Skammaðist sín fyrir mömmu sína og upp­lifði sig eina

Sig­ríður er annar við­mælandi Lands­sam­taka Geð­hjálpar í októ­ber­mánuði þar sem sam­tökin standa fyrir vitundar­vakningu um geð­heil­brigðis­mál. Hún segir geð­rænan vanda hafa litað líf sitt, sjálf hafi hún barist við slík veikindi og átt móður í sömu sporum.

Mark­mið á­taks Lands­­sam­­taka Geð­hjálpar er að skapa vett­vang fyrir fólk til að segja sína skoðun á því hvað það telur mikil­­vægast til að bæta geð­heilsu og geð­heil­brigðis­­mál á Ís­landi. Tekin voru við­töl við þrjá ein­stak­linga með mis­munandi reynslu af geð­heil­brigðis­­kerfinu: notandi, að­standandi og starfs­­maður.

„Við hvetjum al­­menning til að taka þátt og segja sína skoðun með því að fara á www.geð­heil­brigdi.is og koma þar á fram­­færi hvað beri að setja í for­­gang í geð­heil­brigðis­­málum á Ís­landi.“

Litaði lífið

„Geð­rænn vandi er eitt­hvað sem hefur litað líf mitt. Í rauninni mest af því sem hefur verið í mínu lífi. Mamma mín hefur barist við og barðist við geð­ræn veikindi frá því að ég man eftir mér, þannig að þetta er bara eitt­hvað sem ég ólst upp við og þekkti í rauninni ekkert annað.“

Sig­ríður segir að sín eigin veikindi hafi farið að láta á sér kræla þegar hún var sau­tján ára. Þau hafi verið stig­vaxandi.

„Og ég barðist við al­var­lega átröskun í fimm ár. Þannig að það má segja að þetta hafi litað líf mitt og kannski líka tæki­færi mín sem barn og ung­menni.“

Upplifði gríðarlega skömm

Sig­ríður segir að það sé allur gangur á því hvernig það er að vera barn og eiga for­eldra sem glími við geð­rænan vanda. Vandinn geti verið þungur eða léttari og á því sé allur gangur.

„Mín upp­lifun var sú að þetta var mjög erfitt. Þetta var þungur vandi og litaði allt mitt til­finninga­líf. Ég upp­lifði alveg gríðar­lega skömm af því að eiga for­eldri sem var að glíma við þessi veikindi,“ segir Sig­ríður.

Hún tekur fram að það hafi ekki verið af því að sér fyndist eitt­hvað per­sónu­lega af því. Þar hafi um­hverfið, bíó­myndir, skólinn og það hvernig talað er um fólk sem glímir við geð­ræn veikindi og geð­rænar á­skoranir haft á­hrif.

„Þannig að ég var rosa­lega lituð af því og hugsaði að þetta væri ekki eitt­hvað sem ég segi. Þetta er skammar­legt. Mamma er þá ekki jafn flott ef ég segi frá þessu. Það er þessi djúpa skömm sem lifir með manni langt fram á full­orðins­árin sem maður þarf alveg að opna eins og lauk til að reyna að fara inn í kjarnann á þessari skömm.“

Eins og hún væri eina barnið í þessum aðstæðum

Sig­ríður segir skömmina hafa verið ein­kennandi fyrir sitt líf sem barn. Hún hafi verið alveg gífur­lega ein­mana.

„Af því að ég upp­lifði mig svo rosa­lega eina í heiminum með þetta vanda­mál. Ég upp­lifði að það væru engin önnur börn í kringum mig sem eru í þessari stöðu. Af hverju er ég eina barnið?“

Sig­ríður segir rann­sóknir sýna að það sé ein­mitt það sem börn upp­lifi í slíkri stöðu. Enda sé ekki talað um and­leg veikindi.

„Það er ekki talað um þetta í skólanum. Samt hafa al­þjóð­legar rann­sóknir sýnt að yfir­leitt er þetta eitt af hverjum fimm börnum sem eiga for­eldra sem glíma við geð­rænan vanda, þannig að þetta er mjög al­gengt. En það er ekki talað um þetta og þá hugsar maður: Ég er eina barnið.“