyta mér í gegnum fyrstu mánuðina. Söngurinn var kannski ekki fullkominn, en þetta gekk vel og ég er mjög stolt af því. Það skipti mig meira máli að standa þarna og gera þetta en að allt væri tæknilega fullkomið.“

Býst við að hrunið geti komið síðar

Guðný segist hafa verið tiltölulega heilsuhraust fyrir greininguna og hugsað vel um sig. Eftir að hún greindist tók hún mataræðið enn fastari tökum og hætti meðal annars að drekka Coke Zero og borða sykur.

Hún tekur skýrt fram að ekki hafi verið sýnt fram á að sykur næri krabbameinsfrumur sérstaklega. Fyrir hana snúist breytingin um að hugsa eins vel um líkamann og hún geti.

„Krabbameinslæknirinn minn segir að ekkert sanni það. En ég trúi því að ef ég fer í lyfjameðferð án þess að hugsa eins vel um líkamann og ég get, þá fari hún verr í mig en ella. Ég veit líka að ég er sykurfíkill og get ekki fengið mér bara eitt súkkulaði á viku. Fyrir mig er einfaldara að hætta alveg.“

Guðný segist nú vera að nokkru leyti á sjálfstýringu. Hún mætir í meðferð, reynir að hreyfa sig, sinnir fjölskyldunni og einbeitir sér að næsta verkefni.

Hún útilokar ekki að stærri andleg viðbrögð komi þegar erfiðustu meðferðinni lýkur. Á meðan dagatalið sé fullt af lyfjagjöfum og rannsóknum hafi hún ákveðna stefnu. Eftir á geti óvissan orðið meira áberandi.

„Mér finnst líklegt að einhvers konar hrun komi þegar ég er búin í aðgerðinni og geislunum og fæ mögulega að heyra að ég sé krabbameinslaus. Þá getur maður farið að velta fyrir sér hvort maður sé það í raun og veru. Var kannski ein fruma komin eitthvert þar sem meðferðin nær ekki til? Maður getur farið mjög langt með svona hugsanir.“

Hún segist þó ekki vera reið heldur miklu þakklátari en áður.

„Ég er ekki þakklát fyrir krabbameinið, heldur fyrir allt sem ég hef í kringum mig og var kannski farin að taka sem sjálfsögðum hlut. Ég á heilbrigð börn, þak yfir höfuðið, góða vinnu og góða samstarfs- og kórfélaga.“

Stuðningurinn sem fjölskyldan getur ekki veitt

Guðný og eiginmaður hennar ákváðu strax eftir greininguna að þiggja alla þá þjónustu og aðstoð sem þeim stæði til boða. Hún skráði sig því fljótlega í Ljósið, endurhæfingar- og stuðningsmiðstöð fyrir fólk sem hefur greinst með krabbamein.

Það var ákveðin hindrun að mæta í fyrsta skipti. Guðný er almennt opin en fannst tilhugsunin um að ganga inn í hóp fólks sem hún taldi að þekktist allt vera yfirþyrmandi.

„Ég hugsaði hvort ég ætti bara að setjast niður með konum sem þekktust allar og vera þarna ein. En um leið og maður mætir sér maður að það er alltaf einhver nýr. Maður er bara nýr í fimm mínútur. Sama hversu stórt stuðningsnet maður hefur, þá finnur maður þarna að maður á einhvers staðar heima. Þarna er annað fólk á nákvæmlega sama stað. Maður segir eina setningu og einhver svarar: „Já, ég veit nákvæmlega hvað þú ert að segja.“ Það gefur manni mjög mikið að vera ekki einn í þessu.“

Guðný hefur einnig nýtt sér líkamsræktina í Ljósinu, þar sem sjúkraþjálfari og íþróttafræðingur útbjuggu sérstakt lyftingaprógramm fyrir hana.

„Ég er ekki að segja að fólk í venjulegri líkamsræktarstöð standi og dæmi mann. En maður getur upplifað það þannig þegar maður er ekki líkamlega á sama stað og maður var vanur að vera. Í Ljósinu veit maður að fólkið í kringum mann hefur gengið í gegnum þetta. Sumir eru komnir miklu lengra en maður sjálfur, en þeir skilja.“

Guðný segir að kostnaðurinn sem fylgir veikindunum hafi komið henni á óvart þrátt fyrir að íslenska heilbrigðiskerfið sé gott. Hún hugsar sérstaklega til fólks sem stendur illa fjárhagslega eða hefur ekkert bakland.

Hún hefur einnig lært að það dugi ekki alltaf að segja veiku fólki að láta vita ef eitthvað sé hægt að gera. Fólk í miðju veikindaferli hafi oft ekki orku til að skipuleggja aðstoðina sjálft.

„Ég veit að fólk meinar þetta rosalega vel og myndi í raun hlaupa til ef ég hringdi. En ég myndi bara aldrei hringja og segja að sonur minn væri að gera mig geðveika og spyrja hvort einhver gæti sótt hann. Ef einhver í kringum mig myndi greinast núna myndi ég frekar segja eitthvað á borð við: „Ég sæki barnið þitt í dag“ eða „Ég kem með mat í kvöld.“ Þegar maður er í miðjum aðstæðum er maður ekki að hugsa um að hringja og biðja einhvern að bjarga sér.“

Ætlar að klára tíu kílómetra

Eftir tónleikana í maí vantaði Guðnýju nýtt markmið fyrir sumarið. Hún hefur aldrei talið sig vera hlaupara og glímdi sem barn við áreynsluasma.

Hún hefur nú ákveðið að fara tíu kílómetra í Reykjavíkurmaraþoninu á meðan hún er enn í krabbameinsmeðferð og safnar áheitum fyrir Ljósið.

Markmiðið er ekki að ná ákveðnum tíma eða hlaupa alla vegalengdina án þess að stoppa. Hún ætlar að hlaupa hægt, ganga þegar þess þarf og halda áfram þar til hún kemur í mark.

„Þetta snýst um að sýna að sama hvert dagsformið er, á hvaða tímabili maður er í lífinu eða hvernig manni líður, þá gerir maður sitt besta þann dag. Í versta falli er markmiðið bara að komast í mark áður en því er lokað. Ég get alveg klúðrað þessu, en ég ætla samt að mæta. Þetta verður hægt hlaup, en ég ætla að klára það.“

Hér má heita á Guðnýju og styðja við starfsemi Ljóssins.