Stefna í skötulíki

Um þessar mundir er ár liðið síðan utanríkisráðuneytið kynnti og ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum „Áherslur og framkvæmd Evrópustefnu“. Ársafmælið var raunar í gær, því 11. mars í fyrra fór kynningin fram.

Ríkisstjórnin boðaði Evrópustefnu sem byggðist á „efldri hagsmunagæslu á vettvangi samningsins um hið Evrópska efnahagssvæði (EES) og annarra gildandi samninga Íslands og Evrópusambandsins (ESB)“.

Evrópa var í plagginu réttilega sögð mikilvægt markaðs- og menningarsvæði fyrir Ísland og nauðsynlegt að tryggja áfram opinn og frjálsan aðgang að innri markaði ESB á grundvelli EES-samningsins.

Í því augnamiði var meðal annars boðuð efld hagsmunagæsla í Brussel, við mótun laga þeirra sem hér hafa áhrif í gegnum EES og um leið áhersla á skilvirka framkvæmd EES-samningsins.

Hluti af því var að snúa við sleifarlagi sem verið hefur á innleiðingu Evrópulöggjafar og reglugerða hér á landi, sem við höfum skuldbundið okkur til að gera á grundvelli EES. Í þeim efnum erum við langt á eftir Noregi og Liechtenstein, sem einnig eru aðilar að EES.

Frá því að kúrsinn var settur í fyrra hefur ótrúlega lítið heyrst af efndum þeirra góðu fyrirheita sem í nýrri Evrópustefnu var lýst. Hvað ætli hafi orðið um fjölgun starfsmanna í Brussel eða skýrslu þar sem leggja átti mat á hagsmuni Íslands af EES-samningnum sem utanríkisráðherra var sagður ætla að vinna? Þeirri skýrslu átti að skila í fyrrahaust.

„Efnt verður til sérstakra umræðna um hana og EES-samninginn í tilefni af 20 ára gildistöku hans í samstarfi við helstu hagsmunasamtök og fræðasamfélag,“ segir í kafla um framkvæmd Evrópustefnunnar. Þetta afmæli er komið og farið.

Sömuleiðis átti að gera gangskör að því að flýta innleiðingu löggjafar ESB í EES-samninginn. Ísland var fyrir ári með verstu frammistöðuna á EES-svæðinu í þeim efnum, bæði hvað varðaði lög og reglugerðir.

Lítil breyting virðist hafa orðið á þessari stöðu og langt í land að „innleiðingarhalli“ EES-gerða verði kominn úr þremur prósentum undir eitt prósent, eins og ríkisstjórnin sagðist ætla að gera „eigi síðar en á fyrri hluta árs 2015“.

Í fyrradag kom út ársskýrsla ESA, eftirlitsstofnunar EFTA, þar sem Oda Helen Sletnes, forseti ESA, fer yfir stöðuna og gagnrýnir sérstaklega tregðu EFTA-ríkjanna við að lögfesta sameiginlegar reglur innri markaðar Evrópu.

„Á Íslandi virðist vera við sérstakan vanda að glíma á sviði dýraheilbrigðismála og miklar tafir hafa verið á að taka löggjöf á því sviði upp í landsrétt,“ bendir hún á.

Í ársskýrslunni kemur fram að ESA hafi þurft að höfða 17 mál fyrir EFTA-dómstólnum í fyrra vegna tafa á innleiðingu Evrópureglna. Metfjöldi, þar sem þrettán málanna voru á hendur Íslandi, þrjú gegn Noregi og eitt á hendur Liechtenstein.

Óneitanlega vakna spurningar um hversu mikil alvara hafi fylgt yfirlýsingum ríkisstjórnarinnar, sem vel að merkja hefur líka á stefnuskrá sinni að ekki skuli gengið inn í Evrópusambandið (né heldur gengið úr skugga um hvernig aðildarsamningur gæti litið út), þegar Evrópustefnan var kynnt.