„Kynlíf okkar hjóna hefur breyst mikið síðustu ár“ Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir skrifar 18. janúar 2026 19:01 Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir er sálfræðingur frá Háskóla Íslands og para- og kynlífsráðgjafi frá Michigan Háskóla. Lesendur geta sent spurningu til hennar í forminu hér fyrir neðan. Getty/Grafík Nýju ári, líkt og mörgum öðrum tímamótum, fylgir oft löngun til að gera hlutina öðruvísi eða betur. Mörg bera með sér von um að þetta verði árið þar sem eitthvað loksins breytist. Kynlíf er þar engin undantekning. En hvað er raunhæft að gera þegar við viljum vinna með líkamlega nánd eða kynlíf? Þar dugar sjaldnast sama aðferð og við sjáum víða í janúar, þar sem fólk reynir að knýja fram breytingar með hörku og helst nýju líkamsræktarkorti. Samt heyri ég oft að fólki ætli að beita svipaðri nálgun þegar kemur að kynlífsvanda. Hlutirnir eiga bara að lagast, helst á núll einni. Þessum óraunhæfu markmiðum getur fylgt niðurrif og aukið á vonleysi. Nýleg spurning endurspeglar þessa líðan ágætlega en hún er frá 43 ára karlmanni: „Kynlíf okkar hjóna hefur breyst mikið síðustu ár. Við tölum ekki um kynlífið okkar og stundum það sjaldan. Ég sakna kynlífsins sem við stunduðum í byrjun, er þetta bara búið?” Áður en ég svara spurningunni er ég með spurningu fyrir lesendur. Hefur þú á einhverjum tímapunkti verið að takast á við kynlífsvanda? Kynlífsvandi er vandi sem hefur áhrif á unað eða getuna til að stunda kynlíf. Þessi vandi getur verið af ýmsum toga og breytilegur eftir aldri. Dæmi um kynlífsvanda eru: seinkað sáðlát, brátt sáðlát, risvandi, skortur á kynlöngun, fullnægingarvandi, sársauki í kynlífi, kvíði tengdur frammistöðu og ólíkar þarfir eða áhugi á kynlífi. En er sambandið búið þegar kynlífsvandi er til staðar? Stutta svarið er, alls ekki! Langa svarið er að það þarf auðvitað ýmislegt að gerast til að vinna úr þeirri stöðu sem komin er upp þegar vandi er til staðar og hann ekki ræddur. Flest pör tengja við það að kynlífið í upphafi sambands hafi einkennst af meiri losta og spennu. Í upphafi er allt nýtt og í raun sækjum við gjarna í meira kynlíf í upphafi sambands því það er leið líkamans til að mynda tengingu við þessa nýju manneskju. Í langtíma sambandi er vel hægt að stunda gott kynlíf og jafnvel innihaldsríkara, en sennilega verður það alltaf ólíkt því kynlífi sem var stundað í byrjun. Það sem skiptir mestu máli er í raun ekki tíðnin, hversu sjaldan/oft þið stundið kynlíf, heldur sú staðreynd að þið talið ekki um vandann. Þögnin gerir vandann enn verri. Í þögninni förum við að draga ályktanir sem byggja oft á ótta en með samtali er hægt að fylla í eyðurnar með því sem er raunverulega er að hafa áhrif á kynlífið ykkar. Sjá alla pistla Aldísar hér. Ef þú vilt gera breytingar á því kynlífi sem þið eruð að stunda er í raun best að nálgast maka þinn og ræða stöðuna. Með því orða hlutina á þann hátt að við séum ekki að ásaka hvort annað er hægt að skoða hvort það sé vilji hjá ykkur til að auka nándina í sambandinu á ný. Nánd er auðvitað ekki bara kynferðisleg. Oft er nauðsynlegt að hlúa að tilfinningalegri, líkamlegri, vitsmunalegri eða andlegri nánd samhliða því að byggja upp kynferðislega nánd á ný. Það er ein bók sem mér dettur í hug að benda ykkur á. Mating in Captivityeftir Esther Perel. Hún fjallar um kynlöngun í langtímasamböndum og hvernig er hægt að sækja í og viðhalda erótík. Perel varpar fram spurningunni: „hvernig er hægt að þrá eitthvað sem við, nú þegar, höfum?” Í bókinni skoðar hún hvernig þörf fyrir öryggi og þörf fyrir nýbreytni togast á í langtímasambandi. Aldís opnaði um áramótin Kynheilsu- miðstöð kynvera sem er með aðsetur hjá Sálfræðiráðgjöfinni, Lækjartorgi 5. Kynlífið með Aldísi Kynlíf Mest lesið „Við flytjum aldrei héðan“ Lífið Þau komust áfram í úrslit Eurovision Lífið Kosningavökur flokkanna: Hótel, veislusalir og einn leynistaður Lífið Flosi Eiríks selur 300 milljón króna einbýlishús Lífið Oddvitaáskorunin: Iðulega kallaður Lúlli laukur Lífið Stjörnufans hjá Birni á Edition Tónlist Aldrei sagt söguna af Social Pete opinberlega Lífið Aðalpæjur landsins komu saman Tíska og hönnun Erna Mist og Þorleifur Örn eiga von á öðru barni Lífið Oddvitaáskorunin: „Þoli ekki að ég sé ekki skurðlæknir“ Lífið Fleiri fréttir Erna Mist og Þorleifur Örn eiga von á öðru barni Aldrei sagt söguna af Social Pete opinberlega Flosi Eiríks selur 300 milljón króna einbýlishús Oddvitaáskorunin: Iðulega kallaður Lúlli laukur Kosningavökur flokkanna: Hótel, veislusalir og einn leynistaður Oddvitaáskorunin: Kjartan, Tanni, Tannsteinn, Steini Þau komust áfram í úrslit Eurovision Oddvitaáskorunin: Strumpur svo lýsandi gælunafn Oddvitaáskorunin: Cheerios með sykri besti morgunmaturinn Oddvitaáskorunin: „Þoli ekki að ég sé ekki skurðlæknir“ Miðbæjarperla til sölu í litlu ævintýrahúsi Blóðug barátta á gryfjuboltamóti Erfiðasta þrautin hingað til Oddvitaáskorunin: Mælir ekki með að herma eftir morgunmatnum „Við flytjum aldrei héðan“ Oddvitar sameinuðust í „We are the world“ Tala við pabba sinn þvert á fullyrðingar slúðurmiðla Oddvitaáskorun: Mistök að byrja með manni með jeppadellu þó hún elski hann Hulda í hópi fjörutíu bestu undir fertugu Oddvitaáskorun: Mjög til í að vera smiður Borgaði 100 þúsund fyrir hárlokk úr Hauki Holm Fljúgandi furðuhlutir, leyndarhyggja yfirvalda og samsæriskenningar Vill tæpa tvo milljarða frá Samsung vegna myndar Oddvitaáskorunin: „Eru kótilettur í raspi í matinn?” Stjörnulífið: Áslaug Arna málaði New York rauða Oddvitaáskorunin: Klárar málin með símtölum Opnaði ættleiðingarskjölin í fyrsta sinn og fann setningu sem breytti öllu Þingmaður á verðlaunapalli með skólastrákum: „Auðvitað er þetta fyndið“ Oddvitaáskorunin: Skipti óvart yfir á ensku á tali við heyrnalausan Tveir afar hjóla 3.500 kílómetra yfir Bandaríkin Sjá meira
En hvað er raunhæft að gera þegar við viljum vinna með líkamlega nánd eða kynlíf? Þar dugar sjaldnast sama aðferð og við sjáum víða í janúar, þar sem fólk reynir að knýja fram breytingar með hörku og helst nýju líkamsræktarkorti. Samt heyri ég oft að fólki ætli að beita svipaðri nálgun þegar kemur að kynlífsvanda. Hlutirnir eiga bara að lagast, helst á núll einni. Þessum óraunhæfu markmiðum getur fylgt niðurrif og aukið á vonleysi. Nýleg spurning endurspeglar þessa líðan ágætlega en hún er frá 43 ára karlmanni: „Kynlíf okkar hjóna hefur breyst mikið síðustu ár. Við tölum ekki um kynlífið okkar og stundum það sjaldan. Ég sakna kynlífsins sem við stunduðum í byrjun, er þetta bara búið?” Áður en ég svara spurningunni er ég með spurningu fyrir lesendur. Hefur þú á einhverjum tímapunkti verið að takast á við kynlífsvanda? Kynlífsvandi er vandi sem hefur áhrif á unað eða getuna til að stunda kynlíf. Þessi vandi getur verið af ýmsum toga og breytilegur eftir aldri. Dæmi um kynlífsvanda eru: seinkað sáðlát, brátt sáðlát, risvandi, skortur á kynlöngun, fullnægingarvandi, sársauki í kynlífi, kvíði tengdur frammistöðu og ólíkar þarfir eða áhugi á kynlífi. En er sambandið búið þegar kynlífsvandi er til staðar? Stutta svarið er, alls ekki! Langa svarið er að það þarf auðvitað ýmislegt að gerast til að vinna úr þeirri stöðu sem komin er upp þegar vandi er til staðar og hann ekki ræddur. Flest pör tengja við það að kynlífið í upphafi sambands hafi einkennst af meiri losta og spennu. Í upphafi er allt nýtt og í raun sækjum við gjarna í meira kynlíf í upphafi sambands því það er leið líkamans til að mynda tengingu við þessa nýju manneskju. Í langtíma sambandi er vel hægt að stunda gott kynlíf og jafnvel innihaldsríkara, en sennilega verður það alltaf ólíkt því kynlífi sem var stundað í byrjun. Það sem skiptir mestu máli er í raun ekki tíðnin, hversu sjaldan/oft þið stundið kynlíf, heldur sú staðreynd að þið talið ekki um vandann. Þögnin gerir vandann enn verri. Í þögninni förum við að draga ályktanir sem byggja oft á ótta en með samtali er hægt að fylla í eyðurnar með því sem er raunverulega er að hafa áhrif á kynlífið ykkar. Sjá alla pistla Aldísar hér. Ef þú vilt gera breytingar á því kynlífi sem þið eruð að stunda er í raun best að nálgast maka þinn og ræða stöðuna. Með því orða hlutina á þann hátt að við séum ekki að ásaka hvort annað er hægt að skoða hvort það sé vilji hjá ykkur til að auka nándina í sambandinu á ný. Nánd er auðvitað ekki bara kynferðisleg. Oft er nauðsynlegt að hlúa að tilfinningalegri, líkamlegri, vitsmunalegri eða andlegri nánd samhliða því að byggja upp kynferðislega nánd á ný. Það er ein bók sem mér dettur í hug að benda ykkur á. Mating in Captivityeftir Esther Perel. Hún fjallar um kynlöngun í langtímasamböndum og hvernig er hægt að sækja í og viðhalda erótík. Perel varpar fram spurningunni: „hvernig er hægt að þrá eitthvað sem við, nú þegar, höfum?” Í bókinni skoðar hún hvernig þörf fyrir öryggi og þörf fyrir nýbreytni togast á í langtímasambandi. Aldís opnaði um áramótin Kynheilsu- miðstöð kynvera sem er með aðsetur hjá Sálfræðiráðgjöfinni, Lækjartorgi 5.
Kynlífið með Aldísi Kynlíf Mest lesið „Við flytjum aldrei héðan“ Lífið Þau komust áfram í úrslit Eurovision Lífið Kosningavökur flokkanna: Hótel, veislusalir og einn leynistaður Lífið Flosi Eiríks selur 300 milljón króna einbýlishús Lífið Oddvitaáskorunin: Iðulega kallaður Lúlli laukur Lífið Stjörnufans hjá Birni á Edition Tónlist Aldrei sagt söguna af Social Pete opinberlega Lífið Aðalpæjur landsins komu saman Tíska og hönnun Erna Mist og Þorleifur Örn eiga von á öðru barni Lífið Oddvitaáskorunin: „Þoli ekki að ég sé ekki skurðlæknir“ Lífið Fleiri fréttir Erna Mist og Þorleifur Örn eiga von á öðru barni Aldrei sagt söguna af Social Pete opinberlega Flosi Eiríks selur 300 milljón króna einbýlishús Oddvitaáskorunin: Iðulega kallaður Lúlli laukur Kosningavökur flokkanna: Hótel, veislusalir og einn leynistaður Oddvitaáskorunin: Kjartan, Tanni, Tannsteinn, Steini Þau komust áfram í úrslit Eurovision Oddvitaáskorunin: Strumpur svo lýsandi gælunafn Oddvitaáskorunin: Cheerios með sykri besti morgunmaturinn Oddvitaáskorunin: „Þoli ekki að ég sé ekki skurðlæknir“ Miðbæjarperla til sölu í litlu ævintýrahúsi Blóðug barátta á gryfjuboltamóti Erfiðasta þrautin hingað til Oddvitaáskorunin: Mælir ekki með að herma eftir morgunmatnum „Við flytjum aldrei héðan“ Oddvitar sameinuðust í „We are the world“ Tala við pabba sinn þvert á fullyrðingar slúðurmiðla Oddvitaáskorun: Mistök að byrja með manni með jeppadellu þó hún elski hann Hulda í hópi fjörutíu bestu undir fertugu Oddvitaáskorun: Mjög til í að vera smiður Borgaði 100 þúsund fyrir hárlokk úr Hauki Holm Fljúgandi furðuhlutir, leyndarhyggja yfirvalda og samsæriskenningar Vill tæpa tvo milljarða frá Samsung vegna myndar Oddvitaáskorunin: „Eru kótilettur í raspi í matinn?” Stjörnulífið: Áslaug Arna málaði New York rauða Oddvitaáskorunin: Klárar málin með símtölum Opnaði ættleiðingarskjölin í fyrsta sinn og fann setningu sem breytti öllu Þingmaður á verðlaunapalli með skólastrákum: „Auðvitað er þetta fyndið“ Oddvitaáskorunin: Skipti óvart yfir á ensku á tali við heyrnalausan Tveir afar hjóla 3.500 kílómetra yfir Bandaríkin Sjá meira