Tökum ekki skref til for­tíðar

Í áratugi hefur markmið íslenskra stjórnvalda verið að auka framlög til þróunarsamvinnu. Hluti af því hefur verið að nálgast sem mest langtímamarkmið Sameinuðu þjóðanna um að framlag ríkja til málaflokksins nemi um 0,7% af vergum þjóðartekjum.

Ísland hefur lengi verið eftirbátur þeirra ríkja sem við berum okkur gjarnan saman við í þessum efnum. Því fögnuðu frjáls félagasamtök þegar Alþingi samþykkti einróma nýja stefnu í lok árs 2023, um að hækka framlagið úr 0,35% árið 2024 upp í 0,46% yfir fjögurra ára tímabil.

Misræmi hefur verið á milli markmiða þróunarsamvinnustefnu og fjármálaáætlunar frá því að þróunarsamvinnustefna var fyrst samþykkt, eins og sést glöggt á þessari mynd:

Það eru okkur sem störfum við alþjóðlega þróunarsamvinnu mikil vonbrigði að sjá að í þingsályktunartillögu um fjármálaáætlun 2027-2031, skuli einungis vera gert ráð fyrir því að framlög til málaflokksins nemi um 0,30% af vergum þjóðartekjum á tímabili áætlunarinnar. Samþykktri stefnu hefur í raun aldrei verið fylgt og nú skal vikið enn frekar frá henni þegar lagt er til að á lokaári stefnunnar verði framlög til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu aðeins 0,30% í stað 0,46% sem Alþingi samþykkti fyrir árið 2028.

Þetta veldur okkur þungum áhyggjum. Fjármálaáætlun styður ekki við markmið eða framkvæmd gildandi þróunarsamvinnustefnu sem Alþingi hefur sjálft sett. Skert framlög til þróunarsamvinnu munu hafa bein áhrif á markmið Íslands um útrýmingu fátæktar, virðingu fyrir mannréttindum og bætt lífsskilyrði í fátækari ríkjum heims. Þau munu draga úr tækifærum til valdeflingar kvenna, minnka aðgengi að grunnheilbrigðisþjónustu, skerða tækifæri til þess að bæta aðlögunarhæfni samfélaga í Ijósi loftslagsbreytinga og koma í veg fyrir styrkingu félagslegra og borgaralegra innviða, svo nokkur dæmi séu nefnd.

Nú þegar eru blikur á lofti, vegna þess að hátekjuríki um allan heim hafa dregið verulega úr fjármögnun til þróunarsamvinnu. Það er ekki góður bragur á því að draga nú úr framlögunum eftir að ákvörðun hefur verið tekin um að hækka þau og og skýr áætlun komin um að nálgast markmið Sameinuðu þjóðanna um framlög til betri heims.

Ísland er eitt ríkasta, hamingjusamasta og friðsælasta land í heimi samkvæmt alþjóðlegum mælikvörðum og við ættum að fara fram með góðu fordæmi í þróunarsamvinnu í stað þess að taka skref aftur á bak.

Því hvetjum við Alþingi til að samræma fjármálaáætlunina þeirri stefnu í þróunarsamvinnu sem hefur þegar verið samþykkt, í stað þess að takast á um brot úr prósenti af þjóðartekjum sem hægt er að verja til að bæta lífsgæði og velferð þeirra sem höllustum fæti standa í heiminum.

Hrönn Svansdóttir, framkvæmdastjóri ABC barnahjálpar

Tótla I. Sæmundsdóttir, framkvæmdastjóri Barnaheilla - Save the Children á Íslandi

Bjarni Gíslason, framkvæmdastjóri Hjálparstarfs kirkjunnar

Ingibjörg Elín Halldórsdóttir, framkvæmdastjóri Rauða krossins á Íslandi

Sigríður Schram, framkvæmdastjóri Sambands íslenskra kristniboðsfélaga

Ragnar Schram, framkvæmdastjóri SOS Barnaþorpa

Birna Þórarinsdóttir, framkvæmdastjóri UNICEF á Íslandi

Stella Samúelsdóttir, framkvæmdastýra UN Women á Íslandi