Enn stað­ráðin í að lenda geim­förum á tunglinu með Starship

Umsvif SpaceX í geimnum hafa aukist til muna á undanförnum árum en forsvarsmenn fyrirtækisins sögðu um miðjan október að búið væri að koma rúmlega tíu þúsund Starlink-gervihnöttum á braut um jörðu. Það er gervihnattaþyrping sem hægt er að nota til að komast á netið nánast hvar sem er í heiminum.

SpaceX hefur sett fjölmarga gervihnetti á vegum yfirvalda í Bandaríkjunum á braut um jörðu og hefur flutt geimfara og birgðir til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar.

Árið 2021 gerðu forsvarsmenn SpaceX samning við Geimvísindastofnun Bandaríkjanna (NASA) um að lenda geimförum tvisvar sinnum á tunglinu á komandi árum. Til stóð að lenda þeim með Starship-geimfari SpaceX en þróun þess hefur ekki farið eftir vonum.

Samningurinn hljóðar upp á fjóra milljarða dala.

Sean Duffy, samgönguráðherra og starfandi yfirmaður NASA tilkynnti á dögunum að hann ætlaði að halda aftur útboð á verkefninu og bjóða öðrum fyrirtækjum að gera tilboð í það að lenda geimförum á tunglinu í þriðja og fjórða geimskotum Artemis-áætlunarinnar. Í kjölfarið gagnrýndi Musk Duffy harðlega á samfélagsmiðlum og kallaði hann meðal annars heimskan og homma.

Artemis-áætlunin snýst í stuttu máli um að senda geimfara aftur til tunglsins og koma þar upp varanlegri viðveru. Nota á tunglið sem stökkpall lengra út í sólkerfið. Í grískri goðafræði er Artemis systir Apollos.

Til stendur að senda þrjá bandaríska og einn kanadískan geimfara á braut um tunglið í apríl á næsta ári. Um mitt ár 2027 á, samkvæmt áætlunum NASA, að lenda geimförum á tunglinu í fyrsta sinn frá desember 1972, þegar geimfararnir Gene Cernan og Harrison Schmitt urðu ellefti og tólfti maðurinn til að ganga á yfirborði tunglsins.

Óttast að Kínverjar verði á undan

Í yfirlýsingu frá SpaceX, sem birt var á vef fyrirtækisins í gær, segir að starfsmenn fyrirtækisins séu staðráðnir í að halda þróun Starship áfram og að geimfarið sé gífurlega mikilvægt þegar kemur að því að koma upp varanlegri byggð manna annars staðar en á jörðinni og í Artemis-áætluninni.

Á endanum stendur til að nota Starship til að senda menn til Mars.

Sjá einnig: Um víðáttur sólkerfisins, með viðkomu á tunglinu

Yfirlýsingunni, sem sjá má hér, fylgdu ítarlegar upplýsingar um þá framtíð Starship sem forsvarsmenn SpaceX sjá fyrir sér, myndir og tímalínur, svo eitthvað sé nefnt.

Í frétt Ars Techninca segir að í Bandaríkjunum hafi menn sífellt meiri áhyggjur af því að Kínverjar muni verða á undan þeim aftur til tunglsins og koma þar fyrir bækistöð, mögulega í samstarfi með Rússum.

Í lok síðasta árs og í upphafi þessa árs gagnrýndi Musk Artemis-áætlunina, sem snýr að því að senda menn aftur til tunglsins og koma þar upp bækistöðvum og varanlegri viðveru. Musk sagði það tímasóun að fara til tunglsins og lagði þess í stað til að einblínt væri á að senda menn til Mars.

Hann er einnig sagður hafa gagnrýnt hversu hægt Artemis hefur gengið hjá NASA og að stofnunin reiði sig um of á kostnaðarsama samninga sem snúist um lítið annað en að skapa störf í stað þess að skila árangri.

Í áðurnefndri yfirlýsingu frá SpaceX segir að á undanförnum árum hafi starfsmenn fyrirtækisins byggt nærri því fjörutíu Starship-geimför og um sex hundruð eldflaugahreyfla fyrir Super Heavy eldflaugar. Þetta hafi skilað sér í ellefu tilraunaskotum.

Verið sé að byggja fleiri skotpalla í Texas, Flórída og í Kaliforníu.

Samhliða þessari þróun hafi starfsmennirnir þegar lokið við fjölmörg þróunarverkefni sem snúa að því að lenda geimförum á tunglinu. Ríkið hafi eingöngu greitt fyrirtækinu fyrir vel heppnaða vinnu, öfugt við annars konar samninga sem NASA hafi gert.

Reyna að dæla eldsneyti í geimnum á næsta ári

Til stendur að gera mun fleiri tilraunaskot með SpaceX og snúast þau meðal annars um að sýna fram á getu til að flytja eldsneyti milli geimfara á braut um jörðu og er byrjað að þróa stjórnklefa fyrir geimskipin, þar sem geimfarar munu geta stýrt geimförunum.

Vonast er til þess að hægt verði að reyna bæði að flytja eldsneyti milli geimfara í geimnum og hafa Starship geimfar lengi í geimnum strax á næsta ári.

Fyrst verður Starship skotið á braut um jörðu, þar sem það verður um nokkuð skeið á meðan fylgst verður með hvaða áhrif vera í geimnum til langs tíma hefur á geimfarið. Síðan verður öðru geimfari skotið á loft og það notað til að fylla á tanka fyrra geimfarsins.

Með því að fylla á geimfar á braut um jörðina gæti Starship flutt allt að hundrað tonn af farmi til tunglsins, samkvæmt forsvarsmönnum fyrirtækisins.

Sérfræðingum þykir ólíklegt að þetta muni takast í fyrstu tilraun. Þróun Starship hefur hingað til einkennst af misheppnuðum tilraunaskotum, sem skila þó mikilvægri reynslu og þekkingu.

Segjast hafa unnið með sanngjörnum hætti

Forsvarsmenn SpaceX segja tækniþróun fyrirtækisins gífurlega hraða og Starship bjóði upp á fordæmalausa getu til að kanna tunglið. Eitt geimfar muni bjóða upp á vistarverur fyrir geimfara til jafns við Alþjóðlegu geimstöðina.

Þá segja þeir að val NASA á Starship árið 2021 hafi verið gert gegnum sanngjarnt og opið ferli og samkeppni milli fyrirtækja, sem SpaceX hafi unnið.

Þeir segja Starship bjóða enn upp á fljótlegustu leiðina til að komast aftur til tunglsins og framfylgja Artemis-áætluninni um að koma upp byggð manna á yfirborði tunglsins. Forsvarsmenn fyrirtækisins deili því markmiði NASA og hafi ávallt brugðist vel við ábendingum og tillögum frá Geimvísindastofnuninni.