Halldóra segir kvenfrelsi ekki eiga heima í höndum trúaðra

Yfir 50 umsagnir bárust velferðarnefnd um þungunarrof. Trúaðir hafa mikinn áhuga á málinu en Siðfræðistofnun sendi ekki inn umsögn. Formaður nefndarinnar vill að nefndin fjalli um málið á grundvelli vandaðra gagna.

„Mér finnst heilbrigðismál kvenna og ákvörðunarréttur þeirra ekki eiga heima í höndum trúfélaga og lífsskoðunarfélaga,“ segir Halldóra Mogensen, formaður velferðarnefndar Alþingis. Af þeim 53 umsögnum sem bárust velferðarnefnd um frumvarp heilbrigðisráðherra um þungunarrof er á annan tug umsagna frá trú- og lífsskoðunarfélögum.

Með frumvarpinu er lagt til að konu verði veitt fullt ákvörðunarvald um það hvort hún elur barn fram að lokum 22. viku þungunar, óháð því hvaða ástæður liggja að baki þeim vilja konunnar.

Gagnrýnt hefur verið að velferðarnefnd hafi sent umsagnarbeiðnir um málið til trúfélaga. „Ég hafði engan áhuga á því en það voru aðilar í nefndinni sem fannst það mikilvægt og komu með rök fyrir því og þess vegna voru beiðnirnar sendar svona út,“ segir Halldóra. Hún er sjálf framsögumaður málsins og málið á hennar forræði í nefndinni.

„Mér finnst mikilvægt að við tökum ákvarðanir út frá góðum gögnum, að við fáum fagaðila til okkar til að leiðbeina okkur og að við horfum til landa sem hafa verið með rýmri lög um þungunarrof, hvernig gengið hefur þar og tökum það inn í okkar ákvörðun en ákvörðum þetta ekki bara út frá tilfinningum fólks.

Athygli vekur að þrátt fyrir fjölmargar umsagnir um málið er ekki umsögn frá Siðfræðistofnun Háskóla Íslands. Halldóra segir að umsagnarbeiðni til Siðfræðistofnunar hafi verið ítrekuð í gær og að stofnuninni verði veittur tveggja vikna frestur til að senda inn umsögn um málið.

Aðspurð um meðferð málsins í nefndinni og gestakomur vegna þess segist Halldóra eiga eftir að ákveða hvaða gestir verði kallaðir fyrir nefndina vegna málsins, hún muni þó taka tillit til annarra nefndarmanna enda mikilvægt að nefndin reyni að ná saman um niðurstöðu og það skipti máli að nefndarmenn séu allir sáttir við meðferð málsins. Hún gerir þó ráð fyrir að málið verði erfitt. „Já, að sjálfsögðu, þetta er mál sem fer inn á tilfinningar fólks og ég veit að þetta verður ekki auðvelt.“

Biskup Íslands

Agnes M. Sigurðardóttir, sendir inn umsögn sem „kristin kona og biskup Íslands,“ eins og þar stendur. Hún styður þann hluta frumvarpsins um að konur taki sjálfar þá ákvörðun sem frumvarpið lýtur að en getur þess jafnframt síðar í umsögninni að samfélagið hafi á undanförnum áratugum fundið jafnvægi á milli hinna ólíku sjónarmiða um rétt hinnar verðandi móður yfir eigin líkama og rétt fósturs til lífs, þrátt fyrir þær mótsagnir sem því fylgir. Hún lýkur umsögninni á stuðningsyfirlýsingu við kvennfrelsisbaráttuna en segist efast um að frumvarpið hafi vægi í þeirri baráttu.

Hún gagnrýnir einnig breytingu á hugtakanotkun.

„Hið nýja hugtak vísar á engan hátt til þess lífs sem sannarlega bærist undir belti og er vísir að nýrri mannveru. Samkvæmt kristinni trú okkar er lífið heilagt, náðargjöf sem Guð gefur og Guð tekur. Það er hlutverk mannsins að varðveita það og vernda eftir fremsta megni og bera virðingu fyrir mannhelginni, sköpuninni og skaparanum. Það er misvísandi að nota þetta nýja hugtak í þessu viðkvæma samhengi, þar sem hugtakið vísar ekki til þessa vaxandi nýja lífs.“

Silja Bára Ómarsdóttir og Steinunn Rögnvaldsdóttir

Engar rannsóknir benda til þess að konur iðrist þess til lengri tíma að binda endi á þungun. Þvert á móti lýsa konur, í okkar rannsókn á Íslandi og í sambærilegum rannsóknum erlendis, létti og fullvissu um að hafa tekið rétta ákvörðun. Undantekningin frá því er ef þær upplifa missi á sjálfsákvörðunarrétti eða þvingun, hvort heldur er af hendi maka, fjölskyldu eða heilbrigðisstarfsfólks. Í þeim löndum sem heimildir eru rýmri en í núgildandi lögum hér á landi eru heldur ekki vísbendingar um að konum líði öðruvísi með ákvörðun sína.

Öryrkjabandalag Íslands

ÖBÍ fordæmir þá tillögu að heimild til að rjúfa þungun verði rýmkuð fram að lokum 22. viku ef ástæður eru aðrar en að lífi konu sé stefnt í hættu eða fóstur teljist ekki lífvænlegt.

Þær tillögur að rýmka heimildirtil þungunarrofs fram yfir 20 vikna fósturskimun eru augljóslega ætlaðar til þess að hægt sé að bregðast við þeim frávikum sem þar kynnu að greinast og eru aðför að rétti fatlaðs fólks til lífs.

Femínistafélag Háskóla Íslands

Fagnar endurskoðun laga um fóstureyðingar frá 1975 og styður uppfærða hugtakanotkun úr fóstureyðing yfir í þungunarrof. Sérstaklega teljum við mikilvægt í uppfærðum lögum að tímarammi laganna sé miðaður við 22.viku þungunar í ljósi þess að nýjar aðstæður og upplýsingar geta komið fram seint á meðgöngu. Rof svo seint eru sjaldgæf en heimildir til þeirra eru nauðsynlegar fyrir þær konur sem það þurfa.

Félag íslenskra fæðinga- og kvensjúkdómalækna

FÍFK lýsir yfir ánægju með frumvarpið enda má sjá í greinargerð með frumvarpinu að fyrrnefndar umsagnir FÍFK hafi verið hafðar til hliðsjónar við gerð frumvarpsins. Félagið gerir þó athugasemd við áskilnað um handleiðslu sérfræðings á sviði kvenlækninga við framkvæmd þungunarrofs, geti valdið því að þjónusta vegna þungunarrofs sé ekki tryggð um land allt. Til dæmis starfi sérfræðingar í kvenlækningum hvorki á Ísafirði né Neskaupsstað, heldur starfi þar almennir skurðlæknar sem geti tryggt þjónustuna.