Þriggja daga leik­hús fá­rán­leikans

Vilhelm Gunnarsson ljósmyndari Vísis var á svæðinu þessa daga og fangaði stemninguna, sem minnti um margt á tímann í kringum búsáhaldabyltinguna.

Birting Panama-skjalanna vorið 2016 hafði víðtæk áhrif á íslenskt samfélag og stjórnmál á skömmum tíma. Umfjöllun fjölmiðla um tengsl Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar forsætisráðherra og eiginkonu hans við aflandsfélagið Wintris vakti hörð viðbrögð og mikla reiði meðal almennings. 

Sérstaka athygli vakti viðtal við Sigmund Davíð í þætti Kastljóss þar sem hann gekk út þegar hann var spurður um félagið, atvik sem síðar varð táknrænt fyrir málið.

Þann 4. apríl safnaðist fjöldi fólks á Austurvelli til að krefjast afsagnar forsætisráðherrans. Mótmælendur kölluðu slagorð á borð við „Segðu af þér“ og „Burt með ríkisstjórnina“. Margir komu með potta og pönnur, sem minnti á búsáhaldabyltinguna eftir bankahrunið. 

Daginn eftir, þann 5. apríl, náðu mótmælin hámarki. Talið var að um 20–22 þúsund manns hefðu safnast saman á Austurvelli og í nágrenni, sem gerði mótmælin að einni fjölmennustu samkomu í sögu Íslands. Í fréttum var bent á að miðborgin væri nánast full af fólki og að umferð hefði þyngst verulega í kringum Alþingi.

Mótmælin vöktu einnig mikla athygli erlendis. Fjölmargir erlendir fjölmiðlar og sjónvarpsstöðvar voru á staðnum og fylgdust með atburðunum. Í einni frétt kom fram að allt að 75 sjónvarpsstöðvar víða um heim hefðu óskað eftir að sýna frá mótmælunum.

Fréttir sögðu frá því að eggjum og öðrum hlutum hefði verið kastað í átt að Alþingishúsinu og að lögregla fylgdist grannt með aðstæðum. Einnig var talað um að grín og kaldhæðni á samfélagsmiðlum hefði smám saman vikið fyrir alvöru og reiði eftir því sem krísan dýpkaði.

Í kjölfar mótmælanna fór Sigmundur Davíð á fund forseta Íslands og óskaði eftir þingrofi, en beiðninni var hafnað. Stuttu síðar tilkynnti hann að hann myndi stíga til hliðar sem forsætisráðherra og Sigurður Ingi Jóhannsson tók við embættinu. Málið hafði einnig áhrif á orðspor Íslands erlendis og varð eitt stærsta pólitíska áfall landsins frá bankahruni.

Mótmælin á þessum dögum urðu lykilþáttur í þeirri atburðarás sem leiddi til þess að Sigmundur Davíð steig til hliðar sem forsætisráðherra. Samkomurnar á Austurvelli voru jafnframt taldar meðal stærstu mótmæla sem haldin hafa verið á Íslandi frá bankahruninu.