Fimm frum­kvöðlar: Afarnir, pabbarnir og nú 10 ára sonurinn

Við tölum um að erfa þetta og hitt og vísum þar með í einhverja eiginleika sem skara fram úr. Til dæmis hugrekkið, þorið, hugmyndaauðgi og seigluna sem þarf til að ná árangri í nýsköpun.

Og miðað við söguna sem við munum heyra í dag er ekki frá því að allir muni hugsa: Vá, er þetta bara í genunum?

En samt: Við munum líka velta því fyrir okkur hvort það sé eitthvað við æskuna, uppeldið, samtalið okkar og stuðninginn við okkar nánustu sem í raun skýrir þetta allt saman út. Viðhorfið frekar en genin?

Sögumaður dagsins heitir Hinrik Jósafat Atlason, frumkvöðull og stofnandi fyrirtækis sem starfar á Íslandi, í Bandaríkjunum og í Bangladesh: Atlas Primer sem er að þróa samtalshermi með gervigreind.

Meðal frumkvöðla í hans fjölskyldu eru: afar hans, pabbi og nú sonur hans.

„Við feðgarnir erum nýkomnir heim af nýsköpunarviðburði sem haldinn var í Neskaupstað. Þar kynnti Alexander nýja appið sitt Trademon og ég kynnti Atlas Primer,“ segir Hinrik stoltur.

Enda ekki nema von því sonurinn Alexander Jósafat er aðeins 10 ára gamall!

Afarnir

Það er engin tilviljun að feðgarnir og frumkvöðlarnir Hinrik og Alexander hafi tekið þátt í Tæknidegi fjölskyldunnar á Neskaupsstað.

Því þangað er sterk tenging: Föðurafi Hinriks var Jósafat Hinriksson, fæddist árið 1924 í Dalabyggð en fluttist snemma í Norðfjörð og bjó á Neskaupsstað.

„Afi þróaði toghlera fyrir skip og endaði með að selja þá um allan heim,“ segir Hinrik um Jósafat afa sinn og stofnanda Vélaverkstæðis J. Hinrikssonar sem síðar var keypt af Hampiðjunni.

Hinrik lýsir því hvernig fyrirtæki afa hans byrjaði í bílskúrnum heima hjá honum og varð síðan að stóru og þekktu fyrirtæki í Súðavogi, með sölu um allan heim, starfsstöðvar víða og þar af eina risastóra í Mexíkó svo eitthvað sé nefnt.

Sem athafnamaður var nafn Jósafats stórt og þekkt í íslensku atvinnulífi. Um hann birtist til dæmis heil opna minningagreina þegar hann lést í ársbyrjun 1997; að birta tvær heilar síður minningagreina hefur löngum verið staðfesting á hversu mikið vægi hinn látni hafði í íslensku viðskiptalífi og samfélaginu öllu.

„Þriðjudaginn 7. janúar sl. bárust þær fréttir til Neskaupstaðar að Jósafat Hinriksson væri látinn. Norðfirðinga setti hljóða við þessi tíðindi,“ segir meðal annars í einni greininni.

Frumkvöðlagenin koma þó ekki aðeins úr karllegg í fjölskyldu Hinriks. Því langafi hans var Guðlaugur A. Magnússon gullsmiður.

Guðlaugur fæddist á Ísafirði árið 1902 en lést árið 1952, aðeins 49 ára gamall. Þá þegar þekktur gullsmiður í Reykjavík og nokkuð þekktur trompetleikari líka í íslensku tónlistarlífi.

„Hann hannaði jólaskeiðina svokölluðu sem var til á nánast hverju heimili áður fyrr,“ segir Hinrik um þennan afa sinn; skeiðar sem enn er verið að hanna og hafa fyrir löngu síðan sannað gildi sitt sem söfnunargripur.

Því Guðlaugur, sem stofnaði verkstæði á Ísafirði aðeins 21–22 ára gamall, rak Gull- og silfursmiðjuna Ernu og verslunina Guðlaug A. Magnússon sem heitir AM í dag. Bæði fyrirtækin eru enn í dag rekin af afkomendum Guðlaugs og enn í dag er jólaskeiðin góða hönnuð sérstaklega fyrir hver jól og af ýmsum listamönnum.

Pabbarnir

Við skulum næst færa okkur í næstu tvær kynslóðir: Pabbana. Eða synina. Sem báðir störfuðu hjá J. Hinrikssyni um tíma.

Í skemmtilegri grein sem Ægir, tímarit um sjávarútveg, birti árið 1996 segir:

„Óhætt er að segja að vélaverkstæðið J. Hinriksson sé fjölskyldufyrirtæki með stórum staf. Jósafat Hinriksson, sem stofnaði fyrirtækið árið 1963, veitir því enn forstöðu og þar starfa með honum fjórir synir hans. Og ekki nóg með það, heldur hafa auk þess sex barnabörn Jósafats verið við störf í fyrirtækinu í sumar.“

Þegar viðtalið var tekið voru toghlerarnir sem Jósafat hannaði þá þegar seldir til tuttugu landa. Toghlerarnir höfðu þá verið í sölu í tæp 30 ár og er sérstaklega minnst á það í greininni hversu lítið þeir höfðu breyst í útliti.

Atli Jósafatsson, einn þeirra sona sem störfuðu hjá fyrirtækinu, er pabbi Hinriks í Atlas Primer og var á þessum tíma sölustjóri J. Hinriksson.

Eftir að fyrirtækið var selt og sameinað Hampiðjunni má segja að Atli hafi haldið áfram starfi föður síns, þó með nútímalegra sniði. Því toghlerarnir sem Atli hefur þróað eru hátæknilegur búnaður.

Fjölnota toghlerar seljast grimmt segir í fyrirsögn Vísis um toghlera Atla í frétt árið 2011 en þá þegar voru toghlerarnir sem hann er að þróa komnir í skip á Íslandi, á Bretlandseyjum, í Frakklandi, Suður-Afríku og Suður-Ameríku.

Í viðtali við Vísi fyrr á þessu ári kynntumst við síðan Hinriki, syni Atla. Sem hélt þó ekki starfinu áfram í sjávarútvegi heldur færði sig yfir í tækniveröld gervigreindarinnar.

Það var reyndar löngu áður en við flest hin höfðum nokkuð um þessa tækni heyrt. Því Hinrik fór að læra um gervigreind í meistaranámi í Bretlandi árið 2004. Um fyrirtæki Hinriks, Atlas Primer, má lesa hér að neðan en það hefur þróað samtalshermi til að æfa okkur fyrir öll erfiðu samtölin; hvort sem er í leik eða starfi.

„Við bræðurnir gerum stundum grín að því að við látum illa að stjórn og förum okkar eigin leiðir því við erum skildir Agli Skallagrímssyni í 30. ættlið samkvæmt Íslendingabók. Mögulega útskýrir það eitthvað,“ segir Hinrik um þau frávik sín og bróður síns Ágústs Inga sem báðir hafa fetað sínar eigin leiðir miðað við föðurinn eða afana.

Feðgar

Svo skemmtilega vildi til að í árslok 2021 hlutu bæði Hinrik og pabbi hans, Atli, styrk frá Tækniþróunarsjóði Rannís. Sem ekki aðeins skiptir sköpum í dag fyrir allt frumkvöðlastarf heldur eru oft það sem einfaldlega tryggir í nútímanum að nýsköpunarhugmyndir verði að veruleika eða nái sókn á ytri mörkuðum.

Feðgarnir höfðu ekki hugmynd um umsóknir hins aðilans til Tækniþróunarsjóðs og í frétt um úthlutunina í Morgunblaðinu segir að þetta sé eflaust í fyrsta sinn sem feðgar fái styrk úr sömu úthlutun sjóðsins.

Nokkuð áhugavert einnig með tilliti til þess hversu fáir umsækjendur hljóta styrk miðað við heildarfjölda umsækjenda.

Annað dæmi um feðga í frumkvöðlastarfi er síðan þegar Hinrik og sonurinn Alexander tóku þátt í nýsköpunarviðburðinum Tæknidegi fjölskyldunnar í Neskaupstað sem haldinn var í apríl.

„Appið hans kom til þannig að í spjalli okkar feðga kom í ljós að Alexander langaði að vita hversu mikils virði pókemónspilin hans væru,“ segir Hinrik en segja má að Pokémon-spilið sé fyrir löngu orðið að safngripi frekar en að vera aðeins leikur í dag. Fólk safnar spilum með mismunandi Pokémon-karakterum, sum spilin eru sjaldgæf og mörg þeirra teljast nokkuð stór á fjárfestinga- og endursölumarkaði.

„Við settumst því niður með blað og blýant og teiknuðum upp þá sýn sem Alexander var með og skrifuðum lýsingu á því hvað hann vildi í raun fá út úr því að geta séð markaðsvirði spilanna. Síðan fengum við gervigreindina til að forrita þetta fyrir okkur þannig að úr varð appið Trademon sem hann hefur nú gefið út í sinni fyrstu útgáfu,“ útskýrir Hinrik og auðséð að pabbastoltið er ríkulegt.

„Ég held líka að það hafi verið stórt skref fyrir hann að taka þátt í Tæknideginum á Neskaupsstað og góð æfing,“ segir Hinrik og bætir við:

„Þótt sýningar og viðburðir séu hluti af veruleika frumkvöðla er þetta þó oft eitthvað sem reynir á; fer út fyrir þægindarammann og fyrir viðburðinn fór ég alveg yfir það með honum hvernig svona sýningar ganga oft fyrir sig, hvernig maður þarf að undirbúa sig og hvernig maður getur stuðlað að því að standa sig sem best.“

Viðhorf eða DNA?

Þótt talið hér hafi að mestu snúist um frumkvöðlana í karllegg vill Hinrik þó meina að uppeldi, viðhorf, stuðningur og sköpun mæðranna séu ekkert síður mikilvæg í sögunni.

Ég er alinn upp við það að ef mann langar til að gera eitthvað sem hægt er að gera betra, þá sé það hægt. 

Ég myndi lýsa æsku og uppeldinu mínu þannig að ég hafi alltaf haft óbilandi bjartsýni og mér hafi verið kennt það viðhorf að láta mér ekki detta það í hug að eitthvað sem ég væri að vinna að eða að gera myndi ekki ganga upp ef ég legði mig fram við það og gæfist ekki upp,“ 

segir Hinrik og bætir við:

„Ég var ekkert að velta því fyrir mér sem lítill strákur hvort mig myndi langa að stofna fyrirtæki þegar ég yrði stór. En ég þekkti svo sem lítið annað umhverfi því mamma rak líka fyrirtæki um árabil; snyrtivörufyrirtæki í innflutningi.“

Móðir Hinriks er María Kristmanns sem stofnaði snyrtivörufyrirtækið Aría og var formaður Félags íslenskra snyrtifræðinga um skeið. 

Eiginkona Hinriks er María Alexandersdóttir Vertikova frá Úkraínu.

„María konan mín er líka frumkvöðull því um tíma var hún með eigin skartgripalínu. Hannaði og bjó til hálsmen og armbönd úr perlum og seldi víða á Íslandi og erlendis,“ segir Hinrik og svarar því síðan aðspurður að hann og María hafi tekið saman árið 2012.

„Áður en hún kom hingað hafði María verið að læra spænskukennslu á Spáni en þangað ætlaði hún aftur. Ég náði sem betur fer að bjarga henni frá því, tókst að sannfæra hana um að vera um kyrrt og við höfum verið saman allar götur síðar,“ segir Hinrik og hlær.

Saman eiga þau synina Alexander Jósafat og Viktor Kristmann sem er sex ára.

„Í uppeldinu leggjum við áherslu á að strákarnir beri það traust til sín að þeir geti leyst sín eigin vandamál. Þó alls ekki þannig að það sé eitthvað sjálfgefið að vandamál séu leyst, heldur frekar að þeir trúi því að hægt sé að leysa þau og þar skiptir máli að þeir reyni á sjálfa sig frekar en að við sem foreldrar séum þau sem leysi úr öllu,“ segir Hinrik og klykkir síðan út með:

Strákarnir okkar eru einfaldlega aldir upp við að læra að búa til hluti og bjarga sér.“

Sjálfur segist hann líka sannfærður um að æskan, uppeldið og viðhorfið sem hann ólst upp við eigi sinn þátt í því að hann hafi sjálfur fetað sinn eigin veg.

„Það eru fræðilega auðveldari leiðir til starfsframa en að fara í nýsköpun. En ég hef prófað bæði: Verið launamaður úti í bæ og síðan starfað fyrir sjálfan mig. Fyrir mína skapgerð og persónuleika tel ég það eiga betur við mig að starfa sjálfstætt við að byggja eitthvað upp. Því alltaf þegar ég starfaði sem launamaður hjá einhverjum öðrum nýtti ég kvöld og helgar til að búa til eitthvað nýtt og hlúa að einhverju hliðarverkefni.“

Hinrik segist meðvitaður um að umhverfið og tækifærin sem hann starfi í séu langtum ólík því hvernig umhverfið var til dæmis þegar afi hans Jósafat var að þróa og hefja sölu á sínum toghlerum.

„Á þeim tíma var ekki eins mikið verið að hampa frumkvöðlum né nýsköpun. Frumkvöðlar voru því í raun í þeirri stöðu að sauma fallhlífina á leiðinni í átt að jörðinni.“

Á móti kemur að samkeppnin í heiminum er hörð og fer harðnandi ef eitthvað er.

„Atlas Primer hefur starfað í Bandaríkjunum síðan árið 2022 en þetta er auðvitað miklu stærri markaður en við þekkjum á Íslandi. Sem skýrir reyndar út hvers vegna við sækjum á þann markað,“ segir Hinrik og bætir við:

„Í okkar tilfelli vorum við ótrúlega heppin hvað hlutirnir gengu hratt og vel upp. Því í einum fjármögnunarfasanum sem við tókum þátt í og ég bjóst við að tæki einhverja mánuði, fóru mál svo að ég hitti góðan fjárfesti á Zoomfundi á Þorláksmessu árið 2022 og viku síðar, þann 30. desember 2022, voru samningar við fjárfestana undirritaðir.“

Svona eins og hlutirnir gerast bestir í bíómyndum.

„Ég hitti reglulega fólk sem hugsar sér gott til glóðarinnar með því að sækja á bandarískan markað, sem er þúsund sinnum stærri markaður en Ísland. Þetta er því markaður sem er vel þess virði að reyna að ná í gegn á, því ef það tekst er uppskeran þeim mun meiri og stærri,“ segir Hinrik en bætir við:

Ég legg samt alltaf áherslu á að vera hreinskilinn þannig að fólk átti sig á því að þetta er mjög óvæginn heimur og mun harðari samkeppni þar en íslenskt atvinnulíf hefur nokkru sinni þekkt. Til viðbótar er ýmislegt annað öðruvísi en við erum vön hér heima: Félagslega netið okkar er til dæmis ekki til staðar og fleira sem við þekkjum úr litlu samfélagi hér.“

Án efa sé það þó svo að seiglan, drifkrafturinn og hugmyndin um að byggja upp eigi sér sínar fastar rætur í huga Hinriks sem frumkvöðuls. Miklu skipti að hafa óbilandi trú á sjálfum sér en eins líka að vera öguð í því sem við vinnum að og gerum.

Hinrik þjálfar sig í aga með því að æfa og keppa í hnefaleikum.

„Ég hef þá veraldarsýn að við berum ábyrgð á okkur sjálfum og því sem við stöndum fyrir. Oft þegar fólk biður mig um ráð vegna starfsframans eða hugmynda sem það vill vinna að vitna ég því í það sem bardagaíþróttir kenna manni svo vel: Agann og þá staðreynd að erfiðasti andstæðingurinn fyrir þig að sigra ert þú sjálfur.“