Minnast Davíðs: Hug­rakkur, hnyttinn og stór í sniðum

Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins, er meðal þeirra sem minnast Davíðs. Hún segist hafa hitt hann nýlega og fundið fyrir hlýju hans. Tíðindin séu þung og sorgleg.

„Með Davíð er horfinn af vettvangi einn áhrifamesti stjórnmálamaður í sögu lýðveldisins og að mínu mati einn sá allra merkasti. Hann var leiðtogi af sjaldgæfri stærð, skýr í sýn, sterkur í sannfæringu og með hæfileika til að móta samfélagið með hugmyndum sínum og forystu. Davíð mótaði íslensk stjórnmál, efnahagslíf og þjóðmálaumræðu um áratuga skeið. Hann gegndi embætti forsætisráðherra á tíma sem margir telja mesta blómaskeið í lýðveldissögunni. Á þeim árum urðu miklar framfarir í íslensku samfélagi, efnahagslífið styrktist og trú fólks á framtíð landsins var sterk. Í þeirri vegferð var Davíð í lykilhlutverki,“ segir Guðrún í færslu á Facebook.

„Fyrir okkur sjálfstæðismenn var hann meira en stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi sem mótaði heila kynslóð. Hann hafði sterka trú á Íslandi, á frelsi einstaklingsins, á dugnað fólksins í landinu og á getu þjóðarinnar til að standa á eigin fótum. Sú trú einkenndi verk hans og málflutning alla tíð. Hvort sem menn voru honum sammála eða ekki fór enginn varhluta af áhrifum hans. Hann skildi eftir sig djúp spor í sögu þjóðarinnar.

Ég hitti Davíð nýverið og það verður mér minnisstætt hversu hlýlega hann tók á móti mér. Hann var jafn skarpur og jafn áhugasamur um stjórnmál heima og erlendis og alla tíð.“

„Leiddi þjóðina til farsældar“

Eyþór Arnalds, fyrrverandi oddviti Sjálfstæðisflokksins í borginni, minnist Davíðs fyrir hugrekki í erfiðum málum.

„Davíð Oddsson var merkasti stjórnmálamaður Ísland. Ferill hans var einstakur og merkur. Hann hafði djúpan skilning á hinu stóra sem og hinu smáa. Hann hafði hugrekki til að taka af skarið í erfiðum málum og leiddi þjóðina til farsældar.“

Illugi Jökulsson fjölmiðlamaður og rithöfundur stingur niður penna í tilefni dagsins.

„Fáir hafa verið áhrifameiri Íslendingar í minni tíð en hann. Pólitísk arfleifð hans verður gerð upp smátt og smátt en á þessari stundu votta ég einlæga samúð ástvinum hans og vinum. Hann var sannarlega stór í sniðum.“

Hermann Nökkvi Gunnarsson blaðamaður á Morgunblaðinu og Sjálfstæðismaður rifjar upp kynni sín af Davíð.

„Ég hitti Davíð Oddsson í fyrsta sinn árið 2016 þegar Bogga frænka fékk mig með sér á framboðsfund hans, ég þá aðeins 13 ára gamall. Mér fannst hann strax hnyttinn en ekki síður var hann yfirburðamaður í að útskýra flókin mál á einfaldan og aðgengilegan hátt. Þótt ég hafi verið ungur man ég vel eftir ræðunni sem hann flutti á Park Inn-hótelinu í Keflavík. Það var eitthvað við nærveru hans og orðfæri sem sat eftir,“ segir Hermann Nökkvi.

Hann sjái engan stjórnmálamann sem komist með tærnar þar sem hann hafði hælana.

„Undanfarin ár, eftir að ég hóf störf á Morgunblaðinu, hef ég lesið meira eftir hann, ýmist leiðara og Reykjavíkurbréf í Morgunblaðinu eða gamlar ræður. Hann var með einstakan stíl og sína eigin nálgun á málin. Það verður aldrei neinn eins og hann. Það eru forréttindi að hafa fengið að starfa með svona ritstjóra en ekki síður er maður þakklátur fyrir að fá að alast upp á Íslandi í kjölfar þeirra miklu breytinga sem hann fór í á sinni stjórnartíð. Ísland er á þeim góða stað sem það er í dag ekki síst þökk sé því þrekvirki sem hann og aðrir unnu í stjórnartíð hans. Davíð er án vafa merkilegasti stjórnmálamaður Íslandssögunnar!“

Ólafur Thors, Hannes Hafstein og Davíð Oddsson

„Ég vil byrja á því að votta aðstandendum hans mínar innilegustu samúðarkveðjur,“ sagði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hún sagði hann einn áhrifamesta stjórnmálamann síðari tíma.

„Þegar maður lítur til baka hugsar maður um hann og Ólaf Thors og Hannes Hafstein,“ segir hún og að það séu fyrstu nöfnin sem komi til hugar. Hann hafi haft mikil áhrif, eins og Jón Baldvin Hannibalsson, á það hvernig íslenskt samfélag þróaðist og hafi fært íslenskt samfélag í nútímann.

„Hann breytti íslensku samfélagi að mínu mati þannig að það náðist almennileg viðspyrna,“ segir Þorgerður og að hann hafi verið litríkur karakter.

„Það var náttúrulega mjög lærdómsríkt að vinna og starfa í kringum hann. Hann er leiftrandi og skapandi, mikill listamaður líka,“ segir hún og að það megi sjá í textum hans.

„Sterkur karakter er genginn og það er margt hægt að læra frá hans tímum.“

Góður siður að segja eitthvað fallegt

Katrín Oddsdóttir lögmaður segir það góðan sið að segja eitthvað fallegt um fólk þegar það fellur frá.

„Um Davíð Oddsson má segja það að hann stóð fallega með réttindabaráttu samkynhneigðra í upphafi hennar þegar slík afstaða var ekki sjálfsögð. Til dæmis skilst mér að hann hafi látið Samtökin 78 hafa Gula húsið í Lindargötu þegar hann var borgarstjóri og þar með þak yfir höfuðið. Sem forsætisráðherra skipaði Davíð nefnd til að kanna ítarlega réttarstöðu samkynhneigðs fólks og gera tillögur um úrbætur. Mér hefur alltaf þótt þetta fara furðu lágt í umræðum um þennan stóra karakter en hafi hann þökk fyrir og megi hann hvíla í friði.“

Davíð í Siggu og Viggu

Stefán Pálsson sagnfræðingur segir Davíð Oddsson einn fárra Íslendinga sem skaut upp kollinum í vinsælum erlendum myndasagnaflokki - og mögulega eini pólitíkusinn. Það var í bókunum um Sigga og Viggu eða Suske en Wiske, vinsælustu myndasögum Hollendinga á síðustu öld.

„Davíð hefur nú verið betur teiknaður en á þessari mynd, en hann birtist þarna árið 1987 sem borgarstjóri Reykjavíkur. Níu ára borgarstjóratíð hans var á gríðarlega miklum umbrota- og framkvæmdatímum í Reykjavík og væri hægt að hafa langt mál um allar breytingarnar sem urðu á borginni í hans valdatíð. Umfangið er þeim mun merkilegra ef haft er í huga að hve miklu leyti borginni var persónulega stjórnað frá skrifstofu borgarstjóra. Þeir stjórnunarhættir höfðu ýmsa galla en á móti kom að hægt var að taka ákvarðanir og hrinda þeim í framkvæmd ótrúlega hratt.“

Kveið því að hitta Davíð 

Snærós Sindradóttir sem rekur SIND gallerí og starfaði um árabil í fjölmiðlum segist ekki hafa snúsað í morgun eftir að hafa vaknað við tíðindin af andláti Davíðs.

„Davíð Oddsson var forsætisráðherra æsku minnar, risastór fígúra sem ég heyrði fullorðið fólk tala linnulaust um og sem ég myndaði mér snemma skoðun á í því samhengi. Hann var forsætisráðherra þegar Kárahnjúkavirkjun varð að lögum og þegar Íraksstríðið hófst. Tvö mál sem kveiktu pólitískan áhuga minn og voru risavaxin dæmi um óréttlæti heimsins og ósvífni stjórnmálamanna. Stundum heyrðist hvíslað að eitt sinn hefði Davíð verið afar skemmtilegur maður en svo hefði hann forherst í hlutverki sínu og sá sjarmi gufað upp með árunum,“ segir Snærós og rifjar upp forsetaframboð Davíðs árið 2016. 

„Þegar Davíð bauð sig fram til forseta 2016 ætlaði allt um koll að keyra. Alls höfðu 22 lýst yfir framboði, aldrei fleiri, en niðurstaðan varð að 9 tóku slaginn. Ég var ekki lengur barn, orðin blaðamaður á Fréttablaðinu og falið það verkefni að taka viðtöl við frambjóðendur í þremur hollum. Davíð og aðrir toppframbjóðendur voru ósáttir við skiptinguna, en við höfðum ákveðið að splitta þeim upp frekar en að efna til kappræðna. Dreifa gæðunum.“

Hún hafi kviðið því örlítið að hitta Davíð. 

„Og leið eins og hann hlyti að vita að frá barnæsku hefði hann verið litlu skárri en Grýla í mínum bókum. Hann mætti á svæðið í hlutverki sterka mannsins en ég átti nokkur smjörstykki uppi í erminni til mýkingar; talaði um afa og ömmu sem hann hafði kynnst þegar hann var ungur ráðinn sem ritari Leikfélags Reykjavíkur og svo um alla kallana á Morgunblaðinu sem ég hafði kynnst sem krakki.“

Hún hafi hins vegar hitt skemmtilega Davíð.

„Hann var hnyttinn og kátur, leið vel í frekar pressulausu samtali við mótframbjóðendur sína og lék við hvern sinn fingur. Sérstaklega var gaman að fylgjast með tangó þeirra Davíðs og Elísabetar Jökulsdóttur en þar mættust þau, bæði stríðin og jafn eldklár, og skemmtu sér konunglega saman. Þau skutu glettilega á hvort annað, hún á valdið og hann á frelsið. Þetta voru eftirminnilegir neistar og gaman að fá að upplifa Davíð í þessu essi.“

Hún fagnar því að Davíð hafi þó ekki orðið forseti.

„Bessastaðir eiga helst ekki að vera móttökustöð fyrir stjórnmálamenn sem eru orðnir þreyttir á erfiðum ákvörðunum en vilja áfram njóta heitra handabanda almennings. Eftir lifði minning af þessu eina skipti sem ég hitti manninn sem stöðugt var talað um í mín eyru á mótunarárunum. Og af þeim hitting mátti draga lærdóm sem ég geymi enn og hefur margsannast síðan.“

Fréttin verður uppfærð með fleiri minningarorðum um Davíð eftir því sem líður á daginn.