Lægra þrep virðisaukaskatts hækkar upp í tólf prósent

Áætlað er að lægra þrep virðisaukaskatts hækki úr sjö prósentum í tólf og efra þrepið lækki úr 25,5 prósentum í 24 prósent þann 1. janúar á næsta ári.

Þetta kemur fram í fjárlögum fyrir árið 2015 sem kynnt voru í dag

Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra segir í samtali við Vísi að efra stigið hafi aldrei verið jafn lágt. „Lækkun efra þrepsins leiðir til þess að við verðum með lægsta efra þrepið í virðisaukaskattskerfinu frá stofnun þess,“ segir Bjarni

Matarkostnaður 40 þúsund krónum hærri

Hækkunin á lægra virðisaukaskattsþrepinu þýðir að virðisaukaskattur á matvæli hækkar um fimm prósentustig. Samkvæmt greiningu sem var unnin fyrir fjármálaráðuneytið þýðir þetta að matarkostnaður fjögurra manna fjölskyldu, þar sem annað barnið er yngra en sjö ára, hækkar um 3520 krónur vegna aukins virðisaukaskatts. Það þýðir 42.240 króna hækkun á ári í matarkostnað.

Að sögn fjármálaráðherra eru ýmsar mótvægisaðgerðir áætlaðar sem eiga að bæta kjört almennings þegar heildarmyndin er skoðuð. Vörugjöld verða afnumin auk þess sem skattur á ýmsar vörur, til dæmis sjónvörp, þvottavélar, rafgeyma í bifreiðar og blöndunartæki, muni lækka. Í gögnum frá fjármálaráðuneytinu kemur til dæmis fram að áætlað er að verð á sjónvörpum munu lækka um allt að 21 prósent. Fjármálaráðherra tók þó skýrt fram að ríkið væri ekki í verslunarekstri og að þessar tölur væru til viðmiðunar, þegar hann kynnti fjárlagafrumvarpið fyrr í dag.

Sjá einnig: Þurfa að selja eignir til að rétta stöðu ríkissjóðs

Barnabætur hækka og byggingakostnaður lækkar

Lagt er til að barnabætur verði hækkaðar um 13 prósent en auk þess er gert ráð fyrir tveggja og hálfs prósentu hækkunar vegna hærra verðlags. Í gögnum frá fjármálaráðuneytinu kemur fram að hækkuninni verði frekar beint að tekjulægri foreldrum með eins prósentustigs hækkun á skerðingahlutföllum.

Þegar fjármálaráðherra kynnti fjárlagafrumvarpið fyrir blaðamönnum í dag fjallaði hann sérstaklega um að byggingakostnaður myndi lækka vegna afnáms vörugjalda og lækkunar á efra þrepi virðisaukaskattsins. Hann tók dæmi um kostnað við byggingu á raðhúsi þar sem áætlaður byggingarkostnaður væri 42,7 milljónir. Í því dæmi var gert ráð fyrir að kostnaðurinn myndi minnka um 492.637 krónur og var mesta lækkunin í lægri kostnaði á gifsveggjum og gólfefni. Þetta þýðir að fjármálaráðuneytið gerir ráð fyrir því að byggingakostnaður á raðhúsum minnki um 1,2 prósent.

Ætlað að auka jafnræði

Í greinargerð frá fjármálaráðuneytinu sem var gefin út samhliða fjárlögum kemur fram að breytingarnar á virðisaukaskattskerfinu séu hugsaðar til að auka jöfnuð. Þar segir:

„Samkvæmt rannsóknum OECD og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á þrepaskiptu virðisaukaskattskerfi hagnast tekjuhá hemili mun meira en tekjulág á lægra skattþrepi matvæla. Tekjuhærri heimili eyða meiru í matarinnkaup, kaupa dýrari matvöru og hagnast þar með meira í krónum talið á lágu hlutfalli virðisaukaskatts. Sem tekjujöfnunarleið er núverandi fyrirkomulag því mjög óheppilegt.

Þar segir einnig:

„Breytingu á virðisaukaskattskerfinu er einnig ætlað að breikka skattstofna, auka jafnræði, bæta almennt umhverfi virðisaukaskattskyldra aðila og vinna gegn skattsniðgöngu.“

Heildræn áhrif eiga að vera jákvæð

Í úttektinni sem fjármálaráðuneytið lét vinna, á hag fjögurra manna fjölskyldu eftir að þær breytingar sem ríkisstjórnin boðar á næsta ári, kemur fram að þegar á heildina sé litið eigi ráðstöfunartekjur að aukast.

Þegar hagur hjóna með 580 þúsund krónur á mánuði fyrir skatt er skoðaður, þar sem vægi matvæla og drykkjarvöru er 16,2 prósent af heildarútgjöldum, kemur í ljós að samkvæmt áætlunum eigi fjölskyldan að hafa rúmlega tvö þúsund krónum meira milli handanna hver mánaðamót, eða um 24 þúsund krónur á ári.

Gert er ráð fyrir að niðurfelling vörugjalds muni vega næstum jafn mikið og hækkun virðisaukaskatts á matvælum. Í þessu dæmi er einnig gert ráð fyrir því að barnabætur muni hækka um tæpar 1600 krónur á mánuði, en eins og kom fram í máli fjármálaráðherra eru þær tekjutengdar og gætu því verið lægri hjá fjölskyldu sem væri með hærri tekjur.

Þegar áætlaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar vegna skuldalækkunar á húsnæðislánum eru teknar inn í dæmi þessarar fjögurra manna fjölskyldu, auk lækkunar á tekjuskatti sem tók gildi á þessu ári, kemur í ljós að gert er ráð fyrir því að ráðstöfunartekjur hennar muni hækka um 17.607 krónur á mánuði. Þar vegur stærst lækkun á höfuðstól húsnæðisláns, að því gefnu að lækkunin nái tveimur milljónum króna. Sú aðgerð á að skila þessari fjögurra manna fjölskyldu tíu þúsund krónum meira á milli handanna hver mánaðarmót.